Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/9637 K.2024/10493

Taraflar arasında görülen tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda davanın kısmen kabulüne dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince kararın bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı davacılar vekili ve davalı ... Sigorta A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde, davalılardan ...'ın kullandığı, diğer davalıya trafik sigortalı aracın davacı ...'in kullandığı araca çarpması ile meydana gelen kaza neticesinde araçtaki yolcu ...'in ağır şekilde yaralandığını, müvekkillerinin müşterek çocukları diğer yolcu ...'nin vefat ettiğini, davacı baba ... için 3.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı, anne ... için 3.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı, kazada yaralanması dolayısıyla 100,00 TL maddi tazminat olmak üzere toplam 6.100,00 TL tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini istemiş, ıslah dilekçesi ile talebini artırmıştır.

II. CEVAP

Davalılar ayrı ayrı davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 06.04.2015 tarihli 2007/46 Esas 2015/793 karar nolu kararı ile davanın kısmen kabulüne, davacı ... için 77.239,50 TL cismani zarar nedeni ile maddi tazminatın ve 12.185,03 TL destekten yoksun kalma tazminatının, davacı ... için 8.540,51 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalı ... açısından sigorta limiti ile sınırlı olmak ve dava tarihinden (21.03.2007) itibaren geçerli olmak üzere, diğer davalı açısından ise haksız eylem tarihi olan 10.03.2005 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere işleyecek yasal faizi ile birlikte tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 05.12.2018 tarihli ve 2007/46 Esas, 2015/793 Karar sayılı kararı ile;

"1-)Hükmü temyiz eden davalı ... vekilinin, 05.11.2018 tarihli dilekçesiyle temyiz isteğinden feragat ettiğini bildirdiği anlaşıldığından, temyiz isteminin feragat nedeniyle reddi gerekmiştir.

2-)Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde bir usulsüzlük bulunmamasına göre davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

3-)Davacılar vekilinin temyiz itirazlarının incelemesine gelince; Dava, trafik kazası nedeni ile destekten yoksun kalma tazminatı ve cismani zarar kaynaklı maddi tazminat istemine ilişkindir. Davalı .. Sigorta A.Ş, zarara neden olan karşı aracın trafik sigortacısıdır. 2918 Sayılı KTK'nın 99/1.maddesi ile Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın B.2 maddesi gereğince trafik sigortacısının zarar giderim yükümlülüğünün süresi, rizikonun ihbarı ve gerekli belgelerin sigortacıya iletildiği tarihten itibaren 8 işgünü olarak belirlenmiştir.

Somut olayda, davacı vekili dava dilekçesinde, olay tarihinden itibaren faiz istemiş olup dosya içerisinde yapılan davacı tarafın davalı ... şirketine dava öncesi başvurusuna ilişkin belgeler görülememiştir.

Mahkemece, davacı tarafından davalı ... şirketine usulüne uygun olarak başvuru yapılıp yapılmadığı belirlenmeden, şayet başvuru mevcutsa başvurunun tebliğine ilişkin belgelerin istenip ibraz edildiğinde tespit edilecek tarihe 8 iş günü eklenmek suretiyle bulunacak tarihten, başvuru yoksa dava tarihinden itibaren davalı ... şirketinin temerrüt faizinden sorumluluğuna karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde hüküm kurulması isabetli görülmemiştir. " gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yargıtay ilamındaki hususlar göz önüne alınarak davacı ... yönünden maddi tazminat talebi yönünden ödeme yapıldığı ve sulh olunduğu anlaşılmakla bu davacı açısından bu talep yönünden davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, bozma ilamı sonrasında usuli kazanılmış haklar da gözetilerek davacı ...'in maddi tazminat talebi yönünden sulh olunması sebebiyle dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına,

davacı ... yönünden destekten yoksun kalma tazminat isteminin kabulü ile 12.185,03 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalılardan davalı ... açısından sigorta limiti ile sınırlı olmak ve temerrüt tarihi olan 01.05.2007 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, diğer davalı açısından ise haksız eylem tarihi olan 10.03.2005 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere işleyecek yasal faizi ile birlikte tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

davacı ... yönünden destekten yoksun kalma tazminat isteminin kısmen kabulü ile 11.540,51 TL destekten yoksun kalma tazminatından davalı tarafça 11.05.2007 tarihli protokolle istinaden ödenen 3.000,00 TL nin mahsubu ile 8.540,51 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalılardan davalı ... açısından sigorta limiti ile sınırlı olmak ve temerrüt tarihi olan 01.05.2007 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, diğer davalı açısından ise haksız eylem tarihi olan 10.03.2005 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere işleyecek yasal faizi ile birlikte tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı ... Sigorta A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; davalı ... şirketinin dosya içerisinde bulunan ödeme belgeleri incelendiğinde davacı ... için geçici iş göremezlik ve sürekli iş göremezlik tazminatı olarak hüküm altına alınan 77.239,50 TL tazminatın sigorta sorumluluk bedeli olan 50.000,00 TL ana para tazminatı yönünden ödeme yaptığını, ... için geçici iş görmezlik ve sürekli iş görmezlik tazminatı olarak hüküm altına alınan 77.239,50 TL'nin tamamı ödenmemiş iken mahkemenin sulh gerekçesi ile davanın konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına dair hükmün hatalı olduğunu,

kalan kısım olan 27.239,50 TL için kaza tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalı ...'dan tahsili yönünde hüküm kurulması gerektiğini, temerrüt tarihi itibari ile hatalı hüküm kurulduğunu, yargılama gideri ve vekalet ücretinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; davalı şirket yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiğini, ibranamaye göre toplam 160.000,00 TL ödeme yapıldığını, kalan kısım için diğer davalı hakkında karar verilebileceğini, ibranameye rağmen mahkemenin 2 ve 3 nolu bentlerinin hatalı olarak kurulduğunu, yargılama gideri ve vekalet ücretinden de sorumluluklarının bulunmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, maddi ve manevi tazminat talebine ilişkindir. 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacılar vekilinin ve davalı ... vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Müteselsil sorumluluğa ilişkin hukuki sonuçlar BK'nun 61, 62, 106, 155, 162, 163, 166, 168. maddelerinde düzenlenmiştir. Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca müteselsil sorumluluğun bazı hukuki sonuçları vardır.

Müteselsil borçlulardan her biri, alacaklıya karşı borcun tamamından sorumludur.(BK 162/1). Borç tamamen ifa edilinceye kadar alacaklıya karşı bütün borçluların sorumluluğu devam eder.(BK 163/2).

Alacaklı, borçluların birinden, bir kısmından veya hepsinden alacağını talep etme ve dava açma hakkına sahiptir.(BK163/1).

Borçlulardan birinin yaptığı ödeme kadar, müteselsil sorumluların alacaklıya karşı sorumlu oldukları toplam miktar eksilmiş olur (BK 166/1). Borcun tamamı borçlulardan biri tarafından ödenirse, diğer borçlular da alacaklıya karşı borçtan kurtulur.

Alacaklının borçlulardan biriyle yaptığı ibra anlaşması, diğer borçluları da ibra edilen borçlunun borca katılma payı oranında borçtan kurtarır.(BK 166/3). Müteselsil borçlu, alacaklıyı tatmin ettiği oranda diğer müteselsil borçlulara karşı alacaklının halefi olur.(BK 168/1) ve alacaklının hakları ona geçer. Borçlu yalnızca kendi payına düşen kısmı ödemişse, diğer müteselsil borçluya rücu edemez.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1. maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı Yasa'nın 85/1. maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı Yasa'nın 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur” hükümlerine yer verilmiş,

Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın A-1.maddesinde de, “sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder” şeklinde ifade edilmiştir.

Yukarıda açıklanan 2918 sayılı KTK madde hükümlerinden, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.

Somut olayda; davacının ibraname ile 70.725.00 TL asıl alacak toplam 160.000.00 ödeme karşılığında davalı ... ile sulh olduğu anlaşılmaktadır. Sigorta şirketinin ibra karşılığı davacıya yaptığı ödemenin zararı tamamen karşılamaması halinde davalı işleten; poliçe limitini aşan miktarda zarar varsa limiti aşan kısımdan sorumlu olacaktır. (aradaki poliçe ilişkisi nedeniyle) Eğer limitin altında bir zarar varsa davalı işleten ibra nedeni ile sorumluluktan kurtulmuş olacaktır. Araç sürücüsü ise poliçe ilişkisinin tarafı olmadığı ve haksız fiil sorumlusu olarak sürücünün sigorta şirketine rücu hakkı sözkonusu olmadığından, sigorta şirketi tarafından yapılan ödeme kadar davalı sürücünün borcu sona erecektir.

O halde davacı ...'ün sulh protokolünde belirlenen sigorta ödemesinin üstünde kalan zarar miktarından davalı işletenin sorumlu olduğu gözetilmeksizin davalı ... hakkında davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi doğru görülmemiştir.

3. Yargılama aşamasında sunulan sulh protokolü ve ibraname içeriğinde açıkça belirtildiği üzere davacı ... yönünden " maluliyet tazminatı ve destekten yoksun kalma tazminatlarının tamamı ve ferileri ile ilgili " anlaşmaya varılmış olup, ibraname içeriğinde belirtilen meblağın tamamının davacı tarafa ödendiği anlaşılmaktadır. Sulh protokolü ve ibraname gereğince davacı ... yönünden hem cismani zarar hem destekten yoksun kalma tazminatı olmak üzere tüm maddi tazminat taleplerinin tamamı için ibraname içeriği dikkate alınarak davalı ... yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

4. Bozma ilamının neden ve şekline göre taraf vekillerinin hükmün ferilerine yönelik temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

VI. KARAR