Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/8395 K.2023/10819

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı, Çin Halk Cumhuriyetinin Wuhan kentinde görülen ve dünyayı sarsan Covid-19'un zamanında Dünya Sağlık Örgütüne bilgi verilmediği ve yayılmasına, pandemiye sebep olan virüs nedeniyle ülkemizde alınan olağanüstü tedbirler çerçevesinde ailesi ve çocukları ile açık ve kapalı görüşlerin askıya alındığını ve böylelikle tutuklu bulunduğu cezaevinde psikolojisinin olumsuz etkilendiğini, yargılama sürecinin uzadığını, temyiz aşamasındaki dosyasının incelenmediğinden tutuklu kaldığı sürenin uzadığını, bütün bu sebeplerden dolayı tutuklu bulunduğu süre içerisinde manevi baskı ve psikolojik olarak yıprandığını,

zamanında gerekli tedbirleri almayarak dünya çapında pandemiye neden olan Çin Halk Cumhuriyetinden uğradığı elem ve ızdırap nedeniyle ödeme günündeki Merkez Bankası efektif kuru üzerinden hesaplanacak 100.000 USD'nin tazminine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı tarafa tebligat yapılmadan karar verilmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davacının dava açmakta hukuki yararının bulunmadığı gerekçesiyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı istinaf dilekçesinde; yerel mahkemece verilen ret kararının hukuka ve genel hak arama özgürlüğü karşısında yok hükmünde olduğunu, dünyada varlığı ve salgın ... gelen Dünya Sağlık Örgütü tarafından kabul edilen bir salgının şahsını etkilemeyeceğini düşünmek bu nedenle subjektif hakkına hukuki koruma sağlanması hususunda bir yararının bulunmamasından söz edilmesinin en hafif ifadesiyle şahsının bu dünyada yaşamadığı ve gerçek kişiliğinin bulunmadığını ifade ettiğini, oysa cezaevinde olması sebebiyle kendisinin herkesten daha fazla risk altında bulunduğunu, dava açmakta hukuki yararının bulunduğunu,

şayet mahkeme hasımda yanılma olduğunu düşünüyorsa kendisine gerekli süreyi verip dava dilekçesini düzeltme imkanı vermesi gerektiğini, davalı devletin cevap dilekçesinin kendisine tebliğ edilmediğini, bu hususun usul yönünden bir yargılama eksikliği olduğunu belirterek salgından birebir etkilenmiş olması, her ay yaptığı açık ve kapalı görüşlerden mahrum olması ve psikolojik olarak bu durumdan etkilenmesi sebebiyle yerel mahkemece verilen kararın kaldırılarak talebinin kabulü gibi karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının iddia ettiği konunun özel hukuk ilişkisinden doğmadığı, davalı devletin hakimiyet tasarrufundan doğduğu, davalı devletin yargı muafiyeti kapsamında olan bir konuya ilişkin olması sebebiyle Türk Mahkemelerinin yargı hakkının bulunmaması dava şartı noksanlığı sebebiyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekir iken yazılı şekilde davanın usulden reddine karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile davanın, Türk Mahkemelerinin yargı hakkının bulunmaması dava şartı noksanlığı sebebiyle usulden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesindeki itirazlarını tekrar ederek davalı devletin yargı muafiyetinin olmadığını belirtmiştir.

C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; Covid-19 salgın hastalığının kaynağının Çin Halk Cumhuriyeti olması sebebiyle uğranılan zararın tazmini talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 56 ıncı maddesi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114 üncü maddesi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 49 uncu maddesi.

3. Değerlendirme Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacıya yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,