Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2024/12636 K.2025/9518

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 17.06.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen gün ve saatte davacı vekili Avukat ..., davalılar ... ve ..., ... Mermer İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti., ... Mermer San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili Avukat ... geldiler. Diğer davalılar adına gelen olmadı. Taraf vekillerinin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 17.06.2025 gününde Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının Afyonkarahisar İcra Müdürlüğü'nün 2019/24415 Esas sayılı dosyasında borçlusu ... İnşaat Elktrk. Taah. Hayv. Gıda Petrol Ürn. Paz. Tur. İşlt. San ve Tic. Ltd.Şti, ... Taah. İnş. İnş. Malz. Mermer Tur. Oto.Tar. Hayv. Nak. Gıda. San ve Tic. Ltd. Şti, ... Gıda İnşaat Isıtma Otomotiv Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti, ... ve ... olan davalılardan 04.07.2018 tanzim ve 04.10.2019 vade tarihli 1.500.000 TL bedelli senetten ötürü alacaklı olduğunu ve takibin kesinleştiğini, icra dosyasından yapılan fiili hacizlerde haczi kabil mal bulunamadığını, borçlu ... İnşaat şirketinin Afyonkarahisar ili, Merkez ilçesi, ...

Mahallesi 1516 ada, 2 parsel sayılı yer için inşaat yapmak üzere yapı ruhsatı aldığı ve bu yerde arsa sahipleri olan dava dışı ..., ... ve ... ile taşınmaz satış vaadi ve arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi akdettiklerini ve bu sözleşmeye göre davalı ...

İnşaat Şirketinin konu taşınmazda A ve B blok olmak üzere toplam 32 adet bağımsız bölümlü bina yapacağı ve bu binalarda oluşacak A blok 1,3, 5, 10, 13, 15 numaralı bağımsız bölümler ile B Blok 3, 5, 8, 10, 11, 16 numaralı bağımsız bölüm haricinde kalan 20 adet bağımsız bölümün ise davalı ...

İnşaat'a satışının vaad edildiğinin görüldüğünü, konu inşaata davaya konu takibin açıldığı 06/11/2019 tarihinde bakıldığında iki bloktan oluşan inşaatın bir bloğunun kaba inşaatının tamamlandığını, ikinci bloğun ise 2.kat seviyesinde kaldığının görüldüğünü, borçlu davalılar ile diğer davalı ... Mermer İthalat İhracat San ve Tic. Ltd. Şti ve ... Mermer San ve Tic. Ltd.

Şti'nin yetkilileri olan davalı ... ve ... arasında imza edilen ve dilekçe ekinde sundukları "sözleşmedir" başlıklı 04.04.2019 tarihli belgeye göre konu inşaatın mevcut hali ile bir kısım mal ve para karşılığında davalı ... ve yetkilisi olduğu ... Mermer İthalat İhracat San ve Tic. Ltd. Şti'ne devredildiğinin anlaşıldığını, Noterde yapılan taşınmaz satış vaadi sözleşmesine göre davalı ...

İnşaat'a verilmesi gerekli 20 adet bağımsız bölümün; bir adet Mercedes-Benz, bir adet Ford Tourneo, bir adet BMW ve bir adet Jaguar marka araç ile 200.000,00 TL nakit para karşılığında ... Mermer İthalat İhracat San ve Tic. Ltd. Şti ve yetkilisi ...'a devredildiğinin görüldüğünü, bu alım ve satımların hiçbirisinin gerçek devir olmayıp, aslen takiplerden mal kaçırmak amaçlı diğer davalılar üzerine devir yapıldığını, davalı ... İnşaat ve taşeronu diğer davalı ...

İnşaat şirketlerinin üzerine geçmesi gereken 20 adet bağımsız bölümün, borçlu davalıların borçlarının olması ve ileride haczedileceği bilinciyle davalı ... Mermer şirketine geçirildiğini, bunun karşılığında ise kardeş şirket olan ... Mermer ve yetkilileri mülkiyetinde bulunan bahsi geçen araçlar ve 200.000,00 TL paranın borçluların kardeşleri ve aynı zamanda borçlu şirketlerin diğer yetkilileri olan davalı ..., ..., ... ve ...

