Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/8491 K.2023/13890

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen haksız eyleme dayalı maddi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece kararın bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili, davalı... Madencilik Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. vekili ve... Çimento San. ve Tic. A.Ş vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili kurumun bakım ve onarım sorumluluğunda bulunan Bozüyük- ... köy yolunun, yasal haddin üzerinde yükleme yapan ağır tonajlı araçların geçişi nedeniyle tahrip olduğunu, olayın gerçekleşmiş olduğu 2010 yılı içerisinde davalı şirketler hakkında belirtilen yol üzerinde yasal haddin üzerinde yükleme yapma eylemi nedeniyle Bozüyük İlçe Jandarma Komutanlığı tarafından 10 ila 23 kere idari yaptırım uygulandığını, tahrip olan yolun müvekkili kurum tarafından onarıldığını,

eski ... getirme bedelinden İl Özel İdaresi Kanunu'nun 55 inci maddesi gereğince %30 fazlası ile davalıların sorumlu olduklarını belirterek 159.549,00 TL maddi tazminatın 23.08.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili isteminde bulunmuştur.

II. CEVAP

1. Davalı Karel Yapı İnşaat Tic. San. Ltd. Şti vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirket ile... Çimento San. Tic. A.Ş. arasında 08.01.2011 tarihli sözleşme imzalandığını, bu sözleşmeye göre müvekkilinin taş kırma işini üstlendiğini, işin mahiyeti gereği zarar gördüğü iddia edilen yoldan geçiş yapmadıklarını, müvekkiline husumet düşmeyeceğini, kabul anlamına gelmemekle beraber zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olmadıklarını belirterek davanın reddini istemiştir.

2. Davalı... Madencilik Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin kaç kg ile istiap haddini aştığı bu anlamda aşılan miktarın yola zarar verecek nitelikte olup olmadığının belirlenmesi gerektiğini, açılan davayı kabul etmediklerini, yolun bozulmasına neden olabilecek hava olayları ve fiziki etkenlerin de tespit edilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

3. Davalı ...vekili cevap dilekçesinde; ağır tonajlı araçlara kesilen idari yaptırımlardan yola çıkılarak zarar hesabı yapılmasının hakkaniyete uygun olmadığını, karayolunda kullanılan malzemenin cinsi ve kalitesinin araştırılması gerektiğini, kabul anlamına gelmemekle beraber zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olmadıklarını belirterek davanın reddini istemiştir.

4. Davalı Hasan Sümer İnşaat Tic. Ltd. Şti davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 12.12.2014 tarihli 2011/101 Esas 2014/618 sayılı kararı ile sevkiyat belgeleri değerlendirilerek davalılardan Hasan Sümer İnşaat Tic. Ltd. Şti. nin bu yolu konum olarak kullanmasının mümkün olmadığı gerekçesi ile anılan davalı yönünden talebin reddine; diğer davalılar yönünden bilirkişi raporu hükme esas alınarak sorumluluk oranına göre belirlenen eski ... getirme bedeline İl Özel İdaresi Kanunu'nun 55 inci maddesi gereğince %30 fazlası ile hükmedilerek davanın kısmen kabulü ile 63.101,68 TL'nin 23.08.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılar... Madencilik San. Tic. Ltd. Şti., Çimsa Çimento San. Tic. A.Ş. ve Karel Yapı İnş. Tic. San. Ltd. Şti'nden müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı... Madencilik San. Tic. Ltd. Şti. vekili ve... Çimento San. Tic. A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 18.12.2019 tarihli 2017/451 Esas 2019/6095 Karar sayılı ilamı ile "...Haksız fiilden kaynaklanan tazminat davalarında kural olarak gerçek zarar ilkesi geçerlidir. Zarar gören ancak haksız fiil sebebiyle uğradığı gerçek zararını haksız fiil sorumlularından isteyebilir.

Somut olaya gelince; davacı kurum, bakım ve onarım sorumluluğunda bulunan Bozüyük - ... köy yolunun davalıların ağır tonajlı araçlar ile geçişleri nedeniyle tahrip olduğunu belirterek talepte bulunmuş; mahkemece, bilirkişi raporu esas alınarak yukarıda açıklanan kanuni düzenleme uyarınca, maliyet bedeline %30 ilave yapılarak belirlenen zarar miktarına hükmedilmiştir.

Yukarıda açıklanan 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 55. ve 56. maddeleri cezalar üst başlığı altında idari yaptırımlar bölümünde düzenlenmiş olup eski ... getirme masraflarının % 30 fazlasına ilişkin bölüm, başlığından da anlaşılacağı üzere idari yaptırım niteliğindedir. Eylem haksız fiil niteliğinde olup davacı kurumun belirlenecek gerçek zararına hükmedilmelidir.

Şu durumda, mahkemece gerçek zararın hesaplanıp hüküm altına alınması gerekirken, idari para cezasına ilişkin kanuni düzenleme esas alınarak zarar miktarının belirlenmiş olması doğru görülmemiş, hükmün davalılardan... Madencilik Sanayi Tic. Ltd. Şti ile... Çimento San. Tic. A.Ş. yararına bozulmasını gerektirmiştir." gerekçesi ile hükmün... Madencilik Sanayi Tic. Ltd. Şti ile... Çimento San. Tic.

A.Ş. yararına bozulmasına, davalıların diğer, davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sevkiyat belgeleri değerlendirilerek davalılardan Hasan Sümer İnşaat Tic. Ltd.

Şti'nin bu yolu konum olarak kullanmasının mümkün olmadığı gerekçesi ile anılan davalı yönünden davanın reddine; bozma öncesi alınan bilirkişi raporu ile belirlenen 48.539,75 TL tazminattan davalıların %30 artırım yapılmadan sorumlu oldukları gerekçesi ile davanın kısmen kabulü ile 48.539,75 TL'nin 23.08.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar... Madencilik San. Tic. Ltd. Şti., Çimsa Çimento San. Tic. A.Ş. ve Karel Yapı İnş. Tic. San. Ltd.

Şti'nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, bakiye 14.561,93 TL'nin 23.08.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte 12.12.2014 tarihli 2011/101 Esas 2014/618 sayılı ilk mahkeme kararını temyiz etmeyen Karel Yapı İnş. Tic. San. Ltd. Şti'nden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı... Madencilik Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. vekili ve davalı... Çimento San. ve Tic. A.Ş vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; yolun A-B arası kısmının davalılar tarafından kullanılmadığı yönündeki bilirkişi raporundaki tespiti kabul etmediklerini, yolun B-C arası kısmında oluşan zararın tamamından davalılar sorumlu olmasına rağmen %60 oranında sorumlu oldukları yönündeki tespiti kabul etmediklerini, ayrıca yolun %75'lik kısmının değil tamamının hasarlı olduğunu, tam kabul kararı verilmesi gerekirken kısmen kabule ilişkin kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirtmiştir.

2. Davalı... Madencilik Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde; gerçek zarar hesabı yapılmadan varsayıma ve tahminlere dayalı düzenlenen bilirkişi raporuna itibar edilmesinin yerinde olmadığını, dava konusu yolun düşük standartlı köy yolu olduğunu, davacının bu yöndeki kusurunun değerlendirilmediğini, müvekkili şirket dışında birçok kişi tarafından bu yolun kullanıldığını, yolun hava olayları, dış faktörlere bağlı yıpranma oranı değerlendirildiğinde hakkaniyet indirimi yapılmadan karar verilmesinin hatalı olduğunu belirtmiştir.

3. Davalı ...vekili temyiz dilekçesinde; trafik ceza tutanaklarına, sevk irsaliyelerine göre kusur ve zarar hesabı yapılmasının hakkaniyete uygun olmadığını, karayolunda kullanılan malzemenin cinsi ve kalitesi ile dış etkenlerin zarara sebep olup olmadığının araştırılmadığını, kabul anlamına gelmemekle beraber zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarına dair hükmün yerinde olmadığını, 23.08.2010 tarihinde temerrüt gerçekleşmediğinden faiz başlangıcının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirtmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davacı idarenin bakım ve sorumluluğunda bulunan Bozüyük-... köy yolunun, yasal haddin üstünde yükleme yapılan aşırı tonajlı araç geçişlerine bağlı tahrip olduğu iddiası ile maddi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, olay tarihinde yürürlükte olan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 41 inci ve 49 uncu maddeleri

3. Değerlendirme Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı vekili, davalı... Madencilik Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. vekili ve... Çimento San. ve Tic. A.Ş vekilince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekili, davalı... Madencilik Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. vekili ve ...vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacıdan ve davalılar... Madencilik Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. ve ...den alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,