Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2025/4638 K.2025/9805

İtiraz Hakem Heyeti kararı davacı vekili ve davalı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre,temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 14.05.2017 tarihinde Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) poliçesi bulunmayan aracın karıştığı trafik kazasında araçta yolcu olarak bulunan davacıların oğlunun vefat ettiğini belirterek belirsiz alacak olarak 5.001,00 TL tazminatın davalıdan tahsilini talep etmiş, talebini davacı ... için 68.594,52 TL'ye, davacı ... için 67.100,47 TL'ye arttırmıştır.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacılara ödeme yapılarak sorumluluğun yerine getirildiğini, ödemenin güncellenerek mahsubu gerektiğini, SGK ödemesi varsa araştırılmasını, davalının temerrüde düşmediğini, faize hükmedilmesi halinde başvuru tarihinden yasal faize hükmedilmesi gerektiğini, yolcu olan davacılar desteğinin hatır için taşındığını, tazminat hesabının TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz esas alınarak yapılması gerektiğini belirterek başvurunun reddini savunmuştur.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, davacı ... için 41.156,71 TL, davacı ... için 40.260,28 TL'nin 08.09.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine İtiraz Hakem Heyetininin bozma öncesi kararı ile davacılar vekili ve davalı vekilinin itirazının reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1.İtiraz Hakem Heyeti kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairenin 22.02.2022 tarih 2021/6091-2022/3068 sayılı kararı ile; ''Mahkeme kararlarının gerekçesiz olmayacağı Türk Anayasası'nın 141. maddesinin amir hükmü olup, aynı ilke HMK’nın 27. maddesinde, dinlenilme hakkı kapsamında, 1086 sayılı HUMK’nun 388 ve 389. maddelerinde ve 6100 sayılı Yasanın 297. maddesinde de kabul edilmiştir. Kısaca, yazılacak kararda tarafların iddia ve savunmalarının özetinin, anlaştıkları veya anlaşamadıkları hususların çekişmeli olan vakıalar hakkında toplanan delillerin neler olduğu, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesi, bütün bunlardan çıkan hukuki sonucun ne olduğunun gösterilmesi gerekir.

Somut olayda; temyize konu İtiraz Hakem Heyeti kararının değerlendirme ve gerekçeli karar kısımlarının yazılı olmadığı görüldüğünden hükmün bozulması gerekmiştir.

2-Bozma nedenine göre davacılar vekili ve davalı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.." gerekçesiyle İtiraz Hakem Heyeti kararı bozulmuştur.

B.İtiraz Hakem Heyetince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İtiraz Hakem Heyetinin 13.08.2022 tarih ve KIT/2022-944 sayılı kararı ile mütevaffanın araç sürücünün alkollü olduğunu bilmesine rağmen aracına binmesi nedeniyle müterafik kusurlu olduğu, sürücü ile mütevaffanın da aralarında olduğu diğer yolcuların birlikte içki içtikleri, daha sonra araca bindikleri sırada kazanın meydana geldiğinden hatır taşımasının var olduğu, aracın hususi araç olması nedeniyle yasal faiz uygulanmasının yerinde olduğu, davalının itirazları yönünden ise davalının yaptığı ödemenin düşülmesinden sonra hatır taşıması ve müterafik kusur indirimi yapılmasının yerinde olduğu,

davacılar için hükmedilen vekalet ücretinin maktu ücretin altında kaldığı gerekçesiyle vekalet ücretine yönelik itirazın da yerinde olmadığı gerekçesiyle davacılar vekili ve davalı vekilinin itirazlarının reddine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1.İtiraz Hakem Heyeti kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 06.05.2024 tarih 2024/2953-2024/4211 sayılı kararı ile; ''.1. 6100 sayılı Hukuk Muhakamesi Kanunu’nun 297 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir.” şeklinde düzenleme yer almaktadır.

Dosyanın incelenmesinde; Uyuşmazlık Hakem Heyetince başvurunun kısmen kabulüne karar verildiği, karara karşı davacılar vekili ve davalı vekili tarafından yapılan itirazın İtiraz Hakem Heyetince reddine karar verildiği, kararın davacılar vekili ve davalı vekili tarafından temyizi üzerine Dairece İtiraz Hakem Heyetinin kararının bozulduğu, İtiraz Hakem Heyetince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda yeniden hüküm kurulmadığı, davacılar vekili ve davalı vekilinin itirazının reddine şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.

Somut olayda; İtiraz Hakem Heyetince davalı sigorta şirketinin sorumlu olduğu tazminat miktarının hüküm fıkrasında tereddüt ve şüphe uyandırmayacak şekilde belirlenmemiş olduğu, kararın bu haliyle infazda tereddüt oluşturacak şekilde tesis edildiği anlaşılmıştır.

Şu durumda; İtiraz Hakem Heyetince yukarıdaki açıklamalar ve yasal düzenlemeler gereğince, davacıların talebi ve davalı sigorta şirketinin sorumlu olduğu tazminat miktarı hakkında infazda tereddüt oluşturmayacak şekilde yeni bir hüküm kurularak karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu şekilde hüküm tesis edilmesi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

2. Bozma ilamının kapsam ve şekline göre, davacılar vekili ve davalı vekilinin diğer temyiz itirazları şimdilik incelenmemiştir...' gerekçesiyle İtiraz Hakem Heyeti kararı bozulmuştur.

D.İtiraz Hakem Heyetince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mütevaffanın araç sürücünün alkollü olduğunu bilmesine rağmen aracına binmesi nedeniyle müterafik kusurlu olduğu, sürücü ile mütevaffanın da aralarında olduğu diğer yolcuların birlikte içki içtikleri, daha sonra araca bindikleri sırada kazanın meydana geldiğinden hatır taşımasının var olduğu, aracın hususi araç olması nedeniyle yasal faiz uygulanmasının yerinde olduğu, davalının itirazları yönünden ise davalının yaptığı ödemenin düşülmesinden sonra hatır taşıması ve müterafik kusur indirimi yapılmasının yerinde olduğu,

davacılar için hükmedilen vekalet ücretinin maktu ücretin altında kaldığı gerekçesiyle vekalet ücretine yönelik itirazın da yerinde olmadığı gerekçesiyle bozma uyarınca kararın kaldırılarak yeniden hüküm kurulmasına, talebin kısmen kabulü ile ... için 41.156,71 TL, ... için 40.260,28 TL destekten yoksun kalma tazminatının yasal faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; müterafik kusur ve hatır taşıması indirimi yapılmasının hatalı olduğunu, araç sürücüsünün alkollü olup olmadığına dair dosyada sağlıklı bir veri bulunmadığını, alkollü olsa dahi yasal sınırın üstünde olduğuna dair veri olmadığını, ayrıca desteğin araç sürücüsünün ehliyetsiz olup olmadığını bilmesinin mümkün olmadığını, avans faizine hükmedilmesini, TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %0 faiz doğrultusunda hesaplama yapılması gerektiğini belirtmiştir.

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; 16 ... 486 plakalı aracın ... Sigorta A.Ş. nezdinde 02.05.2016-2017 tarih aralığında tramer kayıtlarına göre poliçesinin bulunduğunu, 15 günlük koruma süresi devam ettiğinden husumetin ... Sigorta A.Ş.'ye yöneltilmesi gerektiğini, önce müterafik kusur ve hatır taşıması indirimi yapılmalı, ardından ödemenin güncel değerinin düşülmesi gerektiğini, temerrüde düşülmediğini belirtmiştir.

C. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; kaza tarihinde geçerli poliçesi olmayan aracın karıştığı trafik kazası sonucu davacıların oğlunun vefat etmesi nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir.

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davacılar vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Tazminatın kapsamını belirleme biçimi ve tazminattan yapılacak indirimler ve sıralaması TBK 51 ve 52 nci (818 Sayılı B.K 43-44 mad) maddelerinde düzenlenmiştir.

TBK 51. maddesine göre hakim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirleyecektir. Bu madde uyarınca hakim, öncelikle zarar gören kişinin/kişilerin maluliyet oranına, yaşına, bakiye ömrüne ve gelirine göre zararını tespit edecek ve bundan birlikte kusuruna isabet eden kısmı çıkaracaktır.

Daha sonra Karayolları Trafik Kanununun 87.maddesi gereğince eğer yaralanan kişi, hatır için karşılıksız taşınmakta ise veya motorlu araç, yaralanan kişiye hatır için karşılıksız verilmiş bulunuyorsa gerek öğreti gerekse Yargıtay İçtihatlarında benimsendiği üzere TBK 51. madde uyarınca tazminattan uygun bir indirim yapacaktır.

Son olarak da, zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise TBK 52. maddesine göre, tazminatı indirebilecek veya tamamen kaldırabilecektir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 14.03.2012 2011/4-824 E., 2012/134 K.; Yine HGK 16.03.2016 Tarih 2014/1018 E., 2016/326 K.).

Yani, TBK 51 ve 52. maddelere göre nihai tazminatı belirlemedeki indirimler; 1-Trafik kazasının oluşumunda zarar görenin kusuru varsa (birlikte kusur) bu oranda indirim yapılması, 2-Hatır taşıması varsa TBK 51 ve KTK 87. maddeleri uyarınca indirim yapılması, 3-Zarar görenin olayın oluşumunda etkili olmamakla beraber zararın oluşumunda veya artmasında kusuru varsa (müterafik kusur) kalan tazminattan bu sebeple indirim yapılması biçiminde olmalıdır.

Zarar görenin birlikte kusuru, hatır ve müterafik kusur indirimleri yapıldıktan sonra sorumlular tarafından bir ödeme yapılmış ise ödenmesi gereken tazminattan en son bu ödemelerin mahsubu ve hükmedilecek tazminat miktarının belirlenmesi gerekir.

İlgili Kanun maddeleri incelendiğinde kusur, hatır ve müterafik kusur bir indirim sebebi olarak sayılmasına karşın zarar sorumlularınca yapılan ödemeler bir indirim nedeni olarak gösterilmemiştir. Kaldı ki ödemeler tazminatı belirlemede bir indirim sebebi olmayıp Yargıtay uygulamaları ile artık yerleşik hale geldiği gibi borcu söndüren bir nitelik taşımaktadır (Hukuk Genel Kurulu 03.05.2017 Tarih 2017/2097 E., 2017/894 K.).

Somut olayda; davacıya davadan önce davalı tarafından kısmi ödeme yapılmıştır. Sigorta Tahkim Komisyonu tarafından hesaplanan tazminattan, davadan önceki ödeme güncellenerek düşülmüş, bundan sonra da müterafık kusur ve hatır taşıması indirimi yapılarak tazminata hükmedilmiştir. Yukarıdaki açıklamalar ışığında hesaplanan tazminattan önce müterafik kusur ve hatır taşıması indirimi yapılıp, daha sonra güncellenen ödemenin düşülmesi gerektiğinden, kararın bu kısım yönünden bozulması gerekmiştir.

VII. KARAR