Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2024/12532 K.2025/11656

Mahkeme kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacıların ... İlçesi ... Kasabası 640,1554,1555,1556 parsel sayılı taşınmazların sahibi olduğunu, taşınmazların tarla vasfında olup kadimden beri tarımsal amaçla kullanıldığını, davalı Genel Müdürlüğün yaklaşık otuz yıl önce ...

Kasabası sınırları içinde Türkiye'nin en büyük kömüre dayalı termik santrali kurduğunu, A ünitesi olarak bilinen santralin kuruluşundan bu yana kesintisiz üretim yaptığını, daha sonra dava konusu taşınmazlara yakın mesafede santralin B ünitesinin yapıldığını ve bu ünitenin 2006 yılının ilk yarısında üretime başladığını, Türkiye'de ve genel olarak bölgede termik santralleri kalitesiz ve enerji seviyeleri düşük linyit kömürü yakılarak elektrik ürettiğini, baca gazlarından çevreye yayılan kül, ağır metaller, zararlı organik ve inorganik bileşenlerden kaynaklandığını, külün öldürücü bir tabaka olarak arazinin üzerinde biriktiğini,

başka ağır metallerden oluşan diğer zararlı kimyasalların ise önce toprağa karıştığını, sonra yer altı sularına geçtiğini, dava konusu taşınmazların gözle görünen ve görünmeyen özellikleri itibarıyla tarımsal kalitelerinin büyük ölçüde kaybettiğini, bu nedenlerle öncelikle taşınmazların değerinde meydana gelen azalmanın mahkemece tespiti, belirlenecek bedelin maddi tazminat olarak davalıdan tahsilini talep ettiklerini,

fazlaya ilişkin talep dava ve ıslah hakları saklı kalmak üzere dava konusu parsellerdeki taşınmazlara davalı idarece verilen maddi zararlar sebebiyle 10.000,00 TL maddi tazminatın davalıdan alınarak dava tarihinden itibaren faizi ve yargılama giderleri ile avukatlık ücretlerinin davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; haksız fiillerde zamanaşımının bir yıllık süreye tabi olduğunu, kurumlarının bölgede 25 yıldan beri faaliyette bulunduğunu, eğer bir zarar varsa bu zararın yıllara göre dağılımının yapılıp dava tarihinden bir yıl öncesi oluşan zarar bulunup bu zarara hükmedilmesi gerektiğini, bilirkişi raporlarında belirtilen ve toprağa zarar verdiği iddia edilen elementlerin bölgelerinde yoğun olan elementlerden olduğu bu durumunda sadece kendi santrallerinden kaynaklanmadığını, yine değer kaybı hesaplanmasında kullanılan 2008 yılı verilerinin ... İlçesi Tarım Müdürlüğü tarafından önceki yıllara göre çok yüksek tutulduğunu bu verileri de kabul etmediklerini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 11.02.2011 tarihli, 2009/311 Esas ve 2011/138 Karar sayılı kararıyla; davacıların davasının kısmen kabulü ile 597.523,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, birleşen 2011/182 Esas sayılı dosyada davacılar ... ve ... tarafından davalı aleyhine açılan tazminat davasının kısmen kabulü ile 8.264, 31 TL'nin dava tarihinden işleyeyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin taleplerinin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

Mahkeme kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. Dairenin 09.05.2011 tarih ve 2011/52 69... /5268 Karar sayılı ilamıyla; dava konusu taşınmazların kamulaştırıldığı ileri sürülmesine rağmen gerekli araştırma yapılmaması gerekçesiyle mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiş; davalı vekilinin diğer temyiz itirazları ise incelenmemiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 24.11.2011 tarih ve 2011/714 Esas, 2011/895 Karar sayılı kararıyla, asıl dava olan 2011/714 Esas sayılı dosya açısından davanın kısmen kabulü ile 10.000,00 TL maddi tazminatın dava tarihi olan 28.08.2009 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte, bakiye 587.523,00 TL maddi tazminatın ıslah tarihi olan 14.01.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, birleşen 2011/182 Esas sayılı dosya açısından davanın kısmen kabulü ile 8.264,31 TL maddi tazminatın dava tarihi olan 02.02.2011 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

Mahkeme kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 16.04.2012 tarih ve 2012/27 23... /6458 Karar sayılı ilamıyla; dava konusu taşınmazların topraklarından ve ürünlerden örnek alınarak detaylı bir inceleme yapılmak sureti ile santralden salınan maddelerin topraktaki zararlı maddeleri arttırıp arttırmadığı, arttırmış ise bu artışın bitkiler tarafından özümleme kapasitesi, topraktaki maddelerin toprağın doğal yapısı gereği yüksek olup olmadığı her taşınmaz için somut ve denetime elverişli şekilde açıklanmalı ve sonucuna göre toprağın verimsiz hale gelip gelmediği, tarım vasfını kaybedip etmediği kamulaştırıldığı ileri sürülmesine rağmen gerekli araştırma yapılmaması gerekçesiyle mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiş; davalı vekilinin diğer temyiz itirazları ise incelenmemiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı yazılı kararıyla davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; hükme esas alınan bilirkişi raporunun usul ve yasaya aykırı olduğunu, 45-50 yıl kadar faaliyette olan ve eski teknoloji kullanılan, filtre sistemi olmayan termik santralin toprağa zarar vermediği kabulünün hayatın olağan akışına aykırı ve bilimsel gerçeklikten uzak olduğunu, dünya genelinde bu santrallerin yapımından tamamen vazgeçildiğini ileri sürerek mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, haksız fiil nedeniyle davacıların taşınmazında meydana gelen kalıcı verim düşüklüğünden bahisle açılan toprak zararına ilişkin maddi tazminat talebinden ibarettir. Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacılar vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR