Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2025/2881 K.2025/8065

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, kararın davacılar vekili, davalı ... A.Ş ve davalılar ... ve ... vekili ile davalı ... tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesince kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne dair verilen karar davalı ...Ş vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacıların desteğinin 01.12.2014 tarihinde meydana gelen trafik kazasında vefat ettiğini açıklayıp, murisin anne, baba ve kardeşlerinden oluşan davacıların uğramış olduğu toplam 2.500,00 TL maddi ve 140.000,00 TL manevi zararın, kazaya karışan araç sürücüleri ve işletenleri ile sigorta şirketlerinden oluşan davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir. 12.01.2018 tarihli ıslah dilekçesi ile talebini davacı ... için 82.885,13 TL davacı ... için 73.940,20 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalılardan ... ile ... ve ... vekilleri süresinde yetki itirazında bulunmuşlar ve davanın reddini savunmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulü ile ... için 82.885,13 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... A.Ş’den alınarak davacı ...’ye verilmesine, ... için 73.940,20 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... A.Ş’den alınarak davacı ...’a verilmesine, 165,00 TL cenaze giderinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...

A.Ş’den alınarak davacı ... ve ...’a eşit şekilde verilmesine, cenaze gideri yönünden fazlaya ilişkin istemin reddine, .... ve .... hakkında dava terditli olarak açıldığından, maddi tazminata ilişkin talepler; öncelikle ...’ye ait poliçeden karşılanması talep edildiğinden ve tazminat miktarları,...’ye ait poliçe limiti kapsamında karşılandığından Groupama Sigorta A.Ş. ve Axa Sigorta A.Ş hakkında hüküm kurulmasına yer olmadığına, 25.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 01.12.2014 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ..., ... ve ...’en müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...’e verilmesine,

fazlaya ilişkin istemin reddine, 25.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 01.12.2014 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ..., ... ve ...’en müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...’e verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, 10.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 01.12.2014 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ..., ... ve ...’en müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...’e verilmesine,

fazlaya ilişkin istemin reddine, 10.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 01.12.2014 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ..., ... ve ...’en müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...’e verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, 10.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 01.12.2014 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ..., ... ve ...’in müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...’e verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Kararın davacılar vekili, davalı ...

A.Ş. ve davalılar ... ve ... vekili ile davalı ... tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 25.02.2020 tarih ve 2018/1865 Esas ve 2020/2103 Karar sayılı ilamı ile "1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalılar ... ve ... vekili ile davalı ...'un tüm, davacılar vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-6098 sayılı TBK m. 56 hükmüne göre hakimin özel halleri göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği para tutarı adalete uygun olmalıdır. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek, tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi, mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde, bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir.

Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22.06.1966 günlü ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'nın gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar da açıkça gösterilmiştir.

Bunlar her olaya göre değişebileceğinden hakim bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir. Hakimin bu takdir hakkını kullanırken, ülkenin ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, paranın satın alma gücü, tarafların kusur durumu, olayın ağırlığı, olay tarihi gibi özellikleri gözönünde tutması ve buna göre manevi tazminat takdir edilmesi gerektiği açıkça ortadadır.

(HGK 23/06/2004, 13/291-370)

Yukarıda belirtilen hususlar dikkate alındığında, davacılar ... ve ... için takdir edilen manevi tazminatın bir miktar az olduğu görülmüş ve hakkaniyete uygun bir manevi tazminata hükmedilmek üzere kararın bozulması gerekmiştir.

3-Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın A.1. maddesine göre, “Bu sigorta ile sigortacı, poliçede belirtilen motorlu taşıtta seyahat eden yolcuların, duraklamalar da dahil olmak üzere, kalkış noktasından varış noktasına kadar geçecek süre içinde meydana gelebilecek bir kaza sonucu bedeni zarara uğraması halinde, sigortalının 10.07.2003 tarih ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu’ndan doğan sorumluluğunu, poliçede yazılı sigorta tutarlarına karar temin eder.” 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu’nun 18. maddesi uyarınca taşımacılar,

yolcuya gelebilecek bedeni zararlar için bu Kanunun 17. maddesinde düzenlenen sorumluluklarını sigorta ettirmek zorundadır. Anılan Kanunun 19/son ve Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın B.8. maddeleri hükümlerine göre, meydana gelen zarar öncelikle taşımacının sorumluluk sigortasından karşılanır.

Ancak bu sigortanın hiç yapılmamış olması, yapılmış fakat geçersiz hale gelmiş olması, süresinin bitmiş olması veya meydana gelen zararın bu sigorta teminatlarının üzerinde bulunması halinde teminatların üzerinde kalan kısım için, sırasıyla zorunlu mali sorumluluk sigortasına ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortasına başvurulur.

Bahse konu düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere, yasa koyucu yolcuların uğradığı bedeni zararlar bakımından taşımayı yapan aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigortacısı, trafik sigortacısı ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı bakımından müştereken ve müteselsilen bir sorumluluk öngörmemiş, sıralı bir sorumluluk düzenlemiştir.

Başka bir anlatımla, yolcunun uğradığı bedeni zararlar, taşımayı yapan aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigortası kapsamında ise bu aracın trafik veya ihtiyari mali mesuliyet sigortacısının sorumluluğu doğmayacaktır. Ancak limit aşımında sırasıyla zorunlu ve ihtiyari mali mesuliyet sigortacılarının sorumluluğu söz konusu olacaktır.

Somut olayda, desteğin yolcu olarak bulunduğu aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigorta poliçesini düzenleyen ... ile karşı aracın zorunlu trafik sigorta poliçesini tanzim eden ...'ye karşı dava açılmış ve davalılardan dava dilekçesi ile müştereken ve müteselsilen talepte bulunulmuş ancak ıslah dilekçesi ile maddi tazminat sadece zorunlu taşımacılık sigortacısı olan.... den talep edilmiştir. Davalı ...

A.Ş. ile sigortalı işleten arasında düzenlenen zorunlu karayolu taşımacılık sigorta poliçesinin varlığı karşısında, sıralı sorumluluk esasının, taşımayı yapan aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigortacısı, trafik sigortacısı ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı için geçerli olduğu, dava konusu olayda davacıların desteğinin bulunduğu aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigortacısı ve karşı aracın trafik sigortacısına karşı dava açtığı gözetildiğinde, davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlulukları bulunduğunun anlaşılmasına göre, davacıların bu iki davalı arasındaki rücu ilişkisinde davalı ...

A.Ş. aleyhine sonuç doğuracak nitelikte ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini sadece zorunlu taşımacılık sigortacısına yöneltmesi sonucunda mahkemece tazminatın öncelikle....’ye ait poliçeden karşılanması talep edildiğinden ve tazminat miktarları, ...’ye ait poliçe limiti kapsamında karşılandığından bahisle ... hakkında hüküm kurulmasına yer olmadığına şeklinde karar verilmesi doğru olmamıştır.

Bu sebeple işbu dava yönünden icrai nitelikte olmasa da, davalılar arasındaki iç ilişki yönünden davalı ... A.Ş. ve ...'nin müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarının tespiti gerektiğinden, tespit mahiyetinde karar verilmek üzere hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir." gerekçesiyle mahkeme kararı bozulmuştur.

B. Bozmaya Uyularak Verilen Mahkeme kararı

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; maddi tazminat yönünden; ... için 82.885,13 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... A.Ş’nden alınarak davacı ...’ye verilmesine, ... için 73.940,20 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...

A.Ş’nden alınarak davacı ...’a verilmesine, 165,00 TL cenaze giderinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... A.Ş’nden alınarak davacı ... ve ...’a eşit şekilde verilmesine, cenaze gideri yönünden fazlaya ilişkin istemin reddine, .... hakkında hüküm kurulmasına yer olmadığına, davalılar... ve ... arasındaki iç ilişki yönünden davalılar... ve ...’nin müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarının tespitine, manevi tazminat yönünden.

35.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 01.12.2014 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ..., ... ve ...’ten müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...’e verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, 35.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 01.12.2014 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ..., ... ve ...’ten müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...’e verilmesine,

fazlaya ilişkin istemin reddine, 10.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 01.12.2014 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ..., ... ve ...’ten müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...’e verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, 10.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 01.12.2014 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ..., ... ve ...’ten müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...’e verilmesine,

fazlaya ilişkin istemin reddine, 10.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 01.12.2014 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ..., ... ve ...’ten müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...’e verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde; zararın taşımacılık mali sorumluluk sigortası ve karayolu taşımacılığı zorunlu koltuk ferdi kaza sigortasından karşılanması gerektiğini, müvekkilinin ancak ve ancak meydana gelen zararın sigorta teminatının üstüne bulunması halinde sorumlu olacağını, hesap raporu ile teminatın aşılmadığının tespit edildiğini belirterek haksız ve hukuka aykırı kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemine ilişkindir. Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı; özellikle, daha önce temyize konu edilip bozma kapsamı dışında bırakıldığı için kesinleşen yönlerin yeniden incelenmesinin mümkün olmadığı anlaşılmakla temyiz eden davalı ...Ş vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR