Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2024/9773 K.2025/3720

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkillerinin köy sakini olduğunu, bu davayı açmakta hukuki yararı bulunduklarını, köy muhtarı ve ihtiyar meclisi azaları 28.11.2010 tarihinde aldıkları karar ile ... Köyü Tüzel kişiliğine ait köy önü mevkii, 880 parsel sayılı 22.600 m2 lik taşınmazı 20.000 TL bedel ile davalı ...'a satış için karar aldıklarını, satış kararının köy kanunu hükümlerine açıkça aykırı olduğunu, taşınmazın değerinin düşük gösterilmesine, köyün hiçbir ihtiyacının bulunmamasına, satışın köy menfaatine aykırı olmasına, köy muhtarının davayı kabul ve temyizden feragat yetkisinin olmamasına rağmen hem davanın kabul edilip temyiz hakkından feragat edildiğinin anlaşılmış olmasına göre davanın kabulüne karar verilmesi talep ve dava edilmiştir.

II. SAVUNMA

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, müvekkilinin satışı resmi olarak yaptığını ve geçerli olduğunu beyan ederek haksız açılan davanın reddini savunmuştur. 2.Davalı ..., 28.11.2010 tarihinde muhtar ve iki aza olarak köy imam evi ve köy çoban evi yaptırmak için dava konusu taşınmazın davalı Yalçına satış kararı aldıklarını köyden itiraz olunca görevinden istifa ettiğini sonraki durumdan haberi olmadığını beyan ederek davanın reddini savunmuştur. 3.Diğer davalılar duruşmalara katılmamış ve cevap dilekçesi sunmamışlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ve YARGILAMA SÜRECİ

1.Mahkemenin 27.06.2013 tarih, 2011/454 E., 2013/429 K. sayılı ilamı ile "dava konusu taşınmazın rayiç bedelinde çok düşük bir fiyata satıldığı davalı köytüzel kişiliği temsilcisinin yargıtayın yerleşmiş içtihatlarında da anlaşılacağı üzere davayı kabul etme yetkilerinin olmaması nedeni ile davacının davasının KABULÜNE, ... köyü köy tüzel kişiliğine ait köy önü mevki 880 parsel nolu taşınmazın muvazaalı satışının iptali ile, köy tüzel kişiliği adına tapuya kayıt ve tesciline", karar verilmiştir.

2.Davalı ... vekili kararı temyiz etmiştir.

3.Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 19.01.2016 tarih, 2015/19016 E.- 2016/599 K. sayılı ilamı ile kararın "Onanmasına" karar verilmiştir.

4.Davalı ... vekili kararın düzeltilmesini talep etmiştir.

5.Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 20.09.2016 tarih, 2016/8257 E.- 2016/7973 K. sayılı ilamı ile " davalı ... vekilinin diğer karar düzeltme isteğinin reddi ile 2 nolu bentte açıklanan nedenler karar düzeltme isteğinin kısmen kabulü ile mahkeme kararının 2-3 ve 4.bentlerindeki "davalıdan alınarak" ibarelerinin hükümden çıkartılarak yerlerine "davalılardan alınarak" ibarelerinin yazılmasına kararın bu şekilde düzeltilerek onanmasına ve dairemiz kararının belirtilen bu hali ile düzeltilmesine" karar verilmiştir.

6.Davalı ... vekili yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunmuştur.

7. Mahkeme aynı esas üzerinden yargılama yapmış, 26.03.2020 tarihine duruşma günü vermiştir.

8. 30.04.2020 tarihli ek kararı ile "Davacı tarafın talebinin HMK'nun 375. maddede sayılı nedenlerden olmadığı, yargılamanın yenilenmesi talebinin incelenemeyeceği gözetilerek davacı idarenin talebinin reddine" karar verilmiştir.

9. Ek Karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

10. Yargıtay 4. Hukuk dairesinin 03.05.2023 gün, 2021/1601 E.- 2023/5861 K. sayılı ilamı ile "Bölge Adliye Mahkemeleri 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun'un 25 inci ve Geçici 2 nci maddeleri uyarınca kurulmuş ve Adalet Bakanlığının 07.11.2015 tarihli ve 29525 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kararı uyarınca tüm yurtta 20.07.2016 tarihinde göreve başlamışlardır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 341 inci maddesi uyarınca ilk derece mahkemelerinden verilen nihai kararlar istinaf yoluna tabidir.

6100 sayılı Kanunu’nun Geçici 3/2 maddesinde “Bölge adliye mahkemelerinin göreve başlama tarihinden önce aleyhine temyiz yoluna başvurulmuş olan kararlar hakkında, kesinleşinceye kadar 1086 sayılı Kanun'un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 454'üncü madde hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.” düzenlemesine yer verilmiş iken 6723 sayılı Danıştay Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 34 üncü maddesi ile bu hüküm "12.01.2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “aleyhine temyiz yoluna başvurulmuş olan"

ibaresi “verilen” şeklinde değiştirilmiş ve fıkraya aşağıdaki cümle eklenmiştir. Bu kararlara ilişkin dosyalar bölge adliye mahkemesine gönderilmez:” şeklinde değiştirilmiştir.

Daha sonra 7251 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 47. maddesinde yer alan “6100 sayılı Kanun'un Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "454" ibaresi "444" şeklinde değiştirilmiştir.” hükmüyle yargılamanın yenilenmesine ilişkin kararlar istinaf yoluna tabi tutulmuştur.

