Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2024/4310 K.2025/8277

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkiline ait çekin kaybolduğundan bahisle Tekirdağ 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde davalı tarafından çek iptali davası açıldığını, davalının çekin ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı aldığını, çekin ödeme günü geçtikten sonra davalının çek iptali davasından feragat ettiğini, çekin ödenmesi için bankaya müvekkili tarafından ibraz edilmesi neticesinde kendisine ihtiyati tedbir sebebiyle ödeme yapılmadığı gibi çekin arkasını yazdırma haklarını da kullanamadıklarını belirterek 10.000,00 TL'nin davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararının süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 12.12.2018 tarihli ve 2016/13004 Esas, 2018/7882 Karar sayılı ilamıyla; uyuşmazlığa konu çekin keşidecisinin dava dışı ... lehtarının davacı şirket olduğu, davalının çek iptali için açmış olduğu dava sebebiyle mahkemenin ihtiyati tedbir kararı verdiği, davacının keşide tarihi olan 21.06.2015’te çeki bankaya ibraz ettiği, bankanın Tekirdağ 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/281 esas sayılı dosyasında alınan tedbir kararına istinaden ödeme yapılmadığı şerhinin düşüldüğü,

davalının çekin iptali davasından 01.07.2015 tarihinde feragat ettiği ve çek üzerindeki ihtiyati tedbirin 15.07.2015 tarihinde mahkemece bankaya yazılan müzekkere ile kaldırılmasının istendiği, davacının lehdarı olduğu davaya konu çekin, davalı tarafça zayi olduğundan bahisle ödeme yasağı konulduğu ve ödemesinin ihtiyati tedbir yoluyla durdurulduğu, davalının söz konusu çekte hamil olduğuna dair cirosunun bulunmadığı,

bilahare davalının bu talebinin sehven olduğunu belirtmek suretiyle çek iptali davasından feragat etmiş olduğu dikkate alınarak davacının çek üzerine konulan ihtiyati tedbir sebebiyle zararının oluştuğunun kabul edilmesi gerektiği, mahkemece zarar kapsamının tespit edilmesi suretiyle sonuca gidilmesi gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir. Dairenin 20.12.2022 tarihli 2022/15097 Esas 2022/17340 Karar sayılı ilamıyla mahkemece bozma ilamına uyulduğu halde, bozmanın gereğinin tam olarak yerine getirilmediği, mahkemece davacının zarar kapsamı belirlenip sonucuna göre hüküm kurulması gerektiği gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ...'a müzekkere yazılarak çekin karşılıksız kalması nedeni ile 1.200,00 TL zorunlu çek karşılığının kime ödendiğinin bildirilmesinin istendiği, müzekkere cevabının incelenmesinde çekin zorunlu karşılığının 20.07.2015 tarihinde davacı şirket temsilcisi olan dava dışı ...'a ödendiğinin bildirildiği, davacı 10.000,00 TL tutarındaki çeki ibraz ettiği halde muhatap bankadan tahsil edememiş olup ibraz tarihi itibari ile zararının 10.000,00 TL olduğu,

davacının çek üzerine konulan ihtiyati tedbir sebebiyle zararının oluştuğu kabul edilerek davacının dava konusu çeki tahsil edememesi ile dava konusu ihtiyati tedbir arasında illiyet bağı bulunduğu, muhatap banka ...

A.Ş.'nin 20.07.2015 tarihinde 5941 sayılı Kanun uyarınca ibraz eden düzenleyici dışında hamile süresinde ibraz edilen her çek yaprağı için ödeme yapmakla yükümlü olduğu 1.200,00 TL'yi davacı çek hamili dışında başka bir kişiye ödediği tespit edilmiş olduğundan davaya konu çekin harici ve icrai bir şekilde kısmen ya da tamamen tahsil edilmemiş olduğu anlaşılmakla herhangi bir mahsuba gidilmeksizin davanın kabulüne karar vermek gerektiği gerekçesiyle davanın kabulü ile 10.000,00 TL'nin 21.06.2015 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; çekin karşılığının olmadığını, ihtiyati tedbir kararının icra edilmesi nedeniyle davacının uğradığı zarar oluşmadığı için illiyet bağı tespit edilemediğini, bozma ilamı doğrultusunda yeniden konusunda uzman bilirkişiden rapor alınması gerektiğini, çekin tüzel kişilik adına 20.07.2015 tarihinde tahsil edilmiş olduğu açık olmasına karşın tahsilde 3. kişinin bir isim geçtiği gerekçe edilmiş olup bu durumun hukuken kabul edilemeyeceğini, şayet çeki elinde bulunduran yani çek yaprak bedelini tahsil eden kişi davacı firmadan başka 3. kişi ise,

o halde iş bu tazminat davasını açma hakkının davacı firmaya ait olmayıp usul yönünden davanın reddi gerektiğini, ihtiyati tedbir kararı bulunmasının çekin çek vasfını ortadan kaldırmadığı gibi ihtiyati haciz kararı alınıp icra takibi yapılmasına da engel olmadığını, mahkemenin söz konusu çeke dair vermiş olduğu ön incelemeye hazırlık tutanağından sonra çeki elinde bulunduran meşru hamilin çeki mahkemesine ibraz etmesi halinde davacı tarafa verilen yasal süre içerisinde istirdat davası açılması gerektiğini belirtmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, haksız ihtiyati tedbir nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkindir. Temyiz olunan nihai kararların bozulması HUMK'un 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR