Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2024/1745 K.2024/7446

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay (kapatılan) 17.Hukuk Dairesinin 19.12.2013 tarihli ve 2013/7974 Esas, 2013/18013 Karar sayılı ilamıyla bozulmasına karar verilmiş, Mahkemece 21.04.2015 tarihli ve 2014/1441 Esas ,2015/360 Karar sayılı ilamıyla Direnme kararı verilmiştir. Hukuk Genel Kurulu 13.10.2020 Tarih, 2017/17-2759 Esas 2020/745 Karar sayılı ilamıyla değişik gerekçe ile karar bozularak mahkemesine gönderilmiştir. Mahkeme 18.05.2021 Tarih, 2021/152 Esas 2021/461 Karar sayılı ilamı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, davalı ... vekilleri kararı temyiz etmiş, dairenin 18.10.2022 tarihli 2021/25858 Esas 2022/12509 Karar sayılı ilamıyla kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karar davalı ... vekille tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davalı ...Narenciye Tarım Ürünleri İhr. İth. Tic. San. Ltd. Şti. hakkında yapılan takiplerin sonuçsuz kaldığını, borçluya ait Buca Karaağaç Köyü 56 ve 72 parselde bulunan gayrimenkul üzerine 29.06.2003 yılında ipotek konulduğunu, ancak aynı taşınmazlar üzerinde diğer davalı ...

Gardner'in toplam 2.300.000.000.000,00 TL ipotek alacağı bulunduğunu, GHB Gardner adına tesis edilen ipoteklerin 1 yıl süreli olup bu süe içinde doğacak alacaklara teminat teşkil ettiğini, 1 yıllık sürenin dolduğunu, ipoteklerin hükümsüz ... geldiğini, ayrıca GHB Gardner Şirketine böyle bir borcu olmadığını, hatta GHB Gardner Şirketinin alacaklı değil, borçlu olduğunun tespit edildiğini, davalı ...Narenciye Ltd.

Şti. adına kayıtlı bulunan İzmir Buca Karaağaç Köyü 56 ve 72 parseller üzerinde diğer davalı ... Gardner Şirketi lehine tesis edilen ipotekler nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile ipoteğin kaldırılmasını ve davalı ...Ltd. Şti'nin İzmir 5. İcra Müdürlüğü'nün 2003/6029 ve 6030 sayılı dosyalarından borçlu olmadığının tespitini ve takibin iptalini, kötü niyetli icra takibi yapan davalı ...

Gardner Şirketi'nin %40'dan aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ...Narenciye Ltd. Şti vekili cevap dilekçesinde; takip konusu ipoteklerin ipotek resmi senetlerinde de yer aldığı üzere 1 yıl süreli ve bu bir yıl içinde alacaklının doğmuş ve doğacak alacaklarına teminat olarak verildiğini, borç söz konusu olmadığından ipoteklerin hükümsüz ... geldiğini, ipoteklerden kaynaklanan tüm hakların ve hatta varsa o döneme ait alacakların zaman aşımına uğradığını beyan etmiştir.

2.Davalı ... Gardner vekili cevap dilekçesinde , müvekkili ile diğer davalı şirket arasında imzalanmış bulunan ve 12.03.1998 tarihinden itibaren geçerli olan sözleşme gereğince açılmış mal avansları kredisinin karşılığı olmak üzere müvekkili şirket lehine ipotek tesis edildiğini, borcun ödenmemesi üzerine ipotek alacağının tahsili talepli ipoteğin paraya çevrilmesi takibi başlatıldığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI (1)

Mahkemenin 13.03.2013 tarihli ve 2003/729 Esas, 2013/96 Karar sayılı kararıyla. 20.03.1998 tarih, 1199 yevmiye nolu 2.000.000,00 TL tutarındaki ipotek nedeniyle borçlu olunmadığının tespitine yönelik talep ile ilgili davanın işlemden kaldırıldığı 05.11.2004 tarihinden bu yana 3 aydan fazla bir süre geçtiği anlaşıldığından bu talep yönünden davanın HMK 150.

Maddesi gereğince açılmamış sayılmasına, diğer talepler yönünden ise; işlemin muvazaalı olduğu iddiasının usulüne uygun delillerle kanıtlanamaması, muvazaalı olduğu ileri sürülen alacak ve ipoteklerin davacı alacağından önce mevcut olması, davacıların kendi ipotekleri tesis edilirken aynı taşınmazların daha önce ipotekli olduğunu görüp bilebilecek durumda olmaları, hakem heyeti kararı ile davalı ...Ltd. Şti'nin davalı ...

Şirketi'ne 2.300.000,00 TL borçlu bulunduğuna karar verilmesi, GHB Şirketi'nin ...Şirketi'nden alacaklı olduğunun belirlenmesi nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekilleri temyiz başvurusunda bulunmuştur.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı (1)

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekiller temyiz isteminde bulunmuştur. 2.Yargıtay (Kapatılan) 17.Hukuk Dairesinin 19.12.2013 tarihli ve 2013/7974 Esas, 2013/18013 Karar sayılı ilâmı ile;".1-Bir davada taraflarca öne sürülen maddi olayların hukuki değerlendirmesini yapmak, uygulanacak yasa maddelerini bulmak ve uygulamak 6100 sayılı HMK.nın 33 (1086 sayılı HUMK'nun 76.maddesi) gereğince hakimin doğrudan görevidir.

İİK.nun özü ve amacı dikkate alınarak iptal davası; borçlunun alacaklısını zarara uğratmak kastıyla mal varlığından çıkarmış olduğu, mal ve hakların veya bunların yerine geçen değerlerin, tasarruftan zarar gören alacaklının, alacağını elde etmesi amacıyla dava açarak tekrar borçlunun mal varlığına geçmesini sağlaması şeklinde tanımlanabilir.

İptal davaları ile güdülen amaç; bir alacağın tamamının yada bir kısmının tahsiline olanak bırakmamak amacıyla, borçlu tarafından yapılan bir taraflı hukuksal işlemlerle, borçlunun amacını bilen veya bilmesi gereken kimselerle yapılan bütün hukuksal işlemlerin hükümsüzlüğünü sağlamak ve bu yol ile alacağı tahsil etmektir. Somut olayda; davacı tarafından verilen dava dilekçesinde borçlu davalı ...Narenciye Tarım Ürünleri İhr. İth. Tic. San. Ltd.

Şti.nin kendisine ait taşınmazlar üzerine diğer davalı lehine oluşturduğu ipoteklerin muvazaalı olması ve ipotek karşılığı olduğu ileri sürülen alacağın bulunmaması nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile ipoteğin kaldırılmasını ve davalı ...Ltd. Şti'nin İzmir 5.İcra Müdürlüğünün 2003/6029 ve 6030 sayılı dosyalarından borçlu olmadığının tespitini ve takibin iptalini, kötü niyetli icra takibi yapan davalı ...

Gardner Şirketi'nin %40'dan aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesi talep edilmiştir. Ancak mahkemece davanın tavsifi yapılmadan karar verilmiştir. Bu durumda mahkemece davacılar tarafından ileri sürülen vakıalar karşısında davanın niteliği belirlenerek buna göre araştırma ve inceleme yapılması gerekirken bu hususun göz ardı edilerek karar verilmesi doğru bulunmamıştır.

2-Mahkemece davacıların alacaklarının tasarruftan sonra doğmuş olduğu gerekçe gösterilerek bu nedenle de davanın reddine karar verilmiş ise de bu yönde de yapılan araştırma ve inceleme yeterli bulunmamaktadır. Davacılar alacaklarının kaynağı olarak 2003 tarihli protokol ve ayrı ayrı keşide edilen çekleri göstermişlerdir.

Ancak davacılar ile davalı borçlu arasında düzenlenen 25.04.2003 tarihli alacak borç ilişkisinin tasfiyesine ilişkin protokol içeriğinden aralarında daha önceki tarihlerden gelen ticari ilişki olduğu anlaşılmaktadır. Çeklerin keşide tarihi her ne kadar tasarrufun tarihinden sonra olduğu görülmekte ise de keşide tarihinden önceki bir ticari veya hukuki ilişki nedeniyle de tanzim edildikleri görülmektedir.

Bu durumda mahkemece her bir davacı için borcun doğum tarihinin ayrı ayrı belirlenmesi, buna ilişkin davacılardan delillerinin istenilmesi, gerekirken böyle bir inceleme yapılmaması doğru değildir.

3-Davacılar tarafından yapılan icra takiplerinin ve her bir davacı yönünden alacakların ve iptal koşullarının farklılık göstermesi nedeniyle ayrı ayrı görülmesinde yarar bulunacağından her bir davacı yönünden davaların tefrikinin düşünülmesi gerekirken bir birinden farklı nedenlere dayalı davaların bir arada görülmesi isabetli değildir. 4-Davalılar arasında organik bağ bulunması ve hakem heyetince verilen kararın Yargıtay tarafından bozulması nedeniyle davalılar arasında yapılan tasarrufun muvazaalı olabileceğinin düşünülmemesi de doğru bulunmamış, hükmün bozulması gerekmiştir.." gerekçesi ile kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Verilen Direnme Kararı

Mahkeme Karar sayılı kararı ile, 21.04.2015 tarihli ve 2014/1441 Esas, 2015/360 Karar sayılı ilamıyla Direnme kararı vermiştir.

C.Hukuk Genel Kurulu Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Hukuk Genel Kurulu 13.10.2020 tarihli 2017/17-2759 Esas 2020/745 Karar sayılı ilamıyla davanın BK’nın 19. maddesine dayalı olduğu yönündeki mahkeme tesbitinin yerinde olduğu, davalı üçüncü kişinin İzmin 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2003/763 Değişik İş dosyasından alınan bilirkişi raporuna göre ...Narenciye Ltd. Şti.'nin diğer şirkete borcu olmadığı bilakis 2.104,655,00 TL alacağı olduğu tebit edildiğinden, davacıların ticari ilişkilernini doğum tarihinin araştırılmasına gerek olmadığı, davalılar arasındaki tasarrufun muvazaalı olduğu kabul edilerek, sonucuna göre karar verilmesi gerektiği şekline dair bozma gerekçesi değiştirilerek karar bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkeme 18.05.2021 Tarihli 2021/152 Esas -2021/461 Karar sayılı ilamıyla, 20.03.1998 tarihli ipotek yönünden davanın HMK 150. Maddesi gereğince açılmamış sayılmasına, davacılar ..., Tarım Ürünleri Gıda İşletmeleri Turizm Nakliyat Ltd.Şti. ve Alara Sebze Meyve Gıda Ticaret Pazarlama Turizm Ltd.

Şti. tarafından 26.02.1997 tarih 827 yevmiye nolu 300.000,00 TL tutarındaki ipotek ile ilgili talep yönünden açılan davanın dava şartı yokluğu nedeniyle HMK 114/1-h ve 115/2 maddeleri gereğince usulden reddine, davacı ... tarafından 26/02/1997 tarih 827 yevmiye nolu 300.000,00 TL tutarındaki ipotek ile ilgili açılan davanın kabulüne davalı ...Narenciye Tarım Ürünleri İhr. İth. Tic. San. Ltd.

Şti. adına kayıtlı bulunan İzmir İli Buca İlçesi Karaağaç Köyü 56 ve 72 parseller üzerinde diğer davalı ... Gardner Handels Und Beteiligungsgesellshaft lehine tesis edilen 26.02.1997 tarih 827 yevmiye nolu 300.000,00 TL tutarındaki ipotek nedeniyle ...Narenciye Tarım Ürünleri İhr. İth. Tic. San. Ltd. Şti.'nin diğer davalı ... Gardner Handels Und Beteiligungsgesellshaft' ne borçlu olmadığnıın tesbitine ipoteğin kaldırılmasına, ...Narenciye Tarım Ürünleri İhr. İth. Tic. San.

Ltd. Şti.'nin İzmir 5. İcra Müdürlüğünün 2003/6029 sayılı dosyası dolasıyla borçlu olmadığının tespitine ve takibin iptaline, takip miktarı olan 300.000,00 TL üzerinden hesaplanan % 40 kötü niyet tazminatı 120.000,00 TL'nin davalı ... Gardner Handels Und Beteiligungsgesellshaft'den tahsiline, karar verilmiştir.

E. Bozma Kararı (2)

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Gardner Handels Und Beteiligungsgesellshaft vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairenin 18.10.2022 tarihli ve 2021/25858 Esas, 2022/12509 Karar sayılı ilâmı ile;".Dava BK’nın 19. maddesine dayalı olarak açılan muvazaalı işlemin iptali istemine ilişkindir.

1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, kararın gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına ve bozmaya uygun olarak karar verilmiş olmasına göre, davalı ... Gardner Handels Und Beteiligungsgesellshaft vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-HGK kararında da belirtildiği üzere, davada davacı tarafça, ipoteğin muvazaalı olduğu, gerçek bir borç ilişkisi olmamasına sürenin geçmesine rağmen süreli konulan ipoteğin kaldırılmadığı, ihmali şekilde yapılan bu muvazaalı işlemle kendisinin zararlandırıldığını ileri sürüp alacağını almak istemektedir. Kısaca davacının amacı alacağın tahsilini sağlamaktır.

Dava BK’nın 19. maddesinde düzenlenen genel muvazaaya dayalı iptal davası olduğuna göre davanın subut bulması halinde, sadece davacının alacağının tahsiline engel olan işlemin somut olayda ipoteğin ve buna bağlı takibin iptali ile İİK’nın 283/1. maddesinin kıyasın uygulanarak, davacıya üçüncü kişinin ipoteği dikkate alınmaksızın, hacizli mal üzerinde haciz ve satış isteme yetkisi verilmesi gerekirken, borçlu tarafından açılmış bir menfi tesbit davası varmış gibi nitelendirilerek, davacı lehine % 40 kötü niyet tazminatına hükmedilmesi usul ve yasaya aykırı olmuştur." gerekçesi ile bozulmuştur.

F. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkeme yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davacılar ... , ... Tarım Ürünleri Gıda İşletmeleri Turizm Nakliyat Ltd.Şti. ve Alara Sebze Meyve Gıda Ticaret Pazarlama Turizm Ltd.

Şti .tarafından 26/02/1997 tarih 827 yevmiye nolu 300.000,00 TL tutarındaki ipotek ile ilgili 18.05.2021 tarihli karar bozma ilamı kapsamı dışında kalmakla kesinleştiğinden söz konusu davacılar yönünden yeniden karar verilmesine yer olmadığına, davacı ... tarafından 26.02.1997 tarih 827 yevmiye nolu 300.000,00 TL tutarındaki ipotek ile ilgili açılan davanın kısmen kabulü ile ,davalı ...Narenciye Tarım Ürünleri İhr.İth.Tic.San. Ltd.

Şti. adına kayıtlı bulunan İzmir İli Buca İlçesi Karaağaç Köyü 56 ve 72 parseller üzerinde diğer davalı ... Gardner Handels Und Beteiligungsgesellshaft lehine tesis edilen 26.02.1997 tarih 827 yevmiye nolu 300.000,00 TL tutarındaki ipotek nedeniyle ...Narenciye Tarım Ürünleri İhr.İth.Tic.San. Ltd. Şti. nin diğer davalı ... Gardner Handels Und Beteiligungsgesellshaft ' ne borçlu olmadığının tesbiti ile ipoteğin kaldırılmasına, davalı ...Narenciye Tarım Ürünleri İhr. İth. Tic.

San. Ltd. Şti'nin İzmir 5. İcra Müd.' nün 2003/6029 Esas sayılı dosyası dolasıyla borçlu olmadığının tesbitine ve takibin iptaline ,davacı alacaklıya üçüncü kişinin ipoteği olmaksızın hacizli mal üzerinde haciz ve satış isteme yetkisinin verilmesine, yasal koşulları oluşmayan kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Gardner Handels Und Beteiligungsgesellshaft vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... Gardner Handels Und Beteiligungsgesellshaft vekilleri temyiz dilekçesinde ,bir kısım davacıların davalarından feragat ettiği , davacı ... yönünden usulden red kararı olmasına rağmen lehe vekalet ücreti hükmedilmediği, emsal dosyalarda müvekkilin alacağı ve ipoteklerin haklı olduğuna karar verildiğini belirterek , kararın bozulmasına talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre uyuşmazlık, BK'nun 19.maddesine dayalı olarak açılmış muvazaalı işlemin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası.

2.6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun'un 19.maddesi.

3. Değerlendirme

1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı,18.05.2021 tarihli kararın davalı üçüncü kişi tarafından temyiz edilmediği ve emsal dosyaların bu davanın konusu olmayan 2002 ve 2003 yılındaki ipoteklere ilişkin olduğu anlaşılmakla; davalı vekilleri tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR