Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2024/6914 K.2025/5331

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 08.04.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir. Belli edilen gün ve saatte davacı vekili Av. ...., davalı ... vekili Av. ... ve davalı .... Petrol Nakliyat Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili Av. ... geldiler. Tarafların vekillerinin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 08.04.2025 gününde Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ... ve .... Petrol Nak. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin davacı bankaya Genel Kredi Sözleşmesi sebebiyle borçlu olduğunu İskenderun İcra Dairesinin 2018/22555 E sayılı dosyasından haklarında icra takibi başlatıldığını, akabinde borçlu ....ve ... Petrol Nak. Gıda San. ve Tic. Ltd.

Şti.'nin pasif malvarlığı araştırmasına gidilmesi sonucunda tapu kaydı bulunan dava konusu taşınmazlarını devrettiğinin görüldüğünü, muvazaalı devir işlemlerinin icra takibine düşmeden hemen önce olduğunu, davalı şirket ve borçlu...'nın uzun yıllardır ticaret işiyle uğraştığını, yüzlerce işçisi olan büyük bir ticaret hacmine sahip olduğunu, böylesi tanınmış ve malvarlığı olan bir şirketin kısa tarih aralığında mülkiyetindeki bütün taşınmazları devretmiş olmasının muvazaalı işlem yapma iradesiyle hareket ettiğinin açık göstergesi olduğunu, borçlunun taşınmazların çoğunu akrabalarına bedelsiz olarak devrettiğini,

taşınmazları devralan şahısların sosyo ekonomik olarak da taşınmazları devralacak kudrete sahip olmadıklarını, tüm taşınmazları devralan kişilerin ...'nın iş ortağı ve birlikte ticari faaliyetlerde bulunduğu ve borçlunun ızrar kastını ve mali durumunu bilebilecek kişilerden olduğunu, öte yandan söz konusu devirlerin ipotek kullandırılmadan nakit para karşılığında yapılmış olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, söz konusu taşınmazların tamamının rayicinin çok altında bir değerle devredildiklerini belirterek tasarrufun iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; tasarrufun iptaline dayanak borcun tasarruftan önce meydana gelmediğini, davalı ...'in davalı ... Petrol nakliyat Gıda San. ve Tic Ltd. Şti'nin davacı ...'a veyahut başkasına ne kadar borcu olduğunu bilmediği gibi araştırma yükümlülüğünün de bulunmadığını, Ekmek Fabrikalarını ve Servis işletmeciliği faaliyetlerini bir araya toplamak maksatlı ve aynı zamanda petrol ticaretine girmek düşüncesi ile yer araması sonucunda dava konusu yerin satılacağını duyunca iş yeri sahibiyle pazarlığa giriştiğini ve 3.000,000 TL bedelle anlaşmaya varıldığını, taşınmaz ve müştemilat bedelini kullandığı kredi ile ödediğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... Petrol Nak. Gıda San. ve Tic. Ltd.

Şti. vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin ticaret yapmakta iken Ankara ve Gaziantep şehir hastanelerinin inşaat işini aldığını, bu işleri yapar iken ülkenin girdiği ekonomik darboğaz, ödeme dengelerinin alt üst olması ve döviz kurlarında beklenmeyen ani yükselişler ve en önemlisi inşaat sahiplerinin ödeme yükümlülüklerini yerine getirmemelerinden dolayı ekonomik darboğaza girdiğini, elindeki bütün nakidi bu inşaatlara yatırdığını, ancak ödemelerini alamaması nedeniyle sıkıştığını, elindeki taşınmazları satarak işçilere malzeme almakta olduğu şirketlere ve bankalara ödemelerini yapmaya çalıştığını,

bu ödemeleri yapmak için elindeki tüm taşınmazlarını birer birer satmaya başladığını, dava konusu taşınmazı da bu nedenle sattığını, ... ile ... arasında herhangi bir akrabalık veya ticari ilişkinin bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı ... Petrol Nak. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti tarafından dava konusu taşınmazın davalı ...'e gerçek değerine yakın bir bedelle devrinin gerçekleştirildiği, devir bedelinin davalı ... tarafından ...

Bankası ve Ziraat Bankası çekleri ile davalı şirkete ödendiği ve bunun banka kayıtları ile belgelendirildiği, ödemenin yapıldığı çeklerin tarafların ticari defterlerine işlendiği, bu hususun dosya arasında bulunan mali müşavir bilirkişi raporunda sabit olduğu, ayrıca taşınmazın alımı hususunda ... tarafından... Esnaf ve Sanatlarlar ve ...

Kefalet Kooperatifinden kredi kullanıldığı ve taşınmazın ipotek altına alındığı, bunun yanında yapılan keşif sonucu dava konusu yerin akaryakıt istasyonu ve oto yıkama yeri olarak davalı ... tarafından kullanıldığı, ...'in ekonomik durumunun taşınmazı almaya elverişli bulunduğu, bu bakımdan taşınmazın alacaklılardan mal kaçırma kastı ile devrinin yapıldığının ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine; Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı 3. kişinin taşınmazı satın aldığı 3.000.000 TL bedelle gerçek bedel olan 3.557.760,00 TL arasında fahiş fark bulunmadığı, bedelin ödendiğinin bilirkişi raporu ile ispatlandığı, taşınmazın devirden sonra satın alan 3. kişi tarafından kullanıldığı, davacı tarafından, davalılar arasında kanun hükmünde yazan ilişkinin varlığı ve yine davalıların bu devir işlemi sırasında davacıdan mal kaçırma kastı ile yapıldığının ispatlanamadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; borçlu ...

Petrol Nakliyat Gıda San.ve Tic Ltd.Şti 'nın ve dava dışı ...'nın pasif malvarlığı araştırmasına gidildiğini ve aynı tarihlerde 120den fazla taşınmazın devredildiği bilgisi elde edildiğini, bu durumun bile tek başına, söz konusu taşınmazların muvazaalı devredildiğinin ispatı olduğunu, tarafların birbirlerini tanıdığını, davalı 3.kişinin esnaf odası başkanı olarak durumu bilmemesinin imkan dahilinde olmadığını, davalı 3.kişi ...'in servisçilik yaptığını, davalı borçlunun akaryakıt istasyonu ile alışveriş yaptığından ızrar kastını bilebilecek yakınlıkta olduğunu, davalı taraflar arasında iş ilişkisi bulunduğunu,

davalıların sözde ödemeleri çeklerle yaptıklarını ve çeklerin keşide tarihlerinin dikkate alındığında taşınmazın devrinden önce keşide edilen çeklerin yaşam deneyimlerine aykırı olup bu durumda davalı üçüncü kişinin borçlunun mali durumunu ve alacaklılardan mal kaçırma amacını bildiğinin kabulü gerektiğini, İskenderun küçük bir ilçe olup oda başkanlığı ve servis işletmeciliği yapan ...'in akaryakıt istasyonu olan borçluyu tanımamasının mümkün olmadığını,

bu bağlamda borçlunun mali durumu ve alacaklılardan mal kaçırma amacını bildiğinin de ortada olduğunu belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, İİK 277 ve devamı maddelerine göre açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiş ise de varılan sonuç dosya kapsamı ve mevcut delil durumuna uygun düşmemektedir.

İİK'nın 280. maddesinde malvarlığı borçlarına yetmeyen bir borçlunun alacaklılarına zarar vermek kastıyla yaptığı tüm işlemler, borçlunun içinde bulunduğu mali durumu ve zarar verme kastının işlemin diğer tarafınca bilindiği veya bilinmesini gerektiren açık emarelerin bulunduğu hallerde tasarrufun iptal edileceği, aynı maddenin son fıkrasında ise ticari işletmenin veya işyerindeki mevcut ticari emtianın tamamını veya mühim bir kısmını devir veya satın alan yahut bir kısmını iktisapla beraber işyerini sonradan işgal eden şahsın,

borçlunun alacaklılarını ızrar kastını bildiği ve borçlunun da bu hallerde ızrar kastıyla hareket ettiğinin kabul edildiği, bu karinenin, ancak iptal davasını açan alacaklıya devir, satış veya terk tarihinden en az üç ay evvel keyfiyetin yazılı olarak bildirildiğinin veya ticari işletmenin bulunduğu yerde görülebilir levhaları asmakla beraber Ticaret Sicili Gazetesiyle; bu mümkün olmadığı takdirde bütün alacaklıların ıttılaını temin edecek şekilde münasip vasıtalarla ilan olunduğunun ispatla çürütülebileceği hüküm altına alınmıştır.

Somut olayda; dava konusu taşınmazı devralan davalı 3. kişi ...'in servis işletmeciliği yaptığı, aynı zamanda ekmek fabrikalarının olduğu, dava konusu taşınmazın akaryakıt istasyonu olduğu, taşınmazı devraldıktan sonra işletmenin davalı 3. kişi tarafından işletildiği, böylelikle davaya konu tasarrufun İİK'nın 280/3-son maddesi gereğince ticari işletme devri niteliğinde olduğu anlaşılmış olup, bu durumda mahkemece İİK 280/3-son maddesi gereğince gerekli olan şartların yerine getirilip getirilmediğinin ispatı noktasında taraflara imkan verilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı hüküm tesisi isabetli görülmemiştir.

VI. KARAR