Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2024/4302 K.2024/11898

Mahkeme kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacıya ait 450 adet küçükbaş hayvanın kaçakçılık suçundan dolayı zaptedilerek yediemine teslim edildiğini, yapılan yargılama sonucunda Şemdinli Asliye Ceza Mahkemesinin 17.10.2001 tarih, 2000/268 Esas ve 2001/536 Karar sayılı ilamıyla davacının beraatine ve muhafaza altına alınan koyunların iadesine karar verildiğini ancak koyunların davacıya iade edilmediğini belirterek, el koyma tarihinden itibaren senelik doğurma, yün, süt, gübre gibi beklenen kâr oranlarının hesaplanarak fazlaya dair hakları saklı kalarak 8.000,00 TL'nin yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş; yargılama sırasında ıslah yoluyla toplam talebini 424.000,00 TL’ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Hazine ve Maliye Bakanlığı vekili; dava konusu hayvanların yediemine teslim edilmiş olmasında davalı idarenin sorumluluğundan bahsedilemeyeceğini, yedieminin teslim aldığı mallardan sorumlu olduğunu, hazineye karşı husumet yöneltemeyeceğinden davanın husumetten reddine karar verilmesi gerektiğini, B.K. 60. maddesinde belirtilen sürelerin geçtiğini, zamanaşımın definde bulunduklarını, dolaysıyla davacı tarafından davanın yediemine yöneltilmesi gerekirken davanın davalı kurumlara yöneltilmesinin haksız ve yersiz olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ... temsilcisi duruşmadaki beyanlarında; açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin, 03.05.2013 tarih ve 2012/208 Esas, 2013/201 karar sayılı kararıyla, davanın kısmen kabulü ile 39.353,29 TL tazminatın 11.06.2003 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan alınıp davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkeme kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 10.11.2014 tarih ve 2013/16124 Esas, 2014/14882 Karar sayılı ilamıyla, "... Davaya konu olayda; davacıya ait 450 adet küçükbaş hayvana kaçak oldukları iddiası ile 11/10/2000'de tarihinde kolluk güçlerince el konulmuş ve yediemin olarak dava dışı Hüsrev Sevim’e teslim edilmiştir.

Ceza dosyasında yürütülen yargılama sırasında yapılan 23/11/2000 tarihli keşifte bilirkişiler tarafından el konulan hayvanların "mor karaman türü olup hepsininde 3-4 yaşlarında erkek koç" olduğu belirlendiği halde, yerel mahkemece tahmini olarak hayvanların dişi ve erkek karışık sürü olarak ele alınıp zarar hesabı yapılan bilirkişi raporu esas alınarak hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır.

Ayrıca, el konulan hayvanların sahibine fiilen teslim edilip edilmediği, teslim konusunda davacının müracaatının bulunup bulunmadığı hususları yediemin beyanı da alınarak etraflıca araştırılmalıdır. Sözkonusu küçükbaş hayvanlar davacıya teslim edilmemiş ise, hayvanların el koyma tarihindeki değerleri ceza dosyası keşif zaptı da dikkate alınarak belirlenmeli ve davacının zararı hesaplanmalıdır.

Öte yandan davacının denetim sırasında el konulan hayvanlara ait menşe şehadetnamesini ibraz edememesi ceza mahkemesi kararının 11/06/2003 tarihinde kesinleşmesine rağmen aradan uzunca bir zaman geçtikten sonra 31/05/2012 tarihinde eldeki bu davayı açması gibi davacı kusurları birlikte değerlendirildiğinde zararın artmasında müterafik (bölüşük) kusuru bulunduğu açıktır. Bu durumda, hükmedilecek tazminat miktarından BK.

42, 43 ve 44 maddeleri gereğince uygun miktarda indirim yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir..." gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, davacının zararının el konulma tarihinde meydana geldiği kabul edilerek el koyma tarihi itibariyle bir küçükbaş hayvanın değeri dikkate alınarak hesaplanan 6.960,00TL hükme esas alındığı ve hayvanların yakalandığı yörenin şartları nedeniyle, olay tarihinde insanların geçimini çoğunlukla hayvancılıkla sağladıkları, hayvanların yakalandıkları Yüksekova bölgesinin iki ülkenin sınırında olması ve yaşanılan yerlerin sınıra yakın olması, hayvan kaçakçılığı olaylarının sıklıkla yaşandığı bölge olması,

hayvanların yakalandığında menşei şehadetnamelerinin bulunmayışı, ayrıca davacı olan sanığın menşei belgelerini sunmamış olması ve ceza mahkemesinin kararının kesinleşmesinden çok uzun bir süre sonra davanın ikame edilmiş olması nedeniyle davacının zararın doğmasındaki müterafik (bölüşük) kusuru bulunduğu gerekçesiyle alacak miktarının % 50'si oranında hakkaniyet indirimi yapılarak davanın kısmen kabulü ile 3.480,00 TL tazminatın 11.10.2000 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde; yapılan yargılamada davacının toplam 125 adet koyunu için 3.480,00 TL tazminata hükmedilmesinin zararı karşılamaktan uzak olduğunu ileri sürerek; kararın bozulmasını talep etmiştir. 2.Davalılar vekili temyiz dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, davanın yediemine karşı açılması gerektiğini, aradan uzunca bir zaman geçtikten sonra dava açılmasının kötü niyetli olduğunu, asıl olan 2003 yılındaki kesinleşmeyle birlikte küçükbaş hayvanların teslim alındığının kabulü ve davanın reddi gerektiğini ileri sürerek; kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Gerekçe

Uyuşmazlık, davacıya ait küçükbaş hayvanlara kaçak oldukları iddiasıyla el konulması ve ceza yargılaması sonucunda davacıya iade edilmesine karar verilmesine rağmen iade edilmemesi nedeniyle oluşan zararın davalıdan tazmini istemine ilişkindir.

Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı, hesaplamanın tanık beyanları ve dosya kapsamına uygun olduğu, zamanaşımı süresinin dolmadığı anlaşılmakla; taraf vekillerince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR