Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2024/4486 K.2024/10248

Mahkeme kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde. T.C. Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığı Gümrükler Muhafaza Başmüdürlüğü Kaçakçılık İstihbarat Takibat ve Narkotik Gümrük Muhafaza Müdürlüğü'ne bağlı ekipler tarafından 1918 sayılı Yasa kapsamında yürütülmekle olan bir soruşturma nedeniyle müvekkilinin ...

2.Blok No:2707 Unkapanı, Eminönü, Fatih-İstanbul adresindeki deposundan 720 top kravat kumaşına 17.04.2003 tarihinde el konulduğunu, davacı şirket yetkilisi Alev Yaren hakkında 1918 sayılı Kanun'a muhalefet suçundan cezalandırılması istemiyle Büyükçekmece 2.Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2004/274 E sayılı dosyası ile açılan kamu davasında, müvekkili şirket yetkilisi hakkında kaçakçılık suçundan beraat ve Gümrük Müdürlüğü'nde bulunan kumaşların karar kesinleştiğinde iadesine karar verildiğini, mahkeme kararının 21.02.2012 tarihinde kesinleştiğini,

18.10.2012 tarihinde yaptıkları müracaat üzerine 08.03.2013 tarihinde Satış Bedeli İadesi açıklamasıyla hesaplarına 32.544,52 TL ödeme yapıldığını, müvekkili şirkete ait 720 Rulo 5280 kg kravat kumaşının Erenköy Tasfiye İşletme Müdürlüğü tarafından 06.02.2008 tarihinde Açık Arttırma Yoluyla ve 24.000,00 TL bedelle satıldığını, müvekkili şirketin deposundan el konulan 5280 kg 720 rulo kumaşın el koyma tarihindeki alış fiyatı ve değerinin 50.294,65 TL olduğunu, aradan 10 sene geçtikten sonra faizi ile birlikte 32.544,52 TL ödeme yapıldığını,

bu ücretin gerçek zararı karşılamadığını belirterek 1918 sayılı Yasa kapsamında yürütülmekte olan bir ceza soruşturması sırasında müvekkil şirketin eşyasına haksız el konulmasından dolayı uğramış olduğu 26.294,65 TL zararın 17.04.2003 haksız el koyma tarihinden bu yana hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı Hazine ve Maliye Bakanlığı vekili.

Büyükçekmece 2.Asliye Ceza Mahkemesinin 2004/274 Esas sayılı dosyasında verilen beraat kararının 21.02.2012 tarihinde kesinleştiğini, satışın ise 2007 tarihinde yapıldığını, Borçlar Kanunu hükümleri uygulanacaksa haksız fiil nedeniyle tazminat davalarında zamanaşımı süresinin 1 yıl olduğunu, idarenin el koyduğu bir malı satışa çıkarmasının idari bir işlem olduğunu, idari işlemden ya da idari eylemden doğan davaların idari yargıda görüldüğünü, bu sebeple yargı yolu farklılığı nedeniyle görevsizlik kararı verilmesi gerektiğini, husumetin Gümrük ve Ticaret Bakanlığı'na yöneltilmesi gerektiğini,

Bakırköy 3.Ağır Ceza Mahkemesinin sahte gümrük beyannameleri kullanılması nedeniyle 2003/60E ve 2009/290K ile sanıkların cezalandırılmasına karar verdiğini, yapılan tüm bu işlemlerin sahtecilik eylemine konu olduğunun Bakırköy 3. Ağır Ceza Mahkemesi kararı ile sabit olduğunu, davacının tüm zararının karşılandığını belirterek mahkemenin görevsizliğine, hazinenin pasif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle davanın reddine, dava konusu alacağın zaman aşımına uğraması nedeniyle davanın zamanaşımı ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili; davacının tüm zararının karşılandığını belirterek davanın zamanaşımı ve esastan reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 19.11.2015 tarih ve 2013/157 Esas, 2015/404 Karar sayılı kararıyla, davacının davasının kısmen kabulü ile 13.720,99 TL'nin el koyma tarihi 17.04.2003'ten itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkeme kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 04.06.2018 tarih ve 2016/3120 Esas, 2018/4677 Karar sayılı ilamıyla, "... somut olay değerlendirildiğinde; dava dilekçesinde doğru olarak husumet Maliye Hazinesine yöneltildiği halde mahkemece yanılgılı değerlendime ile Gümrük ve Ticaret Bakanlığına yöneltilmesi sağlanarak bu Bakanlık aleyhine hüküm tesis edilmesi usul ve yasaya uygun düşmemiş usulünce taraf teşkili sağlandıktan sonra uyuşmazlığın esası hakkında hüküm kurulmak üzere kararın bozulması gerekmiştir. ..." gerekçesiyle, bozma nedenine göre tarafların diğer temyiz itirazları incelenmeksizin hükmün bozulmasına karar verilmiştir. Darenin 26.09.2019 tarih ve 2018/4643 Esas, 2019/4177 Karar sayılı ilamıyla davalılar vekillerinin karar düzeltme talebi reddedilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

Mahkemenin 25.12.2019 tarih ve 2019/617 Esas, 2019/467 Karar sayılı ilamıyla, davalı ... Bakanlığına yöneltilen davanın husumet yokluğundan reddine, davalı ...'ne karşı açılan davanın kısmen kabulü ile 13.720,99 TL'nin el koyma tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazla talebin reddine karar verilmiştir.

C. Dairenin İkinci Bozma Kararı

1. Mahkeme kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 23.11.2020 tarih ve 2020/2894 Esas, 2020/4113 Karar sayılı ilamıyla, "...Dosyadaki bilgi ve belgelerden; davacı şirkete ait 720 top kravat kumaşına kaçak olduğu iddiasıyla el konulduğu, açılan kamu davası sonucunda Büyükçekmece 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 2004/274 esas ve 2007/230 karar sayılı ilamıyla sanıklara yükletilen gümrük kaçakçılığı suçunun yasal unsurlarının oluşmadığı,

sahtecilik suçu ile ilgili olarak Bakırköy 3.Ağır Ceza Mahkemesinin 2003/60 esas sayılı dava dosyasının devam ettiği gerekçesiyle kaçakçılık suçundan beraat kararı verildiği ve Yargıtay 7.Ceza Dairesinin 21.02.2012 tarihli ve 2012/2631 sayılı ilamıyla kamu davasının zamanaşımı nedeniyle ortadan kaldırılmasına ve el konulan eşyaların iadesine karar verildiği anlaşılmıştır.

Bakırköy 3.Ağır Ceza Mahkemesinin 2003/60 esas ve 2009/290 karar sayılı dosyasında ise şirket yetkilisi sanıkların sahte gümrük beyannameleri kullanılması nedeniyle cezalandırılmasına karar verildiği ve hükmün Yargıtay 11.Ceza Dairesince onanarak kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Hakkaniyet, Borçlar Kanunu’nun 43. (TBK.51) maddesinde düenlenmiş, bazı şartların ve çözümlerin önceden saptanmasının doğuracağı düşünülen sakıncaları ortadan kaldırmak için hukuk kurallarının esnek veya eksik bırakıldığı hâllerde etkisini gösteren ve belli somut olayların özelliklerine uygun karar verilmesini emreden kurallar bütünü olarak tanımlanmaktadır. Buna göre hâkimin, tazminatı belirlerken durumun gereğini ve belirtilen maddede örnek olarak sayılan özel indirim sebeplerini göz önünde tutması gerekmektedir.

Şu hâlde; olayın oluş şekli, özellikle şirket yetkilileri hakkında sahtecilik suçu ile ilgili yargılamaya yollama yapılarak Kaçakçılık suçundan beraat kararı verilmesine rağmen kamu davasının zamanaşımı nedeniyle düşmesine karar verilmiş olması, bunun yanında söz konusu şirket yetkililerinin sahte gümrük beyannameleri kullandıklarından bahisle mahkûm oldukları, dolayısıyla el koyma kararının temelde tamamen haksız sayılamayacağı gözetilerek tahsiline karar verilen zarar miktarından BK’nın 43. maddesi (TBK.51) gereği daha üst düzeyde hakkaniyet indirimi yapılmalıdır.

Bu hususun gözetilmemiş olması doğru değildir, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir ... " gerekçesiyle hükmün bozulmasına ve davacı ... davalı ... Bakanlığının (Gümrük ve Ticaret Bakanlığı) tüm, davalı ... Hazinesinin diğer temyiz itirazlarının redddine karar verilmiştir.

D. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 09.07.2021 tarih ve 2021/69 Esas, 2021/380 Karar sayılı kararıyla, Gümrük ve Ticaret Bakanlığına yöneltilen davanın husumet yokluğundan reddine, ...'ne karşı açılan davanın kısmen kabulü ile; 1.147,32 TL' nin el koyma tarihi 17.04.2003 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Hazinesinden alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair talebin reddine karar verilmiştir.

E. Dairenin Üçüncü Bozma Kararı

1. Mahkeme kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 12.12.2022 tarih ve 2022/401 Esas, 2022/16624 Karar sayılı ilamıyla, "... Somut davada, davacının talebi el konulan kumaşların ceza yargılaması sırasında ihale ile satılarak tasfiyesi sonucu elde edilen bedelin davacıya iadesinden sonra karşılanmayan zararın davalıdan tazmini istemine ilişkindir. El konulan kumaşların olay tarihi itibariyle değeri bilirkişi raporuyla 50.294,65 TL olarak tespit edilmiştir.

Tasfiye bedeli olan 24.000,00 TL işlemiş yasal faizi ile birlikte toplam 32.544,52 TL olarak 08.03.2013 tarihinde davacıya ödenmiştir.

Bu durumda davacının zararı; el konulan kumaşların olay tarihindeki değeri 50.294,65 TL ile davadaki kumaş satış bedeli 24.000,00 TL arasındaki fark miktarı üzerinden mahkemece hakkaniyet indirimi yapıldıktan sonra bulunacak sonuç rakam olup ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya uygun düşmemiş, bu durum kararın bozulmasını gerektirmiştir...." gerekçesiyle hükmün bozulmasına, davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

F. Mahkemece Üçüncü Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin tarih ve sayısı yukarıda yazılı kararıyla, şirket yetkilileri hakkında sahtecilik suçu ile ilgili yargılamaya yollama yapılarak kaçakçılık suçundan beraat kararı verilmesine rağmen kamu davasının zamanaşımı nedeniyle düşmesine karar verilmiş olduğu,

bunun yanında söz konusu şirket yetkililerinin sahte gümrük beyannameleri kullandıklarından bahisle mahkûm oldukları, gümrük beyannameleri açısından davacının kusurunun olduğu gözetilerek zarar miktarından BK’nın 43. maddesi (TBK51) gereği %50 oranında indirim yapılmış, netice olarak 13.147,33 TL alacağın olduğu kanaati oluştuğu gerekçesiyle, Gümrük ve Ticaret Bakanlığına yöneltilen dava bozma ilamı kapsamı dışında kaldığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,davalı ...'ne karşı açılan davanın kısmen kabulü ile.

13.147,33 TL' nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte Maliye Hazinesinden alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davalı şirket yetkilileri hakkında mahkumiyet hükmü kurulmadığı halde kusurlu olduğu kabul edilerek tazminattan %50 oranında indirim yapılmış olmasının hakkaniyete aykırı olduğunu ileri sürerek; kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı Hazine ve Maliye Bakanlığı vekili temyiz dilekçesinde; davaya konu eşyaya el konulması, kaçak eşya ambarınca teslim alınması ve eşyanın idarece tasfiye tüzüğü hükümlerine göre satışı ile ceza mahkemesi kararı kapsamında eşyanın satış bedeli ile yasal faizinin davacıya ödendiğinin dosya kapsamı ile sabit olduğunu ve davanın reddi gerektiğini ileri sürerek; kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Gerekçe

Uyuşmazlık, haksız el koyma nedeniyle maddi tazminat talebine ilişkindir. Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ve bozma kapsamı dışında kalarak kesinleşen hususların yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmamasına göre, taraflarca temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan Mahkeme kararının ONANMASINA,

Aşağıda dökümü yazılı temyiz peşin harcının onama harcına mahsubuna,