Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2024/3464 K.2024/6815

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 30.04.2019 tarih ve 2016/11938 Esas, 2019/5344 Karar sayılı ilamı ile yapılan temyiz incelemesi sonucunda kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda davada idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir. Uyuşmazlık Mahkemesince davanın çözümünde Adli Yargı yerinin görevli olduğu kararı ile dosya mahkemeye yeniden intikal etmiş, mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı Elazığı Belediye Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde.

30.12.2011 günü müvekkilerinden Medine'nin oğlu diğer davacıların kardeşi olan ...in sevk ve idaresindeki araç ile hemzemin geçit üzerinden geçmeye çalışırken gelmekte olan tren ile çarpıştıklarını, tren yolunda işaretleme eksikliklerinin sebebiyet verdiği kazada ...'in vefat ettiğini, annesi Medine ve kardeşi ...'in müteveffanın yokluğu nedeniyle maddi desteğinden bir ömür boyu yoksun kaldıklarını, müteveffanın bir inşaat firmasında laborant olarak çalıştığını ayda 2.500,00 TL maaş aldığını,...ve .... ile birlikte yaşadığı ve bekar olduğunu, evin tüm ihtiyaçlarını karşıladığını,

diğer kardeşlerin de ölüm nedeniyle derin üzüntü içinde olduğunu belirterek müvekkili ... için 40.000,00 TL manevi tazminat, ... için 50.000,00 TL manevi tazminat, ... için 40.00,000 TL manevi tazminat, ... için 40.000,00 TL manevi tazminat, ... için 40.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek mevduata uygulanan en yüksek banka faiziyle birlikte davalılar TCDD ve Elazığ Belediyesinden müştereken ve müteselsilen tahsiline, ayrıca fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla ... için şimdilik 100,00 TL,

... için şimdilik 100,00 TL maddi tazminatın 30.12.2011 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir. Yargılama sırasında Medine için destekten yoksun kalma talebini 7.406,45 TL'ye tüm davacılar için araç hasar/değer kaybı talebini 1.825 ,00 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... Belediyesi vekili cevap dilekçesinde; davanın idare mahkemesinin görev alanına girdiğini, husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, kazanın meydana geldiği hemzemin geçitte tüm uyarı levhalarının olduğunu, kaza tarihinden itibaren 2 yılı aşkın bir süre geçtiğinden zamanaşımına uğrayan davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın idare mahkemesinin görevine girdiğini, husumet yokluğundan davanın reddi gerektiğini, davanın zamanaşımına uğradığını, ayrıca olayda kuruluşun personelinin hiçbir kusurunun bulunmadığını, araç sürücüsü ...'in asli kusurlu olduğunun olay günü polis memurlarınca düzenlenen kaza tutanağında ve İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi Ulaştırma Anabilimdalı öğretim görevlilerinden alınan bilirkişi raporlarında da tespit edildiğini, olayla ilgili manikinistlerin ve tren personelinin kazayı önlemek için ellerinden geleni yaptıklarını, atfı kabil hiçbir kusurlarının bulunmadığını, zarar görenin ağır kusuru olaya neden olduğundan davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde davanın zamanaşımına uğradığını, temerrüde düşmediklerini belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

III. MAHKEMECE VERİLEN İLK KARAR

Mahkemenin 31.05.2016 tarih ve 2014/723 Esas, 2016/340 Karar sayılı kararı ile; davalı ...

Demir Yolları aleyhine açılan davanın reddine, davacı ... için talep edilen destekten yoksun kalma tazminatı talebinin reddine, davacı ... için talep edilen 7.406,45 TL'nin davalı ... açısından 30.12.2011 tarihinden itibaren, davalı ... açısından poliçe limitleri ile sınırlı olmak suretiyle 100,00 TL'sinin dava tarihinden itibaren geriye kalan kısmının ıslah tarihi olan 18.02.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... ve davalı ...

Başkanlığından tahsili ile davacıya verilmesine, davacı ..., ... ve... için 7.500,00'er TL davacı ... için 15.000,00 TL manevi tazminatın 30.12.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Başkanlığından tahsili ile bu davacılara ödenmesine, davaya konu 23 DT 899 plakalı aracın tespit edilen 1.825,00 TL hasar bedelinin 30.12.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...

Başkanlığından tahsili ile davacı tarafa verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkeme kararına karşı davalı ... vekili temyiz kanun yoluna başvurmuştur.

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 30.04.2019 tarih ve 2016/11938 Esas, 2019/5344 sayılı ilamı ile "..1-Dava trafik kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. Davacı, davalı ... Belediyesi'ni hizmet kusuru nedeniyle dava etmiştir. Kamu hizmeti görmekle yükümlü olan idareler, kamu hizmeti sırasında verdikleri zararlardan dolayı özel hukuk hükümlerine tabi değildirler.

Kamu tüzel kişilerinin yasalar tarafından kendilerine verilen görev ve yetkilerin kullanılması sırasında oluşan zararlar, niteliği itibariyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olup, bu zararların tazmini amacıyla hizmet kusurlarına dayalı olarak İdari Yargılama Usulü Hakkındaki Kanun’un 2 nci maddesi hükmü uyarınca idari yargı yerinde tam yargı davası ikame edilmesi gerekmektedir.

Hukuk Genel Kurulu'nun 04.11.2015 tarih 2015/17-86 Esas, 2015/2364 Karar sayılı kararı da bu yöndedir.

Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olup, mahkemece kendiliğinden (re'sen) dikkate alınması zorunludur. O halde mahkemece, davalı bakımından davanın HMK 114/1-b. maddesi gereğince yargı yolu caiz olmadığından HMK 115/2 nci maddesi gereğince dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu biçimde hüküm kurulması doğru görülmemiştir. 2-Bozma neden ve şekline göre davalı ... vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir." gerekçeleriyle mahkeme kararı bozulmuştur.

B. Mahkememece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 12.11.2019 tarih ve 2019/165 Esas, 2019/303 Karar sayılı kararı ile bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda, davanın HMK 114/1-b maddesi uyarınca yargı yolu caiz olmadığından HMK 115/2 maddesi gereğince usulden reddine karar verilmiştir.

C- Bu aşamadan sonra dosya İdare Mahkemesine gönderilmiş Elazığı 1. İdare Mahkemesi'nin 14.04.2021 tarih ve 2021/678 kararı ile mahkemenin görevsizliğine ve görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

D- Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 18.10.2021 tarih ve 2021/543 Esas, 2021/548 Karar sayılı ilamı ile davanın çözümünde Adli Yargı yerinin görevli olduğuna, Elazığ 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 12.11.2019 tarih ve 2019/165 Esas, 2019/303 Karar sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

E- Mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi kararından sonra yapılan yargılama sonunda; davacı ... yönünden destekten yoksun kalma tazminatı talebinin kabulü ile. 7.406,45 TL tazminatın davalı ... açısından 30.12.2011 tarihinden itibaren, davalı ... açısından poliçe limitleri ile sınırlı olmak suretiyle 100,00 TL'sinin dava tarihinden itibaren geriye kalan kısmının ıslah tarihi olan 18.02.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... ve davalı ...

Başkanlığından tahsili ile davacıya verilmesine, davacıların manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulü ile; davacı ..., Sultan, Zeki ve Esma için 7.500,00'er TL davacı ... için 15.000,00 TL manevi tazminatın 30.12.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...

Başkanlığından tahsili ile bu davacılara ödenmesine, fazlaya dair istemin reddine, davacıların hasar tazminatı talebinin kabulü ile; davaya konu 23 DT 899 plakalı aracın tespit edilen 1.825,00 TL hasar bedelinin 30.12.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Başkanlığından tahsili ile davacı tarafa verilmesine, davalı ...

Demir Yolları aleyhine açılan davanın reddine, davacı ... yönünden destekten yoksun kalma tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkeme'nin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebebleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; davada görevli yargı yerinin İdari Yargı olduğunu, hemzemin geçitlerdeki sorumluluğun TCDD'de olduğunu, kazada kusurlarının bulunmadığını, hükmedilen manevi tazminatların fahiş olduğunu, araç ile ilgili istenen tazminatın sigorta şirketleri tarafından karşlandığını belirterek kararın bozulması gerektiğini belirtmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; hemzemin geçitte meydana gelen trafik kazasında, araç sürücüsünün ölümü nedeniye destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat ile araç hasar bedeli istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 45 ve 47 nci maddeleri, Karayolları Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinin hukukça mümkün olmadığı anlaşılmakla temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR