Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/939 K.2023/4426

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili ve davalı... Tarım Ürn. Nak. İth. İhr. Tic. San. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Veysel Aksoy Gıda ve Tarım Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti'nin alacaklılardan mal kaçırmak amacıyla Edirne Uzunköprü 266 ada 62 parselde kayıtlı bulunan fabrika ve arsa nitelikli taşınmazını... Tarım Ürünleri Nakliye İthalat İhracat San. ve Tic. Ltd. Şti'ne devrine yönelik, İİK'nun 277 ve devamı maddeleri hükümleri uyarınca batıl olan tasarruf işleminin, İstanbul 12. İcra Müdürlüğü'nün 2015/29782 esas sayılı dosyasına konu asıl alacak, faiz ve tüm ferilerini kapsayacak şekilde (tahsilde tekerrür oluşturmamak kaydıyla) müvekkili banka yönünden iptali ile müvekkili lehine İstanbul 12. İcra Müdürlüğü'nün 2015/29782 esas sayılı dosyasından cebri icra yolu ile hakkını alma yetkisinin tanınmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı... Tarım Ürünleri Nak. İth. İhr. Tic. San. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; davacının icra takip dosyasından uygulanan haczin kaldırılması için davalı... Tarım Ürünleri şirketi tarafından Uzunköprü İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2015/124 esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, bu davanın sonucunun beklenmesi gerektiğini, bu davanın davacı banka lehine sonuçlanması halinde haciz tutanağının aciz vesikası niteliğinin olmayacağını belirterek davanın reddini savunmuştur.

2. Davalı Veysel Aksoy Gıda ve Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi adına Veysel Aksoy cevap dilekçesinde; davacının elinde muvakkat ya da kesin aciz vesikası bulunmadığından davanın usulden reddi gerektiğini, dava konusu edilen haciz tutanağının aciz belgesi hükmünde olmadığını, davacı bankaya borçlarının çeklerle ödendiğini, ancak davacının elinde olan çeklerin davacı bankadan sorulmasını ve ödeme nedeniyle iptal davasına konu alacaktan düşürülmesini talep ettiklerini belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı şirketlerin her ikisinin de Terme/ Samsun merkezli şirketler olduğu ve Uzunköprü'de de faaliyette bulundukları, bilirkişi raporunda belirtildiği üzere yapılan satış işlemine dair para veya olağan ödeme vasıtaları ile davalı borçluya diğer davalı tarafından ödeme yapılmadığı, davaya konu satış işleminin davalı... şirketinin ticari defterlerinde veresiye satış olarak kayıt edildiği, davalı borçlunun ticari ve mali durumunun davalı... şirketi tarafından bilinmemesinin hayatın olağan akışına aykırı olacağı gerekçesiyle davanın kabulü ile.

Edirne ili Uzunköprü ilçesi Muradiye mahallesi Yayalar mevkii 266 ada 62 parsel 21. cilt 1983. sayfada kayıtlı bulunan taşınmazın 03.09.2015 tarihli satışına ilişkin tasarruf işleminin davacının İstanbul 12. İcra Müdürlüğü'nün 2015/29782 esas numaralı icra dosyasındaki alacak ve ferilerini tahsilde tekerrür oluşturmamak kaydıyla karşılayacak miktarla sınırlı olmak üzere iptaline, davacı alacaklıya bu sınırlar içerisinde İİK'nın 277. ve devamı maddeleri gereğince cebri icra yetkisi tanınmasına karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı... Tarım Ürn. Nak. İth. İhr. Tic. San. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde.

İcra takibine başlandıktan sonra borçlunun bankada olan toplam 325.015 TL tutarlı 4 adet çekinin tahsil edildiğini ve bu tutarın alacağa mahsup edildiğini, Yerel Mahkemenin bu tutarı esas alarak davacı aleyhine vekalet ücretine hükmettiğini, oysa dava dilekçesinde harç ve vekâlet ücretine esas olacak somut bir alacak tutarı belirtilmediğini, İstanbul 12. İcra Müdürlüğü’nün 2015/29782 esas sayılı dosyasına konu asıl alacak, faiz ve tüm ferilerini kapsayacak şekilde iptalin talep edildiğini, yapılacak tahsilatların icra aşamasında dikkate alınacağını, talepte olmayan bir tutar için vekalet ücretine hükmedilmiş olmasının yanlış olduğunu,

taşınmazın değerinin ise, 1.250.000 TL olduğunu, yine bu taşınmaz üzerinde T. İş Bankası A.Ş’nin 1.000.000-TL tutarlı ipoteği bulunduğunu, dolayısıyla iptale konu tasarrufun değerinin 250.000 TL olduğunu, vekalet ücretinin bu tutar üzerinden hesaplanması gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

2. Davalı... Tarım Ürn. Nak. İth. İhr. Tic. San. Ltd.

Şti. vekili temyiz dilekçesinde; aciz vesikası olmadığını, dosyaya sunulan haciz tutanağının da aciz vesikası hükmünde olmadığını, davacı bankanın kredi sözleşmesinden kaynaklanan gerçek alacağın çok üzerindeki teminat senedini icra takibine konu ettiğini, ancak gerçekte bu kadar alacakları olmadığını, Uzunköprü İcra Hukuk Mahkemesi 2015/124-2015/67 sayılı kararı ile Uzunköprü İcra Müdürlüğü 2015/697 talimat sayılı dosyasından konulan hacizlerin kaldırılmış olup, buna göre aciz belgesi yerine geçen haciz tutanağı bulunmadığını, alınan bilirkişi raporunun yargısal denetime imkan verecek nitelikte olmadığını,

sadece yevmiye defterinin incelendiğini, muavin defterinin incelenmediğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, İİK 277 ve devamı maddelerine göre açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 277 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme

1. İİK'nun 277 ve izleyen maddelerinde düzenlenen tasarrufun iptali davalarında amaç, borçlunun haciz yada iflasından önce yaptığı ve aslında geçerli olan bazı tasarrufların geçersiz ya da "iyiniyet kurallarına aykırılık" nedeniyle alacaklıya karşı sonuçsuz kalmasını ve dolayısıyla o mal üzerinden cebri icraya devamla alacağın tahsilini sağlamaktır.

Davacı, iptal davası sabit olduğu takdirde, tasarruf konusu mal üzerinde cebri icra yolu ile hakkını almak yetkisini elde eder ve tasarruf konusu taşınmaz mal ise, davalı üçüncü şahıs üzerindeki kaydın düzeltilmesine gerek olmadan o taşınmazın haciz ve satışını isteyebilir (İİK.md.283/1). Bu yasal nedenle iptal davası, alacaklıya alacağını tahsil olanağını sağlayan, nispi nitelikte, yasadan doğan bir dava olup; tasarrufa konu malların aynı ile ilgili değildir.

Bu tür davaların dinlenebilmesi için, davacının borçludaki alacağının gerçek olması, borçlu hakkındaki icra takibinin kesinleşmiş olması, iptali istenen tasarrufun takip konusu borçtan sonra yapılmış olması ve borçlu hakkında alınmış kesin veya geçici aciz belgesinin (İİK.nun 277 md) bulunması gerekir. İİK’nun 105.maddesine göre; borçlunun haczi kabil malı bulunmadığına ilişkin haciz tutanağı İİK’nun 143. maddesindeki aciz belgesi hükmündedir.

Somut olayda, davanın kabulüne karar verilmiş ise de varılan sonuç dosya kapsamı ve mevcut delil durumuna uygun düşmemektedir.

Dava koşulları yönünden dosya incelendiğinde, davacının alacağının İstanbul 12. İcra Müdürlüğü'nün 2015/29782 sayılı takip dosyasındaki alacağa dayalı olduğu, borcun kaynağının 19.03.2014 tanzim ve 05.10.2015 vade tarihli bono olduğu, takibin kesinleştiği, alacağın gerçek olduğu sabittir.

Ancak takip dosyasında 16.10.2015 tarihinde davalı borçlu şirketin adresinde yapılan hacizde; bir kısım eşyanın haczedildiği, mahalde başkaca haczi kabil mal bulunamadığından işleme son verildiği tutanak altına alınmışsa da, söz konusu haciz tutanağına karşı açılan haczin kaldırılması davasında Uzunköprü İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2015/124 E., 2016/67 K. Sayılı kararı gereğince şikayetin kabulü ile haczin kaldırılmasına karar verildiği ve verilen kararın kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda 16.10.2015 tarihli haciz tutanağı mahkeme ilamı ile kaldırılmış olup, sözü edilen haciz tutanağı İİK’nun 105. maddesi gereğince aciz belgesi niteliğinde olmadığı gibi, davalı borçlu şirket adresinde yapılmış başka bir haciz de yoktur. Bu nedenle, borçlunun aciz hali ispatlanamadığından ön koşul yokluğundan davanın reddine karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

2.Bozma ilamının kapsam ve şekline göre, davacı vekilinin temyiz itirazları şimdilik incelenmemiştir.

VI. KARAR

1- Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... Tarım Ürn. Nak. İth. İhr. Tic. San. Ltd. Şti. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA,

2- Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle bozma ilamının kapsam ve şekline göre davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacı ile davalı... Tarım Ürn. Nak. İth. İhr. Tic. San. Ltd. Şti.'ye iadesine,

Dosyanın mahkemesine gönderilmesine,