Maden şirketine devredildiğini, bütün tasarrufların batıl olup alacaklı davacıya söz konusu araçlar ve inşaat üzerinde haciz ve satış yetkisi verilmesini, aksi halde İİK.m.283/2 gereği dosya kapak hesabı ile sınırlı olmak üzere mevcut inşaatın ve araçların değeri kadar tazminatın davalılardan alınarak davacıya verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalılar ... Mermer İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti., ... Mermer San. ve Tic. Ltd. Şti., ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; icra borçluları ... İnşaat firması ve ... taahhüt Şirketleri ile doğrudan hukuki ilişkisi bulunan ve varsa alacak/borç ilişkisi içerisinde bulunan arsa sahipleri olduğunu, arsa sahiplerince borçlularla olan sözleşmenin feshedildiğini, bu fesih neticesinde TBK md.125/III ve madde 484 gereği fesih tarihine kadar borçlular ... İnşaat Firması ve ...

Taahhüt Şirketlerince gerçekleştirilmiş kısmi imalatın bedelinin ödemesini yapma yükümlülüğünün arsa sahiplerine ait olduğunu, bu itibarla; davacının borçluları ile asıl hukuki muamelede bulunan ve fesih tarihine kadar gerçekleştirilmiş imalatın bedelini ödeme yükümlülüğü altında bulunanın arsa sahipleri olduğunu, davalılar/borçlular ... İnşaat ve ...

İnşaat Şirketleri tarafından inşaatın yarısından fazlasının tamamlandığını, inşaatın sadece %30'luk kısmının tamamlandığını, diğer davalılar/borçlular ...

İnşaat ve Taşeronu ... şirketinin fesih tarihine kadar gerçekleştirdiği imalatlar nedeniyle ve bu imatlarla sınırlı olarak dava dışı "Arsa Sahiplerinden" alacağının doğduğunu, müvekkilinin arsa sahibi ile anlaşması gereği diğer davalılar/borçlulara arsa sahibi tarafından gerçekleştirilecek bu ödemeyi üstlendiğini, davalılar/borçluların arsa sahibinden olan işbu alacaklarının 1.200.000 TL olarak ödendiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

2.Davalı ... cevap dilekçesinde; davaya konu olan 03 ... 004 plakalı aracı, o tarihlerde yanında personel olarak çalıştığı ...'in devir ettiği inşaatın mekanik tesisat işlerini yapacağını bunun karşılığında bu aracı alacağını, kendisinin de araç ihtiyacı olduğu için bunu kendisinin üstüne almasını istediğini belirttiğinden aldığını, yaklaşık 10 gün sonra aralarında yapılacak işlerde uyuşamadıklarını, artık bu işleri yapmayacağını ve bunun üzerine aracı geri iade etmesini istediğini belirttiğinden de ...'ya geri iade ettiğini ve kendilerinden herhangi bir alacağının ya da borcunun bulunmadığını, davaya konu olan diğer şirketlerle de herhangi bir ilişkisinin bulunmadığını, iyiniyetli 3. kişi konumunda olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

3.Davalılardan ... ve ... Maden Gıda İnş. Oto. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin 38 ... 069 plakalı aracı, araç ihtiyacından dolayı satın almak istediğini, ...

Mermer Şti'nin sahibi ... ile öncesinden tanışıklığı bulunduğunu, ...'ın müvekkiline aracın satılık olduğunu söylediğini, müvekkilinin de aracı satın aldığını ve parasını nakit ödediğini, ancak aracı bir süre kullanan müvekkilinin aracın motor aksamlarında problem olduğu için ve yeni aldığı araçta karşılaştığı bu sıkıntıdan dolayı aracı iade ettiğini, söz konusu aracın başından beri ...

Mermer Şti.'ye ait olup, hiçbir zaman icra dosya borçlularının olmadığını, müvekkilinin aracı iade ettiğini, ortada yapılmış bir tasarrufun da bulunmadığını, müvekkilinin aynı zamanda, ...'i de tanıdığını, ...'in de müvekkilinin müşterisi olduğunu, ... LTD. Şti'nin eski yetkisili ...'in, kendi hissessini müvekkiline sattığını, davacı vekilinin dava dilekçesinde, davalı ... İnşaat ve ... Şti'ye verilmesi gerekli 03 ... 001 plakalı Jaguar marka aracın doğrudan davalı ...

Mermer Şti'nden davalı ...'ın yetkilisi olduğu ... Maden Ltd.Şti.'ye devrediliğini iddia ettiğini, ancak davacının bu iddiasının da gerçeği yansıtmadığını, bahsi geçen aracın 04/04/2019 tarihli sözleşmeye göre, ... Mermerler'e oradan da müvekkiline devredildiği iddiasının gerçek dışı olduğunu, bahsi geçen Jaguar markalı aracın hiçbir zaman borçlulara geçmediğini, en başından beri ... Mermer Şti'ye ait olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

4.Davalılar ... Taahhüt İnş. İnş. Malz. Mer. Tur. Oto. Tar. Hay. Nak. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti., ... Gıda İnşaat Isıtma Otomotiv Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ve ... vekili cevap dilekçesinde; icra takibine konu senedin teminat senedi olduğunu ve davacı alacaklının iyiniyetli 3.şahıs olmadığını, müvekkilleri ile dava dışı ... Yapı Ltd.

Şti. arasında 04.07.2018 tarihli adi yazılı Gayrimenkul Alım Satım Sözleşmesi imzalandığını, iş bu sözleşmede her ne kadar alım satım sözleşmesi yazılmışsa da, sözleşme metni incelendiğinde özünde takas/trampa sözleşmesi yapıldığının anlaşılacağını, sözleşme ile mülkiyeti dava dışı ... Yapı'da bulunan asma katlı işyerine karşılık; bu davaya konu 5 adet dairenin takas edildiğini, satış bedeli olarak da 1.500.000 TL kararlaştırıldığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

5.Davalı ... cevap dilekçesinde; satış sözleşmesine istinaden babası ...'ın 38 ... 652 plakalı Mercedes-Benz marka aracı üzerine almasını istediğini, kendisinin de bu aracı üzerine aldığını, aracı üzerine aldıktan 4-5 gün sonra, babası ...'ın "sözleşme fesh oldu, aracı iade edip inşaata devam edeceğiz" dediğini, bunun üzerine aracı noterden iade ettiğini, alacaklıyı zarara uğratma kastının olmadığını, mal kaçırma kastının da bulunmadığını, ayrıca aracı iade ettiği için herhangi bir zararın sözkonusu olmadığını, tarafınca yapılmış bir tasarrufun mevcut olmadığını, alınan aracın yine tarafınca iade edildiğini beyan ederek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; tarafların birbirlerinden hak alacaklarının kalmayacağı belirtilerek birbirlerini ibra ettikleri, ... Bankası'nın 31.05.2023 tarihli yazı cevabının incelenmesinde 05.04.2019 keşide tarihli 1.000.000,00 TL bedelli çekin ... Mermer... Ltd. Şti'ye ait olduğu, 667631 nolu çekin ... İnşaatın taşeronu ... İnşaat lehine düzenlendiği, ...

İnşaat tarafından ...'e ciro edildiği ve 05.04.2019 tarihinde ...'e ödendiği görülmüş olmakla, davalılar vekilinin 13.08.2020 tarihli delil dilekçesi ekinde sunulan 18.03.2019 tarihli Seviye ve Değer Tespit Tutanağı'nın incelenmesinde dava konusu taşınmazda A ve B blok olarak yapılan imalat bedellinin 1.168.000,00 TL olacağı yönünde görüş bildirildiği, seviye tespit tutanağında belirlenen bedel ile ...

Mermer tarafından, taşerona şirkete imalatlar sebebiyle yapılan ödemenin birbiri ile uyumlu olduğu, ... Mermer tarafından taşınmazda yapılacak işlemlere ilişkin başka şirketlerle yapmış olduğu sözleşmeler, arsa sahipleri ile taşeron arasında yapılan ....

Noterliği'nin 04.04.2019 tarihli 03436 yevmiye sayılı Düzenleme Şeklinde Fesihname ile 04.04.2019 tarihli "sözleşmedir" başlıklı belge birlikte değerlendirildiğinde tarafların karşılıklı anlaşması neticesinde inşaat yapımının ... Mermer tarafından üstlenildiği, davacı tarafın mal kaçırma iddiasını ispatlayamadığı, davalılardan ...'in borçlu ... Gıda'nın yetkilisi olduğu, şirket ile ortaklığının bulunmadığı, davalılardan ...'ın borçlu ...

İnşaatın yetkilisi olduğu, şirket ile ortaklığının bulunmadığı gerekçesiyle bu davalılar yönünden davanın husumet yokluğu sebebiyle reddine, davanın, diğer davalılar yönünden esastan reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ... Bankası'nın 31.05.2023 tarihli yazı cevabının incelenmesinde 05.04.2019 keşide tarihli 1.000.000,00 TL bedelli çekin ... Mermer... Ltd. Şti'ye ait olduğu, 667631 nolu çekin ... İnşaatın taşeronu ... İnşaat lehine düzenlendiği, ...

İnşaat tarafından ...'e ciro edildiği ve 05.04.2019 tarihinde ...'e ödendiği görülmüş olmakla, davalılar vekilinin 13.08.2020 tarihli delil dilekçesi ekinde sunulan 18.03.2019 tarihli Seviye ve Değer Tespit Tutanağı'nın incelenmesinde dava konusu taşınmazda A ve B blok olarak yapılan imalat bedellinin 1.168.000,00 TL olacağı yönünde görüş bildirildiği, seviye tespit tutanağında belirlenen bedel ile ...

Mermer tarafından, taşerona şirkete imalatlar sebebiyle yapılan ödemenin birbiri ile uyumlu olduğu, ... Mermer tarafından taşınmazda yapılacak işlemlere ilişkin başka şirketlerle yapmış olduğu sözleşmeler, arsa sahipleri ile taşeron arasında yapılan ....

Noterliği'nin 04.04.2019 tarihli 03436 yevmiye sayılı Düzenleme Şeklinde Fesihname ile 04.04.2019 tarihli "sözleşmedir" başlıklı belge birlikte değerlendirildiğinde tarafların karşılıklı anlaşması neticesinde inşaat yapımının ... Mermer tarafından üstlenildiği, davacı tarafın mal kaçırma iddiasını ispatlayamadığı değerlendirilmekle davanın reddine, davalılardan ...'in borçlu ... Gıda'nın yetkilisi olduğu, şirket ile ortaklığının bulunmadığı, davalılardan ...'ın borçlu ...

İnşaatın yetkilisi olduğu, şirket ile ortaklığının bulunmadığı anlaşılmakla bu davalılar yönünden davanın husumet yokluğu sebebiyle reddine karar verilmesi ve toplanan delillere göre borçlunun içinde bulunduğu mali durumun ve zarar verme kastının, işlemin diğer tarafınca bilindiği veya bilinmesini gerektiren açık emarelerin bulunmadığı ve muvazaa iddiasının ispatlanamadığı, bu nedenle ret kararı verilmesinin isabetli olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353/1-b-1 maddesi gereği esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; borçlular ile davalılar arasındaki hukuki ilişkinin mahiyetinin mahkemece anlaşılmadığı ve davaya konu tasarrufun hukuki mahiyetinin ne olduğunun teşhisinin konulamadığını, tasarrufun iptali davalarının mahiyetine ve bu davaların ispatına dair geniş çaplı açıklamaya rağmen eldeki dosyada gerekçeye aykırı şekilde davalıların geçmişe dönüş her zaman düzenleyebilecekleri belgelere ve danışıklı işlemlerine itibar ederek kanaat oluşturulduğunu, İİK 277 ve devamı ile Yargıtay içtihatlarındaki bütün kaide ve ispatların lehlerine olduğu halde mahkemenin bunlar ile çelişerek sonuca gittiğini,

davalıların devir bedeli olarak kararlaştırılan araçları inşaatın gerçek sahibi ...

İnş Ltd Şti.ne vermeleri gerekirken borçluların kontrolünde olan diğer kişi ve şirkete vererek borçluların mal kaçırma eylemlerine ortak olduklarını, bu hususun zarar verme kastını açıkça ortaya koyduğunu ve İİK 277 ve devamı karinelere dayanılmasını gereksiz kıldığını, mahkemece bir kısım davalılar yönünden davanın usulden reddinin de hatalı olduğunu, 22.08.2023 tarihli ıslah dilekçeleri gibi karar verilmemesinin hatalı olduğunu beyan ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, İİK 277 ve devamı maddelerine göre açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR