Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/8426 K.2024/3256

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen haksız fiilden kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Allianz Sigorta A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; asıl davada davacı ...’ın içerisinde yolcu olduğu, davalı ... ve Kredi Sigorta A.Ş. nezdinde zorunlu mali sorumluluk sigortası (ZMSS) poliçesi ile sigortalı bulunan, diğer davalı ...Ltd.Şti.’nin işleteni olduğu, dava dışı ...’ın sevk ve idaresindeki aracın 07.04.2013 tarihinde karıştığı tek taraflı trafik kazasında davacının yaralandığını ve malul kaldığını beyanla fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak şimdilik 1.000,00 TL sürekli iş göremezlik ve 4.000,00 TL bakıcı ve tedavi gideri zararının davalılardan müştereken ve müteselsilen, 100.000,00 TL manevi tazminatın davalı ...Yakıt İnşaat Nakliyat Sanayi ve Tic.

Ltd. Şti’den tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, 18.05.2017 tarihli talep artırım dilekçesiyle iş göremezlik zararı taleplerini 920,338,89 TL'ye bakıcı gideri zararı talebini 612.246,72 TL’ye yükseltmiştir.

Birleşen Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/262 esas sayılı dosyasında; kazaya karışan aracın işleteni ve kasko sigortacısına karşı açmış olduğu davada, aynı kaza ile ilgili olarak, yaralanan Mustafa Gökhan’ın annesi ve babası lehine,her bir davacı için 25.000,00 TL olmak üzere toplam 50.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekilleri, ayrı ayrı davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 20.09.2017 tarihli ve 2013/595 E., 2017/677 Karar sayılı kararı ile asıl dava yönünden, meydana gelen trafik kazası sonucu davacı ...'ın %100 oranında malul kaldığını ve kusursuz olduğunu, davacının iş göremezlik zararının 1.170.338,89 TL, bakıcı gideri zararının 862.246,72 TL olduğunu, olayda hatır taşıması olmakla bu miktarlardan takdiren %20 oranında indirim yapılarak iş göremezlik zararının 936.271,11 TL, bakıcı gideri zararının 689.797,38 TL olduğunu, sigorta şirketi tarafından yapılan 250.000,00'er TL ödemelerin düşümü ile bakiye iş göremezlik zararının 686.271,11 TL, bakıcı gideri zararının 439.797,38 TL olduğunu,

dava dilekçesindeki talep kapsamı ile 100,00 TL tedavi gideri yönünden davanın reddine, bakıcı gideri yönünden davanın kısmen kabulü ile 439.697,38 TL bakıcı giderinin ve 686.271,11 TL iş göremezlik tazminatının davalı ...Ltd. Şti'nden yasal faizi ile birlikte alınmasına, asıl davadaki manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne ve 75.000,00 TL'nin davalı ...Ltd.

Şti'nden yasal faizi ile birlikte alınmasına, birleşen davada ise manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne ve her bir davacı için 10.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 09.11.2020 tarihli ve 2019/1082 E., 2020/6719 Karar sayılı ilamıyla; diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek, "Manevi tazminat zenginleşme aracı olmamakla beraber, bu yöndeki talep hakkındaki hüküm kurulurken olay sebebiyle duyulan acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amaçlanmalı ve bu sebeple tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile birlikte olayın meydana geliş şekli ve tarafların kusur durumu da gözönünde tutularak, 6098 sayılı B.K.’nın 56.maddesindeki (818 sayılı BK'nın 47. maddesi) özel haller dikkate alınarak, hak ve nasafet kuralları çerçevesinde bir sonuca varılmalıdır.

Zira, M.K'nın 4. maddesinde, kanunun takdir hakkı verdiği hallerde hakimin hak ve nasafete göre hükmedeceği öngörülmüştür. Hakimin bu takdir hakkını kullanırken, ülkenin ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, paranın satın alma gücü, tarafların kusur durumu, olayın ağırlığı, olay tarihi gibi özellikleri göz önünde tutması ve buna göre manevi tazminat takdir edilmesi gerektiği açıkça ortadadır.

(HGK 23/06/2004, 13/291-370) Yukarıda belirtilen hususlar dikkate alındığında birleşen davada, davacılar anne ve baba lehine takdir olunan manevi tazminatın az olduğu görülmüş ve hakkaniyete uygun bir manevi tazminata hükmedilmek üzere kararın bozulması gerekmiştir.

3-Davacı ... lehine hesaplanan maddi tazminattan, BK 51. maddesi nedeniyle hatır taşıması, mahkemenin takdirinde yapılan indirim sonucu belirlenen tazminat tutarı hüküm altına alınırken, davanın kısmen reddine karar verildiğinden, davalı ...Yakıt İnşaat Nakliyat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. lehine vekalet ücretine hükmedilmiştir.

Oysa, yasal düzenlemeler gereği TBK'nun 51. ve 52. maddelerinden kaynaklanan hakkaniyet ve takdiri indirimler nedeniyle davanın kısmen reddi halinde, bu indirimlerden dolayı reddedilen kısım için davalı yararına vekalet ücreti takdir edilmemesi gerekirken,hatır taşıması indiriminden dolayı reddedilen kısım için davalı ...Yakıt İnşaat Nakliyat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. lehine vekalet ücretine hükmedilmesi doğru değildir." gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 09.06.2021 tarihli ve 2021/11 Esas, 2021/363 Karar sayılı kararı ile; ilgili bozma ilamına uyulmasına karar verilerek iddia, savunma, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre;asıl davada;maddi tazminat davasında;davalı ... şirketine yönelik maddi tazminat davasının konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına ilişkin bozma öncesi verilen karar kesinleştiğinden yeniden karar verilmesine yer olmadığına;davalı ...Yakıt İnş. Nakl. San. Ve Tic.

Ltd. Şti.'ne yönelik maddi tazminat davasının kısmen kabulü ile. 686.271,11 TL iş göremezlik, 439.697,38 TL bakıcı gideri olmak üzere toplam 1.125.968,49 TL'nin 07.04.2013 olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte bu davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine ilişkin karar kısmının davalı ...Ltd.

Şti.'ne yönelik maddi tazminat davası için bu davalı lehine takdir edilen vekalet ücreti kısmı hariç kesinleştiğinden kesinleşen kısımlar için yeniden karar verilmesine yer olmadığına,;davacı tarafından davalı ...Yakıt İnş. Nakl. San. ve Tic. Ltd.

Şti.'ne karşı açılan manevi tazminat davasında; davanın kısmen kabulü ile 75.000,00 TL manevi tazminatın 07.04.2013 olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte bu davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine ilişkin karar kısmı kesinleşmekle bu hususta yeniden karar verilmesine yer olmadığına; birleşen Ankara Asliye 10. Ticaret Mahkemesinin 2014/262 esas sayılı davada; manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne ve her bir davacı için 20.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Allianz Sigorta A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 19.09.2022 tarihli ve 2021/25919 E., 2022/10575 Karar sayılı ilamıyla; "...davalı ...Ş. davacıların manevi tazminat talepleri yönünden azami poliçe limiti olan 25.000,00 TL ile sorumlu olduğu ve bozma kararından önce bir miktar ödeme yaptığı halde, yerel mahkemece,birleşen davada;davacılar yönünden usuli kazanılmış haklar korunmak suretiyle davalı ... AŞ’nin ödemede mükerrerlik olmamak şartıyla poliçe limiti ile sınırlı olarak manevi tazminattan sorumluluğuna ve poliçe limitinin tazminata oranı dahilinde yargılama gideri, vekalet ücreti ve harçtan sorumlu tutulmasına karar verilmesi gerekirken poliçe limiti aşılarak her bir davacı için ayrı ayrı 20.000,00’er TL manevi tazminata hükmedilmesi doğru görülmemiştir." şeklindeki gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "....asıl davada; maddi tazminat davasında davalı ... şirketine yönelik maddi tazminat davasının konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına ilişkin bozma ilamının içeriği de nazara alınarak sair temyiz itirazları reddedilmekle bozma öncesi verilen karar kesinleştiğinden, bu hususta yeniden karar verilmesine yer olmadığına, davalı ...Ltd.

Şti.'ne yönelik maddi tazminat davasının kısmen kabulü ile 686.271,11 TL iş göremezlik, 439.697,38 TL bakıcı gideri olmak üzere toplam 1.125.968,49 TL'nin 07.04.2013 olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte bu davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine ilişkin karar kısmının davalı ...Ltd.

Şti.'ne yönelik maddi tazminat davası için bu davalı lehine takdir edilen vekalet ücreti kısmı hariç ve bozma öncesi verilen karar sonrası yapılan yargılama giderleri dışında diğer kısımlar kesinleştiğinden, kesinleşen kısımlar için yeniden karar verilmesine yer olmadığına, davacı tarafından davalı ...Ltd.

Şti.'ne karşı açılan manevi tazminat davasında davanın kısmen kabulü ile 75.000,00 TL manevi tazminatın 07.04.2013 olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte bu davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine ilişkin karar kısmı kesinleşmekle bu hususta yeniden karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiş ve hükmün infazında kolaylık yönünden gerekçeli kararda ferileriyle birlikte bu bölümler aynen yazılmıştır.

Birleşen davada mahkemece yapılan inceleme, uyulan Yargıtay bozma ilamı içeriği ve tüm dosya kapsamına göre; birleşen davada davacıların asıl davada davacı ...'ın anne ve babası olduğu, birleşen dosyada davalı ... şirketinin davacıların oğlunun yolcu olarak bulunduğu aracın kasko sigorta poliçesini düzenleyen şirket, diğer davalının aracın işleteni olduğu, manevi tazminatın poliçe teminatı kapsamında bulunduğu,

olayın oluş şekli, tarafların kusur durumları, yaralanmanın boyutu, sosyal ve ekonomik durumlar ve uyulan Yargıtay bozma ilamı içeriği de nazara alınarak takdiren 20.000,00'er TL üzerinden davanın kısmen kabulüne, davalı ... şirketinin poliçe limiti azami 25.000,00 TL olup, her bir davacı yönünden 12.500,00 TL poliçe limiti ile sorumlu olabileceği, bozma kararından önce yapılan ödemenin mahkememizce verilen 20.09.2017 tarih, 2013/595 esas, 2017/677 sayılı kararının icra takibine konu edilmesi üzerine ödenen miktar olduğu,

davalı ... şirketinin her bir davacı yönünden 12.500,00'er TL'den sorumlu olmak üzere davanın kabulüne ve bozma kararı öncesi verilen karar kapsamında icraya konularak yapılan ödemenin hükmün icrası sırasında icra müdürlüğünce nazara alınmasına karar vermek gerekmiştir." gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Allianz Sigorta A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; poliçe teminat limitinin aşıldığını, bozma ilamı ile kesinleşen hususları temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; trafik kazasından kaynaklanan bedensel zarar nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesi atfıyla uygulanmasına devam olunan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 427 vd maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 ile 56 ncı maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 86, 88, 89, 90 ıncı maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 437 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinin hukukça mümkün olmadığı dikkate alınarak temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeple; Davalı Allianz Sigorta A.Ş. vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalı Allianz Sigorta A.Ş.'ye yükletilmesine,

Dosyanın mahkemesine gönderilmesine,