Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2024/11192 K.2025/14335

Birleşen Ünye 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 24.04.2007 tarih ve 2006/5 24... /271

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili ile davalı ...Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili asıl ve birleşen dava dilekçelerinde; müvekkilinin yevmiye karşılığı davalılardan ...’a ait araçla bu davalının istemi üzerine kullandığı araca ...’ın kullandığı aracın tam kusurlu olarak çarpması sonucu ağır şekilde yaralandığını, asıl davadaki davalıların ...‘ın mirasçıları, ...’un ise işveren olduğunu, birleşen ilk davadaki davalıların ise kazaya karışan araçların ve çekicinin zorunlu ve ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı olduklarını belirterek fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak şimdilik 85.000,00 TL maddi, 150.000,00 TL manevi, birleşen davada şimdilik 120.000,00 TL maddi tazminatın temerrüt faizi ile davalılardan tahsilini talep ve dava etmiş, ıslah dilekçesi ile talebini asıl davada 150.000,00 TL, birleşen davada 150.000,00 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Asıl ve birleşen davada ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... vekilleri; açılan davanın yerinde olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... vekili; kazanın oluşumunda müvekkiline ait aracı kullanan davacının hiçbir kusuru bulunmadığını, davacının müvekkilinin işçisi olmadığını, davacının sadece kendisine araç bakma düşüncesi ile bu aracı aldığını ve bununla seyahat ederken bu kazanın meydana geldiğini, bu kazanın oluşumunda davacının bizzat kusuru olmadığı gibi müvekkili ...'un da ne işveren ne de aracın işleten sıfatı ile bir sorumluluğunun bulunmadığını, karşı araç sürücüsü ...'ın kusuru ile illiyet bağının kesildiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ...Ş. vekili; müvekkili şirketin ...'a ait 55... plakalı kamyonetin kasko sigortası ile sigortalı olduğunu, davacının da bu aracın sürücüsü olduğunu, müvekkili şirketin poliçe kapsamında davacı vekiline 7.100,00 TL ödemenin 29.09.2006 tarihinde yapıldığını ve ibraname aldığını, davacı vekilinin dilekçesinde kasko poliçesindeki ihtiyari mali sorumluluk sigortasına istinaden müvekkili şirketin davacıya karşı hiçbir sorumluluğunun kalmadığını, talebin haksız ve yersiz olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili; 06... plakalı aracın şirketleri nezdinde Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta (ZMSS) poliçesi ile sigortalı olup bu poliçeden dolayı sorumluluklarının poliçe limitleri ile sınırlı olduğunu, poliçeye müstenit müşterek müteselsil sorumluluklarının sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında poliçe limitiyle sınırlı olup masraf ve vekalet ücreti sorumluluklarının da bu miktara isabet eden oranda olduğunu, davacı tarafça kusurun ve zararın kanıtlanması gerektiğini, kanıtlanmaması halinde şirketlerinin de sorumluluğunun olmayacağını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ...

Sigorta A.Ş. (eski ünvanı; ...) vekili; kazaya karışan 06... plaka sayılı aracın müvekkili şirket nezdinde ihtiyari mali sorumluluk sigortası ile sigortalı olduğunu, müvekkili şirketin poliçeden kaynaklanan sorumluluğunun poliçe limitleri ile sınırlı olup poliçe teminat limitinin 20.000,00 TL olduğunu, müvekkili sigorta şirketinin sorumluluğunun poliçe limiti dahilinde sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve gerçek zararın tazmini ile sınırlı olduğunu, temerrüde düşmemiş ve davanın açılmasına sebebiyet vermemiş bulunan müvekkili şirket aleyhine yargılama giderine, faize ve vekalet ücretine hükmolunmamasına,

hükmolunması halinde müvekkili şirketin sorumlu olduğu poliçe limiti ve sigortalı araç sürücüsünün kusur oranı dikkate alınarak yargılama giderine, faize ve vekalet ücretine hükmolunması gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 29.11.2012 tarihli ve 2006/372 Esas, 2012/595 Karar sayılı kararıyla toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna göre, davacının olayda kusurunun bulunmadığı, % 76 oranında meslekte kazanma gücünü kaybettiği, davalı ... ile davacı arasında adam çalıştıranın sorumluluğu ya da işçi işveren ilişkisi bağlamında bir ilişki bulunmadığı, bu davalının olayda bir kusurunun olmadığı,

manevi tazminat koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davalılardan ... hakkındaki davanın reddine, davacının davalı ... şirketleri aleyhine açtığı manevi tazminat davalarının reddine, 164.888,40 TL maddi tazminatın davalı ... şirketleri için dava tarihinden, haklarındaki maddi tazminat davası kabul edilen diğer davalılar için ise haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar sigorta şirketleri ve ... mirasçılarından müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, davalı ...

Sigorta A.Ş.'nin sorumluluğunun 06... plakalı araca ait 21.10.2005 başlangıç tarihli ve ... poliçe nolu ZMSS poliçesinden dolayı ve bu poliçe teminat limiti ile sınırlı olduğunun, davalı ...Ş.'nin sorumluğunun 55... plakalı aracın 2554-K ... nolu ticari kasko poliçesindeki teminat limiti ve 06... plakalı araca ait ZMSS'nin teminatı aşan kısmı ile sorumlu olduğunun, davalı ... Sigorta A.Ş.' nin ( ...

Sigorta AŞ) sorumluluğunun 06... plakalı araca ait ... nolu ihtiyari mali sorumluluk sigortasından dolayı bu poliçe teminat limiti ile ve 06... plakalı araca ait ZMSS poliçesinin teminatı aşan kısım ile sorumlu olduğunun tespitine, 85.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihi itibariyle işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... mirasçıları davalılar ..., ..., ..., ...,... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin 29.11.2012 tarihli ve 2006/372 Esas, 2012/595 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı ...-... Sigorta A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 17.09.2015 tarihli ve 2014/8817 Esas, 2015/9395 Karar sayılı kararıyla davalı ... şirketleri yönünden poliçe limitleri ve sorumluluk miktarları açıkça belli edilmeden infazda tereddüt oluşturacak şekilde hüküm tesis edilmiş olup davalı ... şirketlerinin hukuki durumu ayrı ayrı değerlendirilerek sorumluluk miktarları belli edilerek infazı kabil bir karar verilmesi, yine davacı vekilince davalı ... şirketlerinden manevi tazminat isteminde bulunulmadığı halde mahkemece bulunulmuşçasına bu kalem istem yönünden ret kararı verilmesi,

davalı ... şirketleri yönünden kazaya karışan araçların ticari olması da nazara alınarak istem gibi reeskont faizine karar verilmemesi, ZMSS Genel Şartları`nın 12/4 üncü maddesi uyarınca, hükmolunan tazminat sigorta bedelini geçerse, sigortacı yargılama giderleri ile avukatlık ücretini sigorta bedelinin tazminata oranı dahilinde ödemekle yükümlü olduğu gözetilerek karar verilmesi gereğine değinilmiş ve karar bozulmuş, davacı vekilinin, davalılardan ...’a ve manevi tazminata ilişkin tüm temyiz itirazlarının reddi ile hükmün, anılan davalı ve tazminat kalemi yönünden onanmasına, davacı vekili ile davalı ...-...

Sigorta A.Ş. vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyarak Verdiği Karar

İlk Derece Mahkemesinin 15.03.2016 tarihli ve 2016/26 Esas, 2016/154 Karar sayılı kararı ile davacının asıl dava dosyası ve birleşen Ünye 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2012/260 Esas sayılı dava dosyasında davalı ... aleyhine açtığı maddi ve manevi tazminat davalarının ayrı ayrı reddine,

davacının asıl dava dosyası ve birleşen Ünye 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2012/260 Esas ve yine birleşen Ünye 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2006/524 Esas sayılı dava dosyası ile davalı ... dışındaki diğer tüm davalılar aleyhine açtığı maddi tazminat davasının kısmen kabulü ile 164.888,40 TL maddi tazminatın davalı gerçek kişilerden haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile, davalı ... şirketlerinden dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte tahsiline, davalı ... şirtketlerinin sorumluluğunun poliçe limiti ile sınırlandırılmasına,

davacının fazlaya ilişkin maddi tazminat talebinin reddine, davacının davalı gerçek kişiler aleyhine açmış olduğu manevi tazminat davasının kısmen kabulü ile 85.000,00 TL manevi tazminatın, haksız fiil tarihi itibariyle işleyecek yasal faizi ile birlikte ... mirasçıları, davalılar ..., ..., ..., ..., ...(...), ..., ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin 15.03.2016 tarihli ve 2016/26 Esas, 2016/154 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı ...Ş. vekili ile davalı İsviçre (...) Sigorta A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 27.05.2019 tarihli ve 2016/16473 E., 2019/6759 K. sayılı kararıyla; davacı vekilinin temyiz itirazları yönünden bozmaya uyulmasına rağmen bozulan ilk karar ile eldeki temyize konu karar arasında hüküm fıkrası yönünden bir farklılık olmadığı, davalı ... şirketlerinin hukuki durumu ayrı ayrı değerlendirilerek sorumluluk miktarları belli edilerek infazı kabil bir karar verilmek üzere hükmün bozulması gerektiği, davalı ...Ş. yönünden adı geçen davalı tarafından davacıya zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası kapsamında 7.100,00 TL ödendiği ve bu ödemenin davacının da kabulünde olduğu,

davacının talebinin aslında İMSS kapsamında bir talep olduğu ve davacının zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yönünden herhangi bir talebinin bulunmadığı, bu nedenle davalı ...Ş.'nin kazanılmış hakları korunarak, ihtiyari mali sorumluluk sigortası kapsamında 10.000,00 TL ile sorumlu olduğuna karar verilmesi gerektiği, davalı İsviçre (...) Sigorta AŞ vekilinin temyiz itirazları yönünden ise; davalı ... şirketinin 55... plakalı aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı konumunda olduğu, bu halde ancak 3. kişilere karşı sorumluluğu bulunduğu,

eldeki davada davalı ... şirketinin 55... plakalı aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olarak sorumluğu bulunmadığı, ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı bulunduğu sürücüsü tam kusurlu olan 06... plakalı araç nedeniyle tazminat sorumluluğunun da 20.000,00 TL ile sınırlı olduğu, bu halde mahkemece, davalı ... şirketi tarafından davacıya ihtiyari mali sorumluluk sigorta poliçesi kapsamında 18.050,00 TL ödeme yapıldığı ileri sürülmekte olup ödeme hususu da değerlendirilerek, davalı ... şirketinin sorumlu olduğu miktarın belirlenmesi gerektiği gerekçeleriyle hükmün bozulmasına karar verilmiş, kabule göre de;

ilk bozma ilamında onanarak kesinleşen, davalılardan ... ve manevi tazminatla ilgili yeniden hüküm kurulmasının doğru olmadığı gerekçeleri ile karar bozulmuştur.

D. İlk Derece Mahkemesince İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 26.04.20 21... /650 E., 2021/240 K. sayılı kararında eldeki davada davalı ...Ş.'nin 55... plakalı aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olarak sorumluğu bulunmadığı, ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı bulunduğu sürücüsü tam kusurlu olan 06... plakalı araç nedeniyle tazminat sorumluluğunun da 20.000,00 TL ile sınırlı olduğu, davalı ... şirketi tarafından davacıya ihtiyari mali sorumluluk sigorta poliçesi kapsamında 18.050,00 TL ödeme yapılıp yapılmadığı hususunda yapılan yazışmalar neticesinde ödemenin davacıya değil ...

Sigorta A.Ş'ye yapılmış olduğunun anlaşıldığı, ayrıca ilk bozma ilamında onanarak kesinleşen, davalılardan ... ve manevi tazminatla ilgili yeniden hüküm kurulmasının da doğru görülmediği gerekçeleri ile davanın kısmen kabulü ile 164.888,40 TL maddi tazminatın davalılar ... mirasçıları ..., ..., ..., ..., ... (...), ..., ...'dan haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalı ...Ş.'den, kazanılmış hakları korunmak suretiyle ihtiyari mali sorumluluk sigortası kapsamında 10.000,00 TL'yi aşmayacak şekilde sorumlu olmak üzere dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte, davalı ...

Sigorta A.Ş.'den zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında poliçe limiti olan 50.000,00 TL'yi aşmayacak şekilde sorumlu olmak üzere dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte, davalı ...Ş. (eski ünvan. İsviçre ...

Sigorta A.Ş.)'den ihtiyari mali sorumluluk sigortası kapsamında poliçe limiti olan 20.000,00 TL'yi aşmayacak şekilde sorumlu olmak üzere dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

E. Üçüncü Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin 27.04.20 21... /650 E., 2021/240 K. sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı ...Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 08.06.2023 tarihli 2021/26164 E., 2023/7693 Karar sayılı kararıyla; "...davacı vekilinin tüm, davalı ...Ş. vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Davalı ...Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince. Dosyanın incelemesinde; davalı ... şirketi tarafından ...

Sigorta A.Ş.'ne 26.01.2007 tarihinde ihtiyari mali mesuliyet sigorta poliçesi kapsamında 18.050,00 TL ödeme yapıldığının belirtildiği, mahkemece ödemenin davacıya değil ... Sigorta A.Ş'ye yapılmış olduğundan davalı ...Ş. (Devrolunan ... Sigorta A.Ş.)'den ihtiyari mali mesuliyet sigortası kapsamında poliçe limiti olan 20.000,00 TL'nin tahsili ile davacıya ödenmesine karar verildiği anlaşılmaktadır. Davalı ...

Şirketinin davaya konu çift taraflı trafik kazasında kusurlu olan 06... plakalı aracın ihtiyari mali mesuliyet sigortacısı olup, poliçe limiti cismani zarar nedeniyle kişi başına 20.000,00 TL olduğu, başka bir deyişle anılan davalının ihtiyari mali mesuliyet sigortacısı bulunduğu sürücüsü tam kusurlu olan 06... plakalı araç nedeniyle tazminat sorumluluğunun da 20.000,00 TL ile sınırlı olduğu anlaşılmaktadır. Şu halde davalı ...

Şirketinin 06... plakalı araç nedeniyle tazminat sorumluluğunun 20.000,00 TL ile sınırlı olduğu gözetilerek ... Şirketine yapılan ödemenin mahsubu ile bakiye miktar yönünden sorumluluğuna hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir. gerekçeleri ile karar bozulmuştur.

F. İlk Derece Mahkemesince Üçüncü Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 03.06.20 24... /168 E., 2024/399 K. sayılı kararında asıl ve birleşen Ünye 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2006/524 E. sayılı dava dosyası ile davalı ... dışındaki diğer tüm davalılar aleyhine açtığı maddi tazminat davasının kısmen kabulüne, 164.888,40 TL maddi tazminatın; davalılar ... mirasçıları;

..., ..., ..., ..., ... (...), ..., ...'dan haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalı ...Ş.'den, kazanılmış hakları korunmak suretiyle ihtiyari mali sorumluluk sigortası kapsamında 10.000,00 TL'yi aşmayacak şekilde sorumlu olmak üzere dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte, davalı ...

Sigorta A.Ş.'den zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında poliçe limiti olan 50.000,00 TL'yi aşmayacak şekilde sorumlu olmak üzere dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte, davalı ...Ş. (eski ünvanı; ...

Sigorta A.Ş.)'den ihtiyari mali sorumluluk sigortası kapsamında bakiye poliçe limiti olan 1.950,00 TL'yi aşmayacak şekilde sorumlu olmak üzere dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin maddi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; bozma ilamı ile kesinleşen hususlarda(davalı ... bakımından da davanın kabulü gerektiği) kararı temyiz etmiştir. Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde; bozma ilamı ile kesinleşen hususlarda (ödeme, sorumluluklarının olmadığı) kararı temyiz etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı sürücünün uğradığı zarar nedeniyle sürekli iş göremezlik ve geçici iş göremezlik tazminatı ile manevi tazminat talebine ilişkindir. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinin hukukça mümkün olmadığı dikkate alınarak temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR