Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2025/6595 K.2025/9982

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacı ...'in eşi ve diğer davacıların babası olan müteveffanın yolcu olarak bulunduğu aracın 28.05.2014 tarihinde yaptığı kaza neticesinde vefat ettiği ve davacıların destekten yoksun kaldığını, trafik sigortasından 137.685,09 TL, ferdi kazadan 5.000,00 TL ödeme aldıklarını, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile ZMSS kapsamında şimdilik 10,00 TL, ZMSS poliçesinde üst limit sınırlarını aşan miktar için kasko sigortası kapsamında 10,00 TL olmak üzere toplam 20,00 TL'nin 21.09.2014 tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş,

22.06.2022 tarihinde davacı ... için talebini 164.051,98 TL, davacı ... için 1.619,05 TL, davacı ... için 5.546,49 TL, davacı ... için 7.379,34 TL, davacı ... için 23.585,97 TL olarak ıslah etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; belirsiz alacak davası açılamayacağını, ödeme yapıldığını, uzlaşmanın gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılmasını, başvurunun usulsüz olduğunu, müterafık kusur ve hatır taşıması indirimi yapılmasını talep ettiklerini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 28.05.2014 tarihli kazada vefat eden ...'in vefatı nedeni ile davacıların destekten yoksun kalma tazminatı talebinde bulundukları, müteveffanın yolcu olduğu ve kazada kusuru bulunmadığı, trafik sigorta poliçesine göre 268.000,00 TL teminat bulunduğu, sigorta şirketi tarafından davacılara ödeme yapıldığı ve yapılan ödemenin başvuranlar için talep edilebilecek tazminat toplamını geçtiği, bakiye tazminat alacağının ispatlanamadığı gerekçesi ile başvurunun reddine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

İtiraz Hakem Heyetinin 20.06.2022 tarih ve 2022/İHK-25137 sayılı kararı ile. Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararına davacının itiraz ettiği, hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yönteminin kullanılmasının yerinde olduğu, bu kabulden hareketle bilirkişi kök ve iki adet ek raporundan, araca ait trafik sigorta teminatının 268.000,00 TL, İMSS sigorta teminatının 100.000,00 TL olduğu, İMSS'nin trafik sigortası tarafından karşılanmayacak rizikoyu teminat altına aldığı,

davalı ... şirketinin 18.12.2014 tarihinde yapılan ödemenin güncel değerinin her bir davacının alacağından mahsubu, mahsup sonrasında her bir davacının alacak miktarlarının, bakiye poliçe limitine göre garameten paylaşılarak bakiye poliçe limitine göre her bir davacı için ZMSS ve İMSS'den kaynaklanan sorumluluğunun resen belirlendiği,

davacı ...'un ZMSS'den 92.822,56 TL , İMSS'den 71.229,42 TL toplam 164.051,98 TL, davacı ...'in ZMSS'den 916,08 TL, İMSS'den 702,97 TL toplam 1.619,05 TL, davacı ...'ın ZMSS'den 3.138,27 TL, İMSS'den 2.408,22 TL toplam 5.546,49 TL, davacı ...'un ZMSS'den 4.175,32 TL, İMSS'den 3.204,02 TL toplam 7.379,34 TL, davacı ...'nın ZMSS'den 13.345,22 TL, İMSS'den 10.240,75 TL olmak üzere toplam 23.585,97 TL alacağının belirlendiği, davacının taleplerini ıslah ederek toplam 202.182,23 TL olarak artırdığı,

desteğin emniyet kemeri takmadığına dair tespit olmadığı bu nedenle müterafık kusur indirimi yapılmayacağı, dosyada taşımanın karşılıksız ve sadece taşınanın yararına yapıldığına ilişkin bir durumun ispatına elverişli delil olmadığından hatır taşıması indirimi yapılmadığı gerekçesi ile davacının itirazlarının kabulü ile Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararının kaldırılmasına,

başvurunun kabulüne, davacı ... için 164.051,98 TL, davacı ... için 1.619,05 TL, davacı ... için 5.546,49 TL, davacı ... için 7.379,34 TL, davacı ... için 23.585,97 TL destek tazminatının 18.12.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İtiraz Hakem Heyeti kararına karşı süresi içinde davalı tarafından temyiz yoluna başvurulmuştur.

Dairenin 25.09.2024 tarih, 2024/6715 Esas, 2024/8155 Karar sayılı ilamı ile;

1. Davacılar ..., ..., ..., ... Yönünden;

Somut olayda; ihtiyari dava arkadaşı olan davacılar yönünden temyiz sınırı her bir dava arkadaşının davası için ayrı ayrı belirlenecektir. Aralarında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunan davacı ... yönünden 1.619,05 TL, davacı ... yönünden 5.546,49 TL, davacı ... yönünden 7.379,34 TL, davacı ... yönünden 23.585,97 TL olmak üzere davalı aleyhine hükmedilen ve temyize konu edilen miktarlar, yukarıda belirtilen temyiz kesinlik sınırının altında kaldığından, davalı vekilinin davacılar ..., ..., ..., ...'e yönelik temyