Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/8656 K.2024/2830

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen haksız fiilden kaynaklanan maddi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; 26.05.2012 tarihinde meydana gelen trafik kazasında...plaka sayılı aracın davacıların desteği ...un sevk ve idaresinde olduğu halde tek taraflı olarak devrildiğini, kazada desteğin vefat ettiğini, aracın davalı şirkete ZMMS poliçesi ile sigortalı olduğunu, müvekkillerinin 3. kişi sıfatıyla dava açma hakkının mevcut olduğunu, ölenin desteğinden yoksun kaldıklarını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalarak ölenin eşi ... için 100,00 TL, oğlu ... için 100,00 TL ve kızı... için 100,00 TL olmak üzere toplam 300,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili dava dilekçesinde; davacıların taleplerinin teminat dışı olduğunu, destekten yoksun kalma tazminatı alma hakları bulunmadığını, müvekkili şirketin temerrüde düşmediğini, davacılara SGK'dan ödeme yapılıp yapılmadığının sorulması gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 14.09.2015 tarihli 2013/204 E., 2015/501 Karar sayılı karar sayılı kararıyla; davacı ... tarafından açılan davanın reddine, diğer davacılar tarafından açılan davanın kabulü ile davacı ... için 185.196,21 TL, davacı ... için 39.803,79 TL olmak üzere toplam 225.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacılara verilmesine karar verilmiştir.

lV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 06.11.2018 tarih, 2015/18837 E., 2018/10174 Karar sayılı ilamı ile; "...Destekten yoksun kalma tazminatının doğru belirlenebilmesi için, desteğin gelirinin net bir şekilde belirlenmesi gerekmektedir. Somut olayda; dosya içerisindeki davacı tarafça sunulan; davacıların murisinin son 3 aylık maaş bordrosu dökümünde davacının en son aldığı net maaşının 701,13 TL ve asgari ücret düzeyinde olduğu anlaşılmaktadır.

Hal böyleyken, dosya içerisinde davacının maaş bordrosunun bulunmasına rağmen, Esnaf ve Sanatkarlar Odası Başkanlığı'ndan ücret araştırması yapmak ve davacının aldığı maaş hakkında tanık dinlemek suretiyle, davacının maaşının 1.840,00 TL olarak kabul edilerek yapılan hesabı benimseyerek yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile "... Davacı ... hakkında açılan davada mahkememizce 14.09.2015 tarih 2013/204 E-2015/501 sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiş olup tarafların temyiz etmemesi üzerine kesinleşmesi nedeniyle onun hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Diğer davacılar ... ve... hakkında açılan davalarda ise; yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamına göre; açılan davanın trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminat istemine ilişkin olduğu,

toplanan delillere göre davacıların desteğinin ölümü sebebiyle davacıların destekten yoksun kaldıkları sabit olmakla destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilecekleri bu bağlamda yukarıda anılan ilkeler gözetilerek dosyamıza sunulan 21.03.2023 tarihli ek aktüer bilirkişi raporu doğrultusunda haklılığı sabit olan destekten yoksun kalma talebine yönelik olarak mahkememizce verilen ilk hükmün davalı ... şirketi tarafından temyiz edilmesi sebebiyle kazanılmış haklar da gözetilerek, Davanın Kısmen Kabulü ile.

Davacı ... için 185.196,21 TL, Davacı ... için 26.476,25 TL olmak üzere toplam 211.672,46 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınıp işbu davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; zararın teminat dışı olduğunu, kusur raporu alınması gerektiğini, SGK tarafından yapılan ödeme varsa araştırılıp tazminattan düşülmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... şirketi tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (ZMMS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 45 inci maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 inci maddeleri, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3/2 maddesi atfıyla uygulanmasına devam olunan 1086 sayılı HUMK'un 427 vd. maddeleri, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinin hukukça mümkün olmadığı dikkate alındığında temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda dökümü yazılı temyiz harcının temyiz eden davalıdan alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

18.03.2024 tarihinde Başkan ...'ın karşı oyu ve oy çokluğuyla karar verildi.

(Karşı Oy)

KARŞI OY

Dava, trafik kazası sonucu oluşan ölüm nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.

Somut olayda; mahkemenin bozmadan önce yaptığı yargılamada asgari ücretin 2,62 katı gelir üzerinden hesaplama yapılan aktüer raporuna göre tazminata karar verilmiş; bu kararı sadece davalı vekili temyiz etmiş ve kararın Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesi tarafından bozulmasından sonra bozmaya uyarak yargılamaya devam eden mahkemece, bozma gereği belirlenen yeni gelire (asgari ücrete) göre ve güncel verilerle yapılan hesaplamadaki tazminat miktarının mahkeme ilk kararındaki miktardan yüksek çıkması nedeniyle, davalı yararına oluşan usuli kazanılmış hak ve poliçe teminat limitine göre yapılan garame hesabı gereği belirlenen tazminata karar verilmiş, sayın çoğunluk tarafından hükmün onanmasına karar verilmiştir.

Bozma ilamından önce yürütülen yargılamada alınıp hükme esas kabul edilen aktüerya raporunda, 2015 yılı verilerine göre tazminat hesaplanmış ve mahkemece bu miktarlar hüküm altına alınmıştır. Davacı taraf kararı temyiz etmemiş, davalının temyizi kabul edilerek hesaba esas alınan gelir yönünden karar davalı yararına bozulmuştur.

Bozma kapsamında yürütülen yargılamada; bozma gereği davacılar desteğinin geliri asgari ücret olarak kabul edilip 2023 verileriyle hesaplama yapan rapora göre toplam 866.410,91 TL tazminatı talep etme hakları bulunduğu kabul edilmiş, ancak ilk hükmün sadece davalı yanca temyiz edilmiş olması nedeniyle davalı yararına oluşan usuli kazanılmış hak gereği ilk hükümdeki miktara yakın tutarda tazminat hüküm altına alınmıştır.

Mahkeme ilk hükmünün sadece davalı lehine bozulduğu ve bozma ilamının kapsamı; davacı tarafın, ilk hükmü temyiz etmediği ve ilk hükme esas alınan 2015 tarihli hesap raporuna itirazının bulunmadığı; bozma ilamının kapsamında belirtilen yönler dışında 2015 tarihli raporda belirlenen tazminat miktarı için davalı lehine usuli kazanılmış hak oluştuğu dikkate alınmalıdır.

Her ne kadar mahkeme tarafından ilk hükümdeki miktar aşılmadan karar verilip usuli kazanılmış hakların korunduğu gerekçesine dayanılmışsa da, karar gerekçesinde davacıların tazminat alacağının güncel (2023) verilerle yapılan hesaba göre 866.410,91 TL olarak kabul edildiği ve güncel verilerle hesap yapan raporun hükme esas alındığının belirtildiği dikkate alındığında, bu kabulün usuli kazanılmış hakları ihlal edici nitelik taşıdığı gözetilmelidir.

Açıklanan olgular karşısında mahkemece; ilk hükme esas alınan 2015 tarihli rapora ilişkin davalı lehine oluşan kazanılmış hakkın korunmasını temin etmek üzere, bozma ilamının kapsamı dışında kalan yönlerde (işlemiş-işleyecek devre başlangıç tarihleri vs) 2015 verileri kullanılarak, asgari ücret üzerinden hesabın yapılması konusunda ek rapor alınıp karar verilmesi için, mahkeme kararının davalı yararına bozulması gerektiği kanaatinde olduğumdan, sayın çoğunluğun onama kararına katılmıyorum.