Yargılamanın yenilenmesi, 492 Sayılı Harçlar Kanunu'nun 10 uncu ve 6100 sayılı Kanun'un 449 uncu maddesi ile 381 inci maddesinin birinci fıkrasında maddelerinde açıkça düzenlendiği üzere bağımsız bir dava niteliğindedir. Bu durumda, mahkemece verilen karar da yeni bir karardır.

Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, yargılanmanın yenilenmesi talebi hakkında ilk derece mahkemesince verilen kabul veya ret kararları, istinaf kanun yolunun yürürlüğe girdiği tarihten önce verilmişse, temyiz ve tashih-i karar yoluna; sonra verilmişse, istinaf ve temyiz yoluna tabi olacaktır.

Dosya Dairemize gelmiş ise de; 20.07.2016 tarihinden sonra verilen bağımsız yeni bir dava niteliğinde olan yargılamanın iadesine dair hükmün kanun yolu inceleme görevi Bölge Adliye Mahkemesine ait olduğundan, ilgili Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesine gönderilmek üzere dosyanın İlk Derece Mahkemesine iadesine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosya içeriği ve toplanan delillerden; dava konusu 880 parsel sayılı tarla nitelikli taşınmazın 24.06.2011 tarihli satış işleminden davalı ... adına kayıtlı olduğu, taşınmazın köy tüzelkişiliği adına kayıtlı iken 24.06.2011 tarihli 5365 yevmiye numaralı satış işlemi sonucunda köy tarafından davalıya 20.000,00 TL bedel karşılığında satış suretiyle devredildiği,

tapu müdürlüğünde devir işlemlerinin yapılamaması nedeniyle Kars 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2010/602 E. - 2011/320 K. sayılı kararı ile davacı satın alanın açmış olduğu tapu iptal ve tescil davasının davalı köy muhtarınca kabul edilmesi üzerine tescilin gerçekleştiği, yargılamanın iadesi talebinin ayrı bir dava olarak açılıp incelenmesi gerektiği, yargılamanın yenilenmesi istenilen davanın devamı niteliğinde olmayıp yeni bir dava olduğu ve harç alınması gerektiği, yargılamanın iadesi davası, yargılamanın iadesi nedenleri ve bu davalarda izlenecek usul 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 374. vd. maddelerinde düzenlendiğini,

yargılamanın yenilenmesi talebinin ayrı bir esasa kaydedilerek taşınmazın değeri üzerinden nisbi harcın tamamlanmak suretiyle yargılamaya devam edilmesi gerektiği anlaşılmış ise de. Mahkemece yargılamanın yenilenmesi isteğinin reddedildiği, harç ikmalinin sonuca etkili olmayacağı değerlendirilerek Mahkemece talebin reddine dair verilen kararda bir isabetsizlik görülmemiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi uyarınca kamu düzeni ve istinaf sebepleri ile sınırlı olmak üzere yapılan inceleme sonunda; dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklara ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davalının yukarıda belirtilen istinaf nedenlerinin reddi gerektiği anlaşılmakla ilk derece mahkemesi kararında, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, kararın usul ve yasaya uygun bulunduğu anlaşılmakla davalının istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353/(1)-b-1.madde ve bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar ve Sebepleri

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı asıl ... temyiz isteminde bulunmuştur. Davalı asıl ... temyiz dilekçesinde; dava konusu tarlaya arsa muamelesi yapıldığını, değeri belirlenirken eksik prosedüre göre işlem yapıldığını, fahiş bedel belirlendiğini, Kars 2. Asliye Hukuk Mahkemesince de satışın yasallığının tespit edildiğini beyan ederek kararın bozulması talep edilmiştir.

B. Gerekçe ve Değerlendirme

Yargılanmanın yenilenmesi usûlü Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 377 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Buna göre, yargılamanın yenilenmesi, her bir sebebe göre üç ay ve her hâlükârda kararın kesinleşmesinden itibaren on yıl içerisinde talep edilebilir. Süre aynı olsa da başlangıç zamanları bakımından her yargılamanın yenilenmesi sebebi ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Yargılamanın yenilenmesi davası bakımından kesin olarak görevli ve yetkili mahkeme, kararına karşı yargılamanın yenilenmesi yoluna başvurulan mahkemedir .

Yargılamanın yenilenmesi davası da tıpkı diğer davalar gibi harca tâbi olup, dilekçeyle yapılacaktır.

Somut olayda; davalı ... vekili yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunmuş, Mahkemece aynı esas üzerinden yargılama yaparak 30.04.2020 tarihli ek kararı ile "Davacı tarafın talebinin HMK'nun 375. maddede sayılı nedenlerden olmadığı, yargılamanın yenilenmesi talebinin incelenemeyeceği gözetilerek talebin reddine" karar verilmiştir.

Mahkemece yargılamanın yenilenmesi talebi geldiğinde; ayrı bir dava kabul edilerek yeni bir esasa kaydedilerek ve harcın da alınarak yargılama yapılması gerekirken, ek karar ile talebin reddine karar verilip sonrasında da verilen karar aleyhine istinaf yoluna başvurulmuş olması doğru görülmemiştir.

VI. KARAR