Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2024/1195 K.2025/7240

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ... şirketleri tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan araçların 29.11.2021 tarihinde karıştığı trafik kazası sonucu yolcu olan davacının yaralandığını belirterek davalıların kusur oranlarına göre fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla ve kısmi dava olarak şimdilik ayrı ayrı 10.000,00 TL'nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiş; ıslah dilekçesiyle talebini 430.000,00 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; sigortalı araç sürücüsünün kusurunun ispat edilmesi gerektiğini, başvuran vekilince mevzuata uygun maluliyet raporu sunulmadığından başvurunun usulden reddi gerektiğini, hesabın TRH 2010 Yaşam Tablosu ve % 1,8 teknik faize göre yapılması ve müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; sigortalı araç sürücüsünün kusurunun ispat edilmesi gerektiğini, başvuran vekilince mevzuata uygun maluliyet raporu sunulmadığından başvurunun usulden reddi gerektiğini, hesabın TRH 2010 Yaşam Tablosu ve % 1,8 teknik faize göre yapılmasını, müterafik kusur ve hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyeti yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamı ve alınan bilirkişi raporlarına dayanılarak, davacının talebinin kabulü ile alınan raporla ...nin tam kusurlu olduğu belirlendiğinden; 430,000,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatının 20.01.2023 tarihinden itibaren işlemiş yasal faizi ile birlikte ...den alınarak başvuru sahibine verilmesine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekilince itiraz edilmesi üzerine.

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyada mevcut kusur raporu, maluliyet raporu, aktüer bilirkişi raporunun mevzuat ve içtihatlara uygun olduğu gerekçesiyle itiraz eden davalı vekilinin sair itirazlarının reddine, vekalet ücretine yönelik itirazının kabulü ile Uyuşmazlık Hakem Heyetinin kararının sonuç kısmının, (3) nolu bendinin,

“Başvuran taraf vekille temsil edildiğinden kabul edilen değer üzerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ve Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmeliğin 16/13 maddesi gereğince takdir ve hesap edilen 17.900,00 TL vekalet ücretinin sigorta şirketinden tahsil edilerek başvurana ödenmesine", şeklinde düzeltilmesine, diğer hükümlerinin aynen icrasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; sigortalı araç sürücüsünün kusurunun ispat edilmesi gerektiğini, başvuran vekilince mevzuata uygun maluliyet raporu sunulmadığından başvurunun usulden reddi gerektiğini, hesabın TRH 2010 Yaşam Tablosu ve % 1,65 teknik faize göre yapılmasını, yolcu olan başvuranın emniyet kemeri takılı değilse müterafik kusur indirimi, başvuranın sigortalı araç sürücüsü ile arkadaş olduklarından da hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini belirterek kararın bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; davalı ... şirketleri tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan araçların karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun sürekli iş göremezlik tazminatı talebine ilişkindir.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, davacının maluliyet oranını kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmelik hükümlerine uygun biçimde belirleyen uzman heyet raporunun karara esas alınmasında isabetsizlik görülmemesine, tazminatı Dairemizin yerleşik uygulamalarına uygun biçimde ve usulünce hesap eden aktüer raporunun karara esas alınmış olmasına göre, davalı ... vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 266 ve devamı maddeleri gereğince, çözümü özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verilir.

Dosyanın incelenmesinde; dosya içerisinde bulunan kaza tespit tutanağı ile davacının yolcusu olduğu ...vekilinin sigortalısı olan araç sürücüsünün 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 84-a ve 47/1-b maddesini ihlal ettiği, davalı ... şirketinin sigortalısı olan aracın ise KTK'nın 52/1-b maddesini ihlal ettiğinden kusurlu olduğunun belirlendiği, yargılama sırasında Uyuşmazlık Hakem Heyeti tarafından aldırılan kusur bilirkişisi tarafından sunulan raporda ise; davalı ...

AŞ'ye ZMSS poliçesi ile sigortalı ... plaka sayılı aracın sürücüsü ...'ın meydana gelen kazada %100 (yüzde yüz) oranında kusurlu olduğu, davalı ... AŞ'ye ZMSS ile sigortalı ... plakalı aracın sürücüsü ...'ın meydana gelen kazada kusursuz olduğu yönünde görüş bildirildiği, ancak Uyuşmazlık Hakem Heyetince bu raporlardan ikincisine itibar olunarak hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

Yargılama makamlarınca çelişkili raporlardan birine neden itibar edildiği, diğer raporun neden tercih edilmediği gerekçelendirilmeli veya her iki rapor arasındaki çelişkiyi gideren üçüncü bir rapor alınmalıdır.

Şu durumda İtiraz Hakem Heyetince dava konusu trafik kazasına ilişkin varsa ceza soruşturma dosyası da dosya arasına alınarak tüm deliller değerlendirilmek suretiyle tarafların olaydaki kusur oranlarının tespiti için üniversite öğretim üyelerinden veya Karayolları Genel Müdürlüğünde görevli fen heyetinden seçilecek uzman bilirkişilerden denetime elverişli, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

3. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 87 nci maddesinin birinci fıkrası yollamasıyla 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 51 inci maddesi uyarınca hatır için karşılıksız yolcu taşıma veya aracı kullandırmada genel hükümlere göre tazminattan uygun bir indirim yapılması, doktrinde ve Yargıtay içtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiştir.

Hatır için yolcu taşıma veya aracı kullandırmadan söz edebilmek için, ölen veya yaralananın bir menfaat karşılığı olmaksızın taşınması veya aracın kullanılması, diğer bir deyişle taşıma veya kullanmada ölen veya yaralananın menfaatinin bulunması gerekir. Bu nedenle taşıma veya kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir menfaatinin bulunması hâlinde hatır taşımasından söz edilemez.

Bu bakımdan hatır ilişkisinin değerlendirilmesinde taşıma veya kullanmanın kimin menfaatine olduğunun belirlenmesi önemlidir. Taşıma veya kullandırma, ekonomik yarar için olabileceği gibi ortak toplumsal değerler nedeniyle de olabilir. Ancak yakın akrabaların ve eşin taşınmasında bir menfaatten söz edilemeyeceği için hatır için taşımadan da bahsedilemez.

Hâkim, gerekçesini kararında tartışmak ve nedenlerini göstermek koşuluyla tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda da değildir.

Somut olayda; davalı vekilince başvuruya cevap ve itiraz dilekçelerinde hatır için taşıma def’inde bulunulmuştur. Kaza nedeniyle yürütülen soruşturma aşamasında davacı ve sigortalı araç sürücüsü arkadaş oldukları ve beraber seyir halindeyken kazanın meydana geldiğini beyan etmişlerdir.

Davacının, davalı şirkete sigortalı araçta yolcu olarak bulunduğu ve sürücü ile arkadaş oldukları sabit olup davacının taşıma için arkadaşına ücret ödemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu kabul edilmelidir.

Bu durumun aksi ispat edilemediğinden davalı ... şirketinin süresinde yapılan hatır için taşıma savunmasına itibar edilerek TBK’nın 51 inci maddesi gereğince Dairemizin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılmak suretiyle davalının sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

VI. KARAR