Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2024/12958 K.2025/3083

Taraflar arasında görülen muvazaalı işlemin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı davacı vekili, davalı ... vekili ve davalı ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının alacaklısı olduğu Bandırma 1. İcra Müdürlüğü'nün 2013/3523 sayılı dosyasında borçlu ...'ın, davalı ...'ın eşi olduğunu, davalı ...'nin vinç imalatı işyerinin sahibi olup, davalı ...'ın davalı eşi ...'nin yanında işçi olarak gösterildiğini, gerçekte davalı ...'ın bu işyerinin sahibi olduğunu, davalı ...'ın alacaklılarından kurtulmak için işyerini davalı eşine devrettiğini ve aralarındaki tüm işlemlerin muvazaalı olduğunu, davalı ... borçlu olduğu İzmir 17. İcra Müdürlüğü'nün 2012/5072 sayılı takip dosyasında

alacaklısının ... olduğunu, davalılar ... ve ... arasındaki işlemlerin muvazaa nedeni ile iptali talebi ile İzmir 17. İcra Müdürlüğünün 2012/5072 sayılı takip dosyasındaki alacağın davalı ...'ye ödenmemesine yönelik ihtiyati tedbir konulması, cebri icra yoluyla alacağın tahsiline yetki verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Su Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davanın yersiz olduğunu ve müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini beyanla davanın reddini savunmuştur. 2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkili ile davalı eşi ...'ın boşandıklarını, ... ile ... A.Ş.'nin uzlaşma ile aralarındaki borç-alacak ilişkisini tamamladıklarını beyan ederek davanın reddini savunmuştur. 3.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkiline yüklenen alacaktan müvekkilinin sorumlu olmadığını, eşinin işyerinde bir müddet sigortalı olarak çalıştığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 03.02.2015 tarihli ve 2014/507 Esas, 2015/41 Karar sayılı kararı ile; borçlunun davalılardan ... olup, diğer davalı ...'nin, ...'ın boşanmış eşi olduğu, işyeri ruhsatının ... adına olup, diğer davalı ... Su Ürünleri San. ve Tic. AŞ ile sözleşme yapan, vinç yapımını üstlenen davalı ...’nin işyeri olup, ...'ın herhangi bir alacağının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 01.06.2020 tarihli ve 2018/4496 Esas, 2020/2972 Karar sayılı ilamı ile; "Davacı vekili; davalı borçlu ...’ın vinç imalat işi yaptığını, ancak mal kaçırmak için vinç imalatı işi yapan şirketini eşi ... adına gösterdiğini, aslında bu şirketin borçlu ... tarafından yönetildiğini, yapılan işlerin ... tarafından yapıldığını belirterek bu muvazaalı işlemler nedeniyle gerçekte davalı borçlu ...’a ait olan ... Hidrolik İş Makineleri İmalat Tamir ve Bakım firmasının da borçlardan sorumlu tutulmasını talep etmiştir.

Davacının alacaklı olarak eldeki davayı açmakta hukuki menfaati bulunduğundan mahkemece tüzel kişilik perdesinin aralanması teorisinden de yararlanılarak taraf delillerinin toplanması, borçlu ve ...’a ait olan ... Hidrolik İş Makineleri İmalat Tamir ve Bakım firması arasında maddi ve hukuki organik bağ bulunup bulunmadığı, muvazaalı işlem ve nam-ı müstear olarak yapılan işlem olup olmadığı belirlenmelidir.

Bu durumda; mahkemece yapılması gereken iş öncelikle, davalı ...’a ait olan ... Hidrolik İş Makineleri İmalat Tamir ve Bakım firmasının ilk kuruluşundan günümüze değin ortakları ile faaliyet adreslerini, hisse devirlerini gösterir ticaret sicil kayıt örneklerini, ticari defterlerini getirtmek olmalıdır.

Bu belgelerin getirtilip incelenmesinden sonra, alacaklıdan mal kaçırmak için muvazaalı işlemler yapılıp yapılmadığı değerlendirilmeli, bu yapılırken davacının alacağının hüküm altına alındığı davanın açılış tarihi boşanma tarihi de gözönünde tutularak gerekirse borçlu ile birlikte davalı ...’ın ... Hidrolik İş Makineleri İmalat Tamir ve Bakım firmasının ticaret sicil kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi de yaptırılmalı, dosya kapsamından davalı ... Su Ürn. San. ve Tic. A.Ş.’den alacaklı

konumunda bulunan ... Hidrolik İş Makineleri İmalat Tamir ve Bakım firmasının davalı ...’a ait olduğu, davalı ... ile davalı borçlu ...’ın boşanmış eş olduğu, anlaşıldığından davalı borçlu ... tarafından; ... Hidrolik İş Makineleri İmalat Tamir ve Bakım firmasına para aktarılıp aktarılmadığı, para alışverişi bulunup bulunmadığı, aktarılmış ise tarihlerinin ne olduğu, davalı borçlu ...’ın ...

Hidrolik İş Makineleri İmalat Tamir ve Bakım firmasının gizli ortağı ya da yöneticisi durumunda olup olmadığı konularında ayrıntılı, denetime elverişli uzman bilirkişi incelemesi yaptırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu şekilde eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak karar verilmesi doğru görülmemiştir." gerekçesi ile karar bozularak dosya kararı veren Mahkemeye gönderilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı ...'a ait ... Hidrolik İş Makineleri İmalat Tamir ve Bakım firmasının şahıs şirketi olduğu, ...

Hidrolik İş Makineleri İmalat Tamir ve Bakım firmasının (davalı vekilinin bildirdiği) muhasebecisinde yapılan inceleme sonucunda şirketin 01.07.2009 tarihinde ... adına mükellefiyet tesis edildiği ve 31.12.2017 tarihi itibari ile bu şirketin tasfiye edildiği, daha sonra ise 26.12.2017 tarihinde ...'ın mükellefiyeti ile şirketin faaliyetine devam ettiğinin tespit edildiği, davalılara ait şirketlerin şahıs şirketi olması itibari ile devir edilemediği, birinin tasfiye edildiği anda diğerinin kurulduğunun yapılan inceleme sonucunda anlaşıldığı, davalı ...'a ait ...

Hidrolik İş Makineleri İmalat Tamir ve Bakım firmasının şahıs şirketi olduğu, bu şirketin ...'a ait aynı isimli şirketin kapatılarak kurulduğu, adının başındaki ... kelimesinin ... olarak değişerek iş hayatını sürdürdüğünün tespit edildiği, davalıların davanın açılmasından sonra anlaşmalı şekilde boşandıklarının ve nüfus müdürlüğünden alınan kayıtlarda boşandıktan sonra aynı ikamet adresinde yaşamaya devam ettiklerinin tespit edildiği, davalı 4. Kişinin kötüniyetinin ispatlanamadığı, davalı 3. Kişi ... ile davalı 4. Kişi ....

A.Ş arasında gerçek bir vinç yapım işi bulunduğu ve tarafların kesinleşen ticaret mahkemesi kararına istinaden başlatılan takip yönünden ibralaştıkları göz önüne alındığında davanın kısmen kabul, kısmen reddine, davalı ... (Eski Unvan: ... Su Ürünleri San. Tic.

A.Ş.) aleyhine açılan davanın reddine, davalı üçüncü kişi ... yönünden İİK 283 maddesine istinaden bedele dönüşen davanın kabulü ile 89.000,00 TL'nin davalı üçüncü kişi ...'dan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı ... vekili ve davalı ... temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davalı ... Gıda ve Yem Sanayi Ticaret A.Ş. ( eski ünvanı; ... Su Ürünleri San. ve Tic.

A.Ş.)'nin İzmir 17. İcra Müdürlüğünün 2012/5072.E. sayılı icra dosyasındaki borcu, eldeki davanın açılması tarihinden kısa bir süre önce ödediğini, davacının bu ödeme işlemini göremediğini, bu nedenle de ... şirketini de tasarrufun iptali davası tarafı olarak gösterdiğini, davalı ...'a dava öncesinde haricen ödeme yapmış olmaları sebebiyle husumet yokluğundan davanın reddedildiğini, bozmadan sonra da yine bu davalının, kayıtlarda davalı olarak bulunduğundan yine kısmen reddin konusu olduğunu, ancak davanın açılmasına, İzmir 17.İcra Müdürlüğünün 2012/5072.E. sayılı icra dosyasında ödeme işleminin haricen yapılması ile ...

Su Ürünleri San. ve Tic. A.Ş.'nin sebep olduğunu, değer dönüşmeye konu olan bedel 86.000,00 TL olmayıp, mahkemenin öncelikle iptal ettiği tasarruf değerinin 130.929,00 TL olarak karar vermesi gerektiğini belirterek yerel mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; bakım firması olarak faaliyet gösteren vinç imalat- tamir- bakım firması olan işyeri sahibinin müvekkili olduğunu, müvekkili ile diğer davalı ...'ın boşandıklarını, boşanmış olduğu eski eşi davalı ... ile bu sektörde tanışıp evlendiklerini, ...'ın bir dönem sigortalı işçi olarak çalıştığını ve kendisinin işyeri kaydının müvekkili adına olup işverenin ... olduğunu, işyeri ve bu iş yeri ile ilgili olarak yapılmış işler ve bedelleri ile bu kapsamda olan alacakların da davalı ...'ye ait olduğunu, bir vinç yapımı nedeniyle ...

Su Ürünleri San. ve Tic. A.Ş.'den alacaklı durumuna geçtiğini, diğer davalı firma ... Gıda ve Yem Sanayi Ticaret A.Ş. ile davalı ... arasında 2010 yılından beri süre gelen iş ilişkisi mevcut olup, vinç anlaşmazlığı ve birtakım alacaklar sebebiyle durumun yargı sürecine taşındığını, ancak anlaşmazlığın yine haricen çözümlendiğini belirterek yerel mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

3.Davalı ... temyiz dilekçesinde; söz konusu işyerinin sahibinin eski eşi ... olduğunu, ... ile bu sektörde tanışıp evlendiklerini, ...'nin 24 senedir sanayi işlerinde iştigal ettiğini, tarafından eşine herhangi bir transfer vs yapılmadığını, ... ile diğer davalı şirket arasında vinç işi nedeniyle ticari ilişki bulunduğunu, anlaşmazlık çıkması üzerine alacak için yargı yoluna başvurulduğunu, daha sonra da çözümlenip ibralaştıklarını, faturayı düzenleyenin de ... olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, TBK'nın 19. maddesinde tanımını bulan muvazaa hukuksal nedenine dayalı muvazaalı işlemin iptali istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 19. maddesi.

3. Değerlendirme

1.Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı vekili, davalı ... vekili ve davalı ...'ın temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR