Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2025/2330 K.2025/13561

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı davacılar vekili ve davalı ... A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; 17.03.2013 tarihinde davalıların işleteni ve trafik sigortacısı olduğu araç ile davacı ... 'ın gayri resmi eşi, diğer davacılar ..., ... ve ...'nın babaları olan ... idaresindeki aracın çarpışması neticesinde ...'nın vefat ettiğini, murisin ölmeden önce geri dönüşüm malzemeleri toplamak suretiyle gelir elde ettiğini beyanla, davacı ... için 1.000,00 TL maddi ve 200.000,00 TL manevi, diğer davacılar ..., ... ve ... için ayrı ayrı 500,00'er TL maddi ve 100.000,00'er TL manevi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, ıslah dilekçesiyle fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak taleplerini ... için 187.064,61 TL'ye, ... ... için 34.603,04 TL'ye, ... için 39.882,04 TL'ye, ... için 35.017,51 TL'ye artırmıştır.

II. CEVAP

Davalı ... vekili, davanın reddini savunmuştur. Davalı ... Ltd. Şti vekili, kusura itiraz ederek talep edilen manevi tazminatın fahiş olduğunu beyanla davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 13.07.2016 tarihli ve 2014/1072 Esas, 2016/517 Karar sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne, davacı ... ... için 143.226,87 TL, ... için 20.443,22 TL, ... için 24.109,93 TL, ... için 20.906,65 TL olmak üzere toplam 208.686,67 TL maddi tazminatın davalı sigortadan bakiye poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere ve dava tarihinden, ... Nak. Ltd.

Şti'den kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin maddi tazminat talebinin reddine, davacı ... ... için 50.000,00 TL, ... için 30.000,00 TL, ... için 30.000,00 TL, ... için 30.000,00 TL olmak üzere toplam 140.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Nak. Ltd.

Şti'den alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkeme kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 08.09.20 20... /1870-2020/4929 sayılı kararı ile; ''1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına ve özellikle manevi tazminatın takdirinde TBK'nun 56 (eski BK 47) maddesindeki özel haller dikkate alınarak hak ve nesafet kuralları çerçevesinde karar verilmiş olmasına göre, davacılar vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Dava, trafik kazasından kaynaklanan ölüm nedeniyle yakınlarının maddi tazminat istemine ilişkindir.

Davacılar, mütevvefa sürücünün ölümü nedeniyle oluşan maddi ve manevi zararının tamamını kazaya karışan karşı aracın işleteni ve zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olan davalılardan müştereken ve müteselsilen talep etmiştir.

Mahkemece aldırılan ve hükme esas alınan kusur raporunda kazanın oluşumunda davacılar murisi %20 oranında, davalı taraf sürücüsü %80 oranında kusurlu olduğu bildirilmiştir.

KTK 85. ve 88. maddeleri ile B.K. 61. maddesi gereği davalılar oluşan zararın tamamından müştereken ve müteselsilen sorumludur. Davacı, B.K. 61. ve B.K. 163. maddelerine göre müştereken ve müteselsilen sorumluluk esaslarına dayalı olarak zarar verenlerin her birine dava açabilir. Bunun sonucu olarak B.K. 163. maddesi gereği zarar gören davacı zararının tamamını tüm müteselsil sorumlulardan talep edebileceği gibi, zarar verenlerden sadece birinden ya da bir kaçından da talep edebilir. Nitekim davacı taraf zararın tamamı hakkındaki talebini (zararın doğmasında %80 kusurlu olan) aracın işleteni ve zorunlu mali sorumluluk sigortacısına yöneltmiştir.

Bu durumda; mahkemece davalıların davacılar için hesaplanan destek zararlarının tamamından sorumlu tutulması gerekirken (ancak davacılar vekilinin temyiz dilekçesinde davalıların zarardan % 90 oranında sorumlu olması gerektiği belirtilerek talebini sınırladığı gözetilerek) yazılı şekilde tazminattan %20 indirim yapılarak karar verilmesi doğru görülmemiştir." gerekçesiyle mahkeme kararı bozulmuştur.

B. İkinci Bozma Kararı

Bozmaya uyan mahkemece davacıların davasının kısmen kabul, kısmen reddi ile davacı ... ... için; destek zararından dolayı 24.944,02 TL maddi tazminatın, kaza tarihi olan 17.03.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte (davalılardan ... Sigorta

Şirketi'nin sorumluluğunun 18.571,97 TL. ile sınırlı olması ve faiz yönünden de dava tarihi olan 16.05.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizden sorumlu olmaları kaydıyla) davalılar ... Nak. Petrol San. ve Tic. Ltd.

Şti. ile ...'nden müşterek ve müteselsilen alınarak davacılardan ... ...'a verilmesine, davacı ... ...'ın fazlaya ilişkin maddi tazminat taleplerinin reddine, manevi zararlardan dolayı 50.000 TL manevi tazminatın, kaza tarihi olan 17.03.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan ... Nak. Petrol San. ve Tic. Ltd.

Şti.den alınarak davacılardan ... ...'a verilmesine, davacı ... ...'ın fazlaya ilişkin manevi tazminat taleplerinin reddine, davacı ... için; destek zararından dolayı 34.603,04 TL maddi tazminatın, kaza tarihi olan 17.03.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte (davalılardan ...'nin faiz yönünden sorumluluğunun dava tarihi olan 16.05.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizle sınırlı olması kaydıyla) davalılar ... Nak. Petrol San. ve Tic. Ltd.

Şti. ile ...'nden müşterek ve müteselsilen alınarak davacılardan ...'ya verilmesine, davacı ...'nın davalılardan sigorta şirketine yönelik fer'i nitelikteki fazlaya ilişkin faiz taleplerinin reddine, manevi zararlardan dolayı 30.000 TL manevi tazminatın, kaza tarihi olan 17.03.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan ... Nak. Petrol San. ve Tic. Ltd.

Şti.den alınarak davacılardan ...'ya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin manevi tazminat taleplerinin reddine, davacılardan ... için; destek zararından dolayı 39.832,04 TL maddi tazminatın, kaza tarihi olan 17.03.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte (davalılardan ...'nin faiz yönünden sorumluluğunun dava tarihi olan 16.05.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizle sınırlı olması kaydıyla) davalılar ... Nak. Petrol San. ve Tic. Ltd.

Şti. ile ...'nden müşterek ve müteselsilen alınarak davacılardan ...'ya verilmesine, davacı ...'nın davalılardan sigorta şirketine yönelik fer'i nitelikteki fazlaya ilişkin faiz taleplerinin reddine, manevi zararlardan dolayı 30.000 TL. manevi tazminatın, kaza tarihi olan 17.03.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan ... Nak. Petrol San. ve Tic. Ltd.

Şti.den alınarak davacılardan ...'ya verilmesine, davacı ...'nın fazlaya ilişkin manevi tazminat taleplerinin reddine, davacılardan ... için. Destek zararından dolayı 35.017,51 TL maddi tazminatın, kaza tarihi olan 17.03.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte (davalılardan ...'nin faiz yönünden sorumluluğunun dava tarihi olan 16.05.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizle sınırlı olması kaydıyla) davalılar ... Nak. Petrol San. ve Tic. Ltd.

Şti. ile ...'nden müşterek ve müteselsilen alınarak davacılardan ...'ya verilmesine, davacı ...'nın davalılardan sigorta şirketine yönelik fer'i nitelikteki fazlaya ilişkin faiz taleplerinin reddine, manevi zararlardan dolayı 30.000 TL manevi tazminatın, kaza tarihi olan 17.03.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan ... Nak. Petrol San. ve Tic. Ltd.

Şti.den alınarak davacılardan ...'ya verilmesine, davacı ...'nın fazlaya ilişkin manevi tazminat taleplerinin reddine karar verilmiş, karara karşı süresi içinde davacılar vekili, davalı ... vekili ve davalı ... Petrol Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairenin 06.10.20 22... /4086-2022/11635 sayılı kararı ile; ; ''1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı ... vekili ve davalı ... Petrol Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekilinin tüm ve davacılar vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Dava, trafik kazasından kaynaklanan ölüm nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.

Mahkemece bozma ilamından sonra yapılan yargılamada hükme esas alınan 23.11.2021 tarihli aktüer raporunda; davacılar ... ..., ... ve ... lehine yapılan destekten yoksun kalma tazminatı hesaplamasında, desteğin anne ve babasına pay ayrılmak suretiyle hak sahipleri arasında pay dağıtımı yapılmıştır. Mahkemece bozmadan önce alınan aktüer raporunda ise, desteğin anne ve babasına pay ayrılmamış olup ilk hüküm davalı tarafça temyiz edilmediğinden anılan hususta davacı taraf lehine usuli kazanılmış hak oluşmuştur.

Açıklanan vakıalar karşısında mahkemece; pay hesabı bakımından davacı taraf lehine oluşan kazanılmış hakkın korunmasını sağlayacak biçimde hesaplama yapılması için ek rapor alınarak karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirmeyle, yazılı biçimde hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir..'' gerekçesiyle mahkeme kararı bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; taleple bağlı kalınarak davacıların davasının kısmen kabul, kısmen reddi ile, davacılardan ... (önceki soyadı: ...) için; destek zararından dolayı 28.507,46 TL. maddi tazminatın, kaza tarihi olan 17.03.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte (davalılardan ...'nin sorumluluğunun 7.082,97 TL. ile sınırlı olması ve faiz yönünden de dava tarihi olan 16.05.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizden sorumlu olmaları kaydıyla) davalılar ...

Nak. Petrol San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ...'nden müşterek ve müteselsilen alınarak davacılardan ...'e verilmesine, davacı ...'in fazlaya ilişkin maddi tazminat taleplerinin reddine, manevi zararlardan dolayı 50.000 TL. manevi tazminatın, kaza tarihi olan 17.03.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan ... Nak. Petrol San. ve Tic. Ltd.

Şti.den alınarak davacılardan ...'e verilmesine, davacı ...'in fazlaya ilişkin manevi tazminat taleplerinin reddine, davacılardan ... için; destek zararından dolayı 34.603,04 TL. maddi tazminatın, kaza tarihi olan 17.03.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte (davalılardan ...'nin faiz yönünden sorumluluğunun dava tarihi olan 16.05.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizle sınırlı olması kaydıyla) davalılar ... Nak. Petrol San. ve Tic. Ltd.

Şti. ile ...'nden müşterek ve müteselsilen alınarak davacılardan ...'ya verilmesine, davacı ...'nın davalılardan sigorta şirketine yönelik fer'i nitelikteki fazlaya ilişkin faiz taleplerinin reddine, manevi zararlardan dolayı 30.000 TL. manevi tazminatın, kaza tarihi olan 17.03.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan ... Nak. Petrol San. ve Tic. Ltd.

Şti.den alınarak davacılardan ...'ya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin manevi tazminat taleplerinin reddine, davacılardan ... için; destek zararından dolayı 39.832,04 TL. maddi tazminatın, kaza tarihi olan 17.03.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte (davalılardan ...'nin faiz yönünden sorumluluğunun dava tarihi olan 16.05.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizle sınırlı olması kaydıyla) davalılar ... Nak. Petrol San. ve Tic. Ltd.

Şti. ile ...'nden müşterek ve müteselsilen alınarak davacılardan ...'ya verilmesine, davacı ...'nın davalılardan sigorta şirketine yönelik fer'i nitelikteki fazlaya ilişkin faiz taleplerinin reddine, manevi zararlardan dolayı 30.000 TL. manevi tazminatın, kaza tarihi olan 17.03.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan ... Nak. Petrol San. ve Tic. Ltd.

Şti.den alınarak davacılardan ...'ya verilmesine, davacı ...'nın fazlaya ilişkin manevi tazminat taleplerinin reddine, davacılardan ... için; destek zararından dolayı 35.017,51 TL. maddi tazminatın, kaza tarihi olan 17.03.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte (davalılardan ...'nin faiz yönünden sorumluluğunun dava tarihi olan 16.05.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizle sınırlı olması kaydıyla) davalılar ... Nak. Petrol San. ve Tic. Ltd.

Şti. ile ...'nden müşterek ve müteselsilen alınarak davacılardan ...'ya verilmesine, davacı ...'nın davalılardan sigorta

şirketine yönelik fer'i nitelikteki fazlaya ilişkin faiz taleplerinin reddine, manevi zararlardan dolayı 30.000 TL. manevi tazminatın, kaza tarihi olan 17.03.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan ... Nak. Petrol San. ve Tic. Ltd. Şti.den alınarak davacılardan ...'ya verilmesine, davacı ...'nın fazlaya ilişkin manevi tazminat taleplerinin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A.Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; reddedilen manevi tazminat yönünden müvekkileri aleyhine vekalet ücreti takdiri ile bir de yeni tarifeya göre miktarın belirlenmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, hesap raporunda müvekkileri aleyhine olan tespit ve hesaplamaları kabul etmediklerini, özellikle ... için davalıların ilk kararı temyiz etmemesine karşın düşük miktarda tazminata hükmedilmesinin usuli kazanılmış hak ihlali olduğunu, davacının bozma öncesi de evlilik yaptığının belli olduğunu, Yargıtay tarafından sadece kusur yönünden davacı lehine bozma kararı verildiğini,

güncel hesap yapılırken bozma ilamı ile bağlı kalınarak ve davacılar lehine oluşan kazanılmış haklar dikkate alınarak önceki kararda esas alınan rapor tarihindeki hesaplama kritelerlerine göre inceleme yapılması gerektiğini, bilirkişi raporunda, bozma öncesi kararda hükmedilen miktarlardan daha fazla miktarda alacak tespiti yapıldığını, ıslah ve ek dava haklarını saklı tuttuklarını belirtmiştir.

Davalı ... A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; güncel asgari ücret verileri üzerinden tazminat hesabı yapılmasının usuli kazanılmış hak ilkesine aykırı olduğunu, %90 kusur oranının dikkate alınmasının hatalı olduğunu, davacı nikahsız eşin evlenmesi sebebiyle destekten çıkarılarak ve destekten çıkan eşin payı diğerlerine aktarılarak hesap yapıldığını, hesaplamada mütevaffanın yaşı da dikkate alınarak yeniden evlenme ihtimali düşünülmeli ve muhtemel eşe de pay ayrılması gerektiğini, müteveffanın anne ve babasının da yaşayıp yaşamadığının tespiti ile pay ayrılması gerektiğini belirtmiştir.

B.Gerekçe

Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) poliçesi ile teminat altına alınan diğer davalının işleteni olduğu aracın karıştığı kaza sonucu davacılar desteğinin vefatı nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat talebine ilişkindir.

1. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinin hukukça mümkün olmadığı anlaşılmakla; davalı ... A.Ş. vekilinin tüm, davacılar vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2.Mahkemenin bozma öncesi 13.07.2016 tarihli kararının manevi tazminata ilişkin hükümleri bozma konusu yapılmamış olup, manevi tazminat yönünden kurulan hüküm kesinleşmiştir. Ancak bozma sonrası kurulan hükümde reddedilen manevi tazminat yönünden davacılar aleyhine 13.07.2016 tarihli hükümde hükmedilen vekalet ücretinden fazlasına hükmedilmesi bozma sebebi ise de bu yanlışlığın düzeltilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden kararın 6100 sayılı HMK'nın geçici 3 üncü maddesi delaletiyle mülga 1086 sayılı HUMK'un 438/7 nci maddesi uyarınca hükmün düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

1.Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı ... A.Ş. vekilinin tüm, davacılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2.Yukarıda (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin temyiz itirazının kabulü ile hüküm fıkrasının 7 numaralı bendinin A-d fıkrasında, B-c fıkrasında, C-c fıkrasında, D-C fıkrasında yazılı ''...30.000 TL... '' ibarelerinin hüküm fıkrasından çıkartılarak ''...30.000 TL... '' yerine, A-d fıkrasına ''....5.850,00 ....TL'', B-c fıkrasına ''....3600 TL...'', C-c fıkrasına ''....3600 TL...'', D-c fıkrasına ''....3600 TL...'',

ibaresinin yazılmasına ve hükmün bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalıya yükletilmesine,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine,