Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2025/4770 K.2025/13449

Mahkeme kararı davacı vekili, ... Sağlık Ürünleri İlaçları San. ve Tic. A.Ş. vekili, ... ve ... A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı lehine ilk işvereni ... ve Tarım Ürünleri San. ve Tic. AŞ tarafından, davalılardan ... Sigorta AŞ ile "... Sigorta Poliçesi" ile sözleşme düzenlendiğini, iş sözleşmenin devri sureti ile diğer davalı ... Sağlık Ürünleri İlaçları San. ve Tic.

AŞ'de çalışmaya devam ettiğini, çalıştığı süreler boyunca hem kendisi, hem de işverenlerince prim ödemelerine devam edildiğini, iş sözleşmesinin 18.05.2010 tarihinde haksız olarak feshedildiğini, sigorta sözleşmesi doğrultusunda sözleşmedeki tam iştira bedelinin kendisine ödenmediğini açıklayıp poliçeden dolayı müvekkilinin birikim değerinin "USD" ve "TL" cinsinden değerinin tespitine, "USD" cinsinden tahsilini talep etme hakkı ile fazlaya dair talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL'sinin tahsiline karar verilmesini talep etmiş,

24.07.2019 tarihli ıslah dilekçesi ile ödenmesi gereken iştira bedelinin 178.854,50 USD olduğunu açıklayıp talebini, "TL" karşılığı olan 1.008.951,97 TL’ye talebini yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... Sağlık Ürünleri İlaçları San ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davacının sigorta ettiren bünyesindeki fiili hizmet bakımından 7 yıllık sürenin dolmadığını ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... ve Tarim Ürünleri San. ve Tic.

A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davacının, sigorta sözleşmesinden kaynaklanan haklarının sigorta şirketi tarafından ayrıştırılarak kendisine ödendiğini, dolayısı ile ileri sürmüş olduğu iddiaların haksız ve hukuka aykırı olduğunu, bu iddiaların muhatabının sigorta şirketi olduğunu, müvekkili şirkette çalıştığı dönemdeki tüm yükümlülüklerini müvekkilinin yerine getirdiğini, bu nedenle müvekkili yönünden davanın husumet yönünden reddini, kaldı ki sigorta himayesinde işe başlangıç tarihine göre iş akdinin sigorta ettiren bünyesinde geçmesi gereken 7 yıllık sürenin iş akdinin fesih tarihi olan 18.05.2010 tarihi itibarı ile dolmadığını,

4 aylık boşta gezme süresine göre de bu sürenin eklenmesi ile yine 7 yıllık sürenin dolmayacağını belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Sigorta AŞ vekili; davalının poliçe hükümleri gereğince davacıya, dava öncesinde 111.722,08 TL ödediğini ve poliçe icabı yükümlülüğünü yerine getirdiğini, ayrıca poliçeden dolayı işverene de dava öncesinde 206.733,77 TL ödemekle poliçeye ilişkin tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin, 11.03.2014 tarih ve 2013/506 Esas, 2014/40 Karar sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkeme kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuş, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 10.05.2017 tarih, 2014/23777 Esas, 2017/5358 Karar sayılı ilamıyla; "... Somut olayda uyuşmazlık, davacının sözleşme bedelinin tamamına hak kazanabilmesi için sigorta ettiren bünyesinde 7 tam yıl çalışıp çalışmadığı, 7 tam yılın tamamlanmaması sebebi ile iş verene düşen iştira bedelini davacının hak edip etmediği noktasında toplanmaktadır.

... Sigorta Poliçesinde yer alan haklar bakımından sigorta poliçesi gereği sigortalı davacının 7 tam yılı doldurması halinde birikimin tamamını hak edeceği, 7 tam yılını doldurmaması halinde birikimin bir kısmının iş verene, bir kısmının da sigortalıya ödeneceği düzenlenmiştir.

Davalı işveren, davacının iş akdini feshettikten sonra diğer davalı sigorta şirketine başvurarak, sigortalının sözleşme şartlarını yerine getirmeyerek iş yerinden ayrıldığını belirtilerek kendi payına düşen iştira bedelini talep etmiş, davalı ... A.Ş. tarafından hesaplama yapılarak sigortalı davacının 7 yılını tam doldurmadığı gerekçesi ile 111.722,08 TL'nin sigortalıya, sigorta ettiren hissesi olarak 206.733,77 TL'nin işverene ödenmesine karar verilmiş ve anılan bedeller ödenmiştir.

Davacı, fiilen çalışmasına devam ederken henüz 7 tam yılını doldurmasına pek az bir süre kala iş akdi davalı iş verence feshedilmiştir. Davacı, işe devam etme iradesini iş akdinin feshi kararının iptali ve işe iade talebi ile ortaya koymuş, Gebze İş Mahkemesince iş akdinin feshinin haksızlığına, feshin iptaline ve davacının işe iadesine karar verilmiştir.

Davacının poliçedeki tam iştira bedeline hak kazanabilmesi için doldurması gereken 7 yıllık süre, davalı iş verence iş akdinin haksız feshi ve davacının işe iade talebinin iş verence kabul edilmeyerek iş yerinde işe başlatılmaması sebebi ile davacının elinde olmayan fiili imkansızlıklara dayalı olarak tamamlanamamıştır.

Davacının 7 tam yılını doldurmadığının gerekçe gösterilerek davalı iş verene ödenen iştira bedeli, davalı iş verenin iş akdini haksız feshi ve işe iade talebinin reddi karşısında Türk Medeni Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca hakkaniyet ve iyiniyet kurallarına açık aykırılık teşkil etmektedir.

Açıklanan nedenlerle haksız fesih ve işe iade talebinin reddi ile davacının 7 tam yılını doldurmasını fiilen engelleyen davalı işverene ödenen iştira bedelinin davacıya ödenmesine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulmasına karar vermek gerekmiştir...." gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir. Davalılar ... ve Tarim Ürünleri San. ve Tic. A.Ş vekili ve ... Sağlık Ürünleri İlaçları San ve Tic. AŞ vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur. Karar düzeltme talepleri reddedilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 25.12.2019 tarih ve 2019/48 Esas, 2019/1424 Karar sayılı kararıyla, davanın kabulüne 10.000,00 TL’nin 14.10.2010 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 2/2 maddesi uyarınca işleyecek faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine; ıslah ile istenen fazlaya ilişkin kısım yönünden, bozmadan sonra ıslah yapılamayacağından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

C. Bozma Kararı

Mahkeme kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 25.02.2021 tarih, 2020/1320 Esas ve 2021/1974 Karar sayılı ilamıyla; "... 22.07.2020 yürürlük tarihli 7251 sayılı Kanun ile değişen 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (HMK) 177/2. maddesinde.

“Yargıtayın bozma kararından veya Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararından sonra dosya İlk Derece Mahkemesine gönderildiğinde, İlk Derece Mahkemesinin tahkikata ilişkin bir işlem yapması halinde tahkikat sona erinceye kadar da ıslah yapılabilir. Ancak bozma kararına uymakla ortaya çıkan hukuki durum ortadan kaldırılamaz.” düzenlemesine yer verilerek bozmadan sonra ıslah yapılabileceği düzenlenmiştir.

Buna göre mahkemece yapılacak iş, işin esasına girilerek davacıya ödenmesi gereken iştira bedelinin tespiti ile hasıl olacak sonuca göre bir karar vermek olup hükmün bu nedenle bozulmasına karar vermek gerekmiştir... mahkemece, iştira bedelinin hangi iş verene ödendiğinin tespiti ile sadece kendisine ödeme yapılan iş veren/davalı şirket yönünden işin esasına girilerek karar verilmesi,

kendisine ödeme yapılmayan diğer davalı/diğer iş veren yönünden davanın husumet yönünden reddine karar verilmesi gerekirken her iki iş veren/davalıların da tazminattan sorumlu tutulması doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle de bozulmasına karar vermek gerekmiştir ..." gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir. Davalılar ... ve Tarım Ürn.San. ve Tic. AŞ ve ... ve ... AŞ vekillerince kararın düzeltilmesi istenilmiş, karar düzeltme talepleri Dairece reddedilmiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin tarih ve sayısı yukarıda yazılı kararıyla, davacı vekilinin 29.07.2019 tarihli ıslah dilekçesinde (İstanbul Anadolu 5. Tüketici Mahkemesinin 2022/882 Esas sayılı dava diyekçesi ile aynı), gerçekte ödenen iştira bedelinin de eksik olduğunu, %91 değil %94 oranı üzerinden hesap edilmesi gerektiğini, %15 stopaj kesintisinin sadece getiriden yapılması gerektiğini ileri sürdüğü, Tüketici Mahkemesinde görülen davanın görev yönünden eldeki dosya ile birleştirilmesinin mümkün olmadığı, bu sebeple eldeki davada haksız olan işverene ödenen iştira payının, davacıya ödenmesine karar verilmekle yetinilmesi;

fazlaya ilişkin bir istemi varsa bu tutarın yeni bir dava ile istenen İstanbul Anadolu 5. Tüketici Mahkemesi dosyasında hükme bağlanacağı bozma ilamları birlikte değerlendirdirildiğinde; hangi davalı işverene ödeme yapılmış ise o işverenin tespiti ile ona ödenen iştira bedelinin davacıya ödenmesine karar verilmesi gerektiği, mahkemece daha evvelden davalı işverenler grup firması olduğundan aralarında teselsül var kabul edilerek hüküm kurulmuşsa da, Yargıtay bozma ilamına uyulmuş, ödeme yapılan şirketin ...olduğu anlaşıldığından bu davalı yönünden husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmiş; davalı ...

Sigorta şirketi yönünden ise esastan karar verilerek davanın kısmen kabulüne ... ve Tarım Ürn.San. ve Tic. AŞ yönünden davanın pasif husumet yokluğu sebebiyle reddine; davalı ... Sağlık Ürünleri İlaçları Sanayi ve Ticaret AŞ ile Koç ... ve ...

AŞ yönünden kısmen kabulü ile 206.733,77 TL'nin 14.10.2010 tarihinden itibarin 3095 sayılı yasanın 2/2 maddesi uyarınca işleyecek ticari faizi ile birlikte tahsili ile davacıya verilmesine; fazlaya ilişkin kısımların İstanbul Anadolu 5. Tüketici Mahkemesinin 2022/882 Esas sayılı dava dosyasında karara bağlanacağından bu davada esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, tahsilde tekerrüre yer verilmemesi amacıyla karardan bir suretin İstanbul Anadolu 5. Tüketici Mahkemesinin 2022/882 Esas sayılı dosyasına gönderilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; ıslah dilekçesi kapsamında davanın tam kabulüne karar verilmesi gerekirken, hangi davalı işverene ödeme yapılmış ise o işverenin tespiti ile ona ödenen "USD döviz birikimli iştira bedelinin", ödendiği tarihteki "TL" karşılığının davacıya ödenmesine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, "TL" cinsinden yasal faiz uygulanmak suretiyle ödenmesi kararının adil olmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

... Sağlık Ürünleri İlaçları San. ve Tic.

AŞ vekili temyiz dilekçesinde; mahkeme kararında, daha sonra davacı tarafından tüketici mahkemesinde açılan davaya atıf yaparak, o kısım talep hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermiş ise de böyle bir hüküm tarzının bulunmadığını, bakiye kısım bakımından da ret hükmü kurması gerektiğini, davacı işçinin 17.10.2003 tarihinde 1902 Grup ve ... nolu sertifika ile poliçeye dahil olmuş olup, sigorta himayesi kendisi için işbu tarihte başladığını, 7 yıllık süreyi doldurduğunu kesinlikle kabul anlamına gelmemek kaydı ile 7 yıllık sürenin sonu 17.10.2010 tarihi olup,

davacının işbu tarihten itibaren olay tarihinde yürürlükte bulunan 6762 Sayılı TTK'ya göre ihbar mükellefiyetini 5 gün içerisinde gerçekleştirmesi gerektiğini, bildirmemesi halinde mal sigortalarına ait hükümlerin kıyas yolu ile uygulanacağını, davalı bünyesindeki çalışmasının 7 yılı aşmadığını, alacağın zamanaşımına uğradığını, ıslah edilen kısmın reddi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

... ve ... AŞ vekili temyiz dilekçesinde; davanın bir tespit davası olduğunu, oysa mahkemenin tahsil kararı verdiğini, taleple ile bağlılık ilkesi gereğince mahkemenin en fazla 10.000,00 TL alacağın tahsiline karar vermesinin gerekirken, davacının talebini aşan bir şekilde 206.733,77 TL alacağın tahsiline karar vermesi hatalı olduğunu ileri sürerek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

B.Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, "... Sigorta Poliçesi" kapsamında, iş sözleşmesinin 18.05.2010 tarihinde haksız olarak feshedilmesine rağmen, sigorta sözleşmesi doğrultusunda sözleşmedeki iştira bedelinin tamamının davacıya ödenmesi gerekirken, ödenmeyen bedelin tahsili talebine ilişkindir.

1. Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Dosyadaki bilgi ve belgelerden, hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının çalışma süresinin 6 yıl ve ödenecek iştira bedelinin de %91 oranında belirlendiği anlaşılmaktadır.

Oysa Yargıtay (Kapatılan) 17.Hukuk Dairesi bozma ilamında, davacı, fiilen çalışmasına devam ederken henüz 7 tam yılını doldurmasına pek az bir süre kala iş akdinin davalı iş verence feshedildiği, davacı, işe devam etme iradesini iş akdinin feshi kararının iptali ve işe iade talebi ile ortaya koymuş, Gebze İş Mahkemesince iş akdinin feshinin haksızlığına, feshin iptaline ve davacının işe iadesine karar verildiği,

davacının poliçedeki tam iştira bedeline hak kazanabilmesi için doldurması gereken 7 yıllık süre, davalı iş verence iş akdinin haksız feshi ve davacının işe iade talebinin iş verence kabul edilmeyerek iş yerinde işe başlatılmaması sebebi ile davacının elinde olmayan fiili imkansızlıklara dayalı olarak tamamlanamadığı,

davacının 7 tam yılını doldurmadığının gerekçe gösterilerek davalı iş verene ödenen iştira bedeli, davalı iş verenin iş akdini haksız feshi ve işe iade talebinin reddi karşısında Türk Medeni Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca hakkaniyet ve iyiniyet kurallarına açık aykırılık teşkil ettiği, açıklanan nedenlerle haksız fesih ve işe iade talebinin reddi ile davacının 7 tam yılını doldurmasını fiilen engelleyen davalı işverene ödenen iştira bedelinin davacıya ödenmesine karar verilmesinin usul ve yasaya uygun olmadığı belirtilmiştir.

6100 sayılı HMK'nun 297 maddesi 2.fıkrasında hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gerektiği düzenlenmiştir.

Mahkemece davacının en az 7 yılını doldurduğu ve iştira bedelinin tamamının davacıya ödeneceği gözetilerek yeni bir hesap raporu alınması akabinde ıslah edilen miktarın da dosya kapsamına ve poliçeye uygunluğu birlikte değerlendirilerek, Kanun'un açık ve emredici hükmüne göre, hakimin önüne gelen uyuşmazlığı nihai kararla sonuçlandırması gereği gözetilmeksizin davacının ıslaha konu ettiği tazminat miktarı konusunda olumlu ya da olumsız bir karar verilmeyerek bu hususun tüketici mahkemesince gözetileceği yönünde hüküm kurulması usul ve yasaya uygun düşmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

1. Yukarıdan (1) numaralı bentte açıklanan nedenle taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE, 2. Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan sebeple taraf vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA,