Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2024/5198 K.2024/7774

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili ile davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacılar Mehmet, Ayşe, Yusuf, Yakup ve ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davalıların sürücüsü, maliki ve zorunlu trafik sigortacısı olduğu öğrenci servis aracında yolcu olan küçük muris Osman'ın araçtan inerken davalı sürücünün kapıların kapanmasını beklemeden hareket etmesi nedeniyle murisin vefat ettiğini, müvekkillerinin murisin anne, baba ve kardeşleri olup destekten yoksun kaldığını beyanla, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla davacı baba Mehmet için 50.000,00 TL manevi, 1.000,00 TL maddi, davacı anne Ayşe için 50.000,00 TL manevi, 1.000,00 TL maddi, diğer davacı kardeşlerin her biri için ayrı ayrı 40.000,00’er TL manevi,

1.000,00’er TL maddi tazminatın olay tarihinden işleyecek yasal faizi ile davalılardan (davalı ... sadece maddi tazminattan ve poliçe limitiyle sınırlı sorumlu) müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiş, ıslah dilekçesiyle talebini davacı baba Mehmet için 8.640,91 TL, anne Ayşe için 21.295,80 TL’ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; trafik kazasına karışan 25 S 0187 plakalı araç ile 25 LS 631 plakalı araçların sigorta poliçelerinin ayrı ayrı olduğunu, 25 S 0187 plakalı aracın müvekkili tarafından yapılmış kaza tarihini kapsar bir poliçenin bulunmadığını, bu nedenle davanın husumet yönünden reddine karar verilmesini, 10.03.2012-2013 vadeli 3398812 poliçenin vade tarihinin kaza tarihini kapsamadığını, kazanın oluşumunda araç sürücüsünün kusursuzluğu nedeniyle müvekkilinin tazminat sorumluluğunun bulunmadığını, tazminat hesaplamasının aktüerya bilirkişi tarafından yapılması gerektiğini, müteveffanın ileride evleneceğini,

bu durumun müteveffanın ana babasına desteğini azaltacağını, yetiştirme giderlerinin düşülmesi gerektiğini, müteveffanın ileride yapacağın işin bilinmemesi üzerine gelirinin asgari ücret olarak kabul edilip hesaplamanın bu bedel üzerinden yapılması gerektiğini, müteveffanın kardeşlerine destekliğinin söz konusu olamayacağını, faiz talebinin haksız olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Diğer davalılar davaya cevap vermemiştir.

III. MAHKEMECE VERİLEN İLK KARAR

Erzurum 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 02.07.2015 tarih ve 2014/351 Esas 2015/558 Karar sayılı kararı ile davacıların davasının kısmen kabulüne, davacı ... için 8.640,91 TL, ... için 21.295,80 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen kaza tarihi olan 02.04.2014 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere alınarak davacılara verilmesine,

fazlaya ilişkin istemin reddine, diğer davacıların 4.000,00 TL'lik destekten yoksun kalma tazminat taleplerinin reddine, davacıların manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulü ile baba ... için 5.000,00 TL, anne ... için 10.000,00 TL, kardeşler ..., ..., Hatice Karslı ve ...'nın 3.000,00'er TL'lik manevi tazminat taleplerinin kabulü ile davalı ... ve Azra Taşımacılık Ltd.

Şti'den kaza tarihi olan 02.04.2014 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkeme kararına karşı davacılar vekili ve davalı ... vekili temyiz kanun yoluna başvurmuştur.

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 26.01.2012 tarihli ve 2015/13798 Esas, 2018/7250 Karar sayılı ilamı ile "1-6100 sayılı HMK geçici 3/2 maddesi delaletiyle 1086 sayılı HUMK 427. maddesinde öngörülen kesinlik sınırı 1.1.2015 tarihinden itibaren 2.080,00 TL’ye çıkarılmıştır.

Dava dilekçesinde fazlaya dair haklar saklı tutularak davacı kardeşler Yusuf, Yakup, Hatice ve Betül için ayrı ayrı 1.000,00’er TL maddi tazminat talep edilmiş, mahkemece adı geçen davacılar yönünden maddi tazminat talebi reddedilmiştir.

Temyize konu maddi tazminata ilişkin kararlar anılan yasanın yürürlüğünden sonra verildiğinden, davalı Euro Sigorta A.Ş. (Yeni unvanı:Ege Sigorta A.Ş.) bakımından kesin niteliktedir. Kesin olan kararların temyiz istemleri hakkında mahkemece bir karar verilebileceği gibi, 1.6.1990 gün 3/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca Yargıtay’ca da temyiz isteminin reddine karar verilebilir.

2-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde, özellikle oluşa uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporunda belirtilen kusur oranının hükme esas alınmasında bir usulsüzlük bulunmamasına göre, davacılar vekilinin yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

3-Dava, trafik kazasından kaynaklanan ölüm nedeniyle manevi tazminat istemine ilişkindir.

Borçlar Kanunu’nun 47. maddesi (TBK md 56) hükmüne göre hakimin özel halleri göz önüne alarak manevi tazminat adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği para tutarının adalete uygun olması gerekir. Tazminatın amacı zarara uğrayanda bir huzur duygusu doğurmaktır.

Somut olayda davacılar murisin anne, baba ve kardeşleridir. Davacı anne ve baba için ayrı ayrı 50.000,00’er TL, davacı kardeşler için ayrı ayrı 40.000,00’er TL’den toplam 260.000,00 TL manevi tazminat talep edilmiş, mahkemece anne Ayşe için 10.000,00 TL, davacı baba Mehmet için 5.000,00 TL, kardeşler Yusuf, Yakup, Hatice ve Betül için ayrı ayrı 3.000,00’er TL’den toplam 27.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmiştir.

Mahkemece manevi tazminat miktarı bakımından davacı anne ve baba arasında ayrım yapılması doğru olmadığı gibi, desteğin ölümü yanında, desteğin %25 oranında, davalı tarafın %75 oranında kusurlu oluşu, kaza (ölüm) tarihi (2.4.2014), tarafların sosyal ekonomik durumu, duyulan acı gibi nedenler dikkate alındığında, davacılar için hükmedilen manevi tazminat miktarı, duyulan acıyı, çekilen sıkıntıyı hafifletebilecek düzeyde değildir.

Hükmedilen manevi tazminat miktarı tüm davacılar için çok az olup, daha üst düzeyde manevi tazminat takdiri için hükmün bozulması gerekmiştir.

4-Davalı Euro Sigorta A.Ş.(Yeni unvanı:Ege Sigorta A.Ş.) vekili temyiz dilekçesinde, yargılama devam ederken 29.1.2015 tarihinde davacı anne Ayşe için 15.943,00 TL ve davacı baba Mehmet için 8.741,00 TL ödeme yaptıklarını savunmuş ve dilekçesine makbuz ve ibraname eklemiştir. Ödeme borcu sona erdiren sebeplerdendir. Hükme esas alınan hesap bilirkişi raporunda ödemeler mahsup edilmemiştir. Bu durumda mahkemece davalı ... şirketinden ödemenin neye ilişkin olduğu araştırılıp ve bu hususta gerekli belgeler (hasar dosyası, makbuz, ibraname vs.) getirtilerek, davalı ... şirketinin ödemesi kusur indiriminden sonra belirlenen tazminattan aynen mahsup edilerek zararın belirlenmesi gerekir. Eksik araştırma inceleme ile karar verilmesi doğru değildir.

5-Kabule göre de. 2918 Sayılı KTK'nin 99/1. maddesi ile Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın B.2.b maddesi gereğince trafik sigortacısının zarar giderim yükümlülüğünün süresi, rizikonun ihbarı ve gerekli belgelerin sigortacıya iletildiği tarihten itibaren 8 işgünü olarak belirlenmiştir. Bu sebeple usulüne uygun bir başvuru yapılıp yasada belirlenen süre dolmadan trafik sigortacısı bakımından alacağın muacceliyetinden ve dolayısıyla temerrüdünden söz edilemez.

Bu durumda mahkemece, davaya konu hasar dosyası da getirilerek, davacılardan davalı ... şirketine usulüne uygun olarak başvuru yapılıp yapılmadığının sorulması, başvuru mevcutsa başvurunun tebliğine ilişkin belgelerin istenip ibraz edildiğinde tespit edilecek tarihe 8 işgünü eklenmek suretiyle bulunacak tarihten, başvuru yoksa dava tarihinden itibaren davalı ... şirketinin temerrüt faizinden sorumluluğuna karar verilmesi gerekirken, hüküm fıkrasında maddi tazminat yönünden davalı ... için de kaza tarihinden itibaren faize hükmedilmesi isabetli değildir.

6-Bozma neden ve şekline göre davalı Euro Sigorta A.Ş.(Yeni unvanı:Ege Sigorta A.Ş.) vekilinin harç ve davacı anne ve baba yönünden vekalet ücretine ilişkin sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.

B. Mahkememece verilen Gönderme Kararı

Erzurum 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/324 Esas, 2020/214 Karar sayılı kararı ile Mahkemece verilen 02.07.2015 tarih ve 2015/558 K. sayılı karardan sonra dosya henüz temyiz incelemesine gitmeden önce HSK'nın 23.07.2015 tarih 1157 sayılı kararı ile Erzurum Adliyesi'nde 03.08.2015 tarihi itibariyle Asliye Ticaret Mahkemesi kurulduğu, uyuşmazlıkta artık Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğu, bu sebeple Asliye Hukuk Mahkemesince dosyanın Asliye Ticaret Mahkemesine re'sen gönderilmesine (devredilmesine) karar verilmiştir.

C. Mahkemece Bozmaya uyularak verilen karar

Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ...'nın maddi tazminat talebinin reddine, davacı ...'nın maddi tazminat talebinin kısmen kabulü ile.

5.352,80 TL maddi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, bu tutara davalı ... yönünden dava tarihinden, diğer davalılar yönünden kaza tarihi olan (02.04.2014) tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine, fazla istemin reddine, davacıların manevi tazminat davasının kısmen kabulü ile ... ve ... için ayrı ayrı 30.000,00'er TL, ..., ..., ... ve .... için ayrı ayrı 10.000,00'er TL olmak üzere toplam 100.000,00 TL manevi tazminatın, kaza tarihi olan 02.04.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve Azra Taşımacılık Tem.

Gıda İnş. Ltd. Şti'nden tahsili ile davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkeme'nin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ... ve ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B.Temyiz Sebebleri Bir kısım davacılar vekili temyiz dilekçesinde; kazada desteğin kusurlu olduğunu kabul etmediklerini, hükmedilen manevi tazminatların düşük olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalıların işleteni, sürücüsü ve Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortacısı olduğu aracın sebep olduğu kazada ölüm nedeniyle destekten yoksun kalma tazminat ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53 ve 56 ncı maddeleri.

3. Değerlendirme Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacılar Mehmet, Ayşe, Yusuf, Yakup ve ... vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacılar ... ve ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan İlk Derece Mahkemesi kararının ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacılar ... ve ...'ya yükletilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,17.09.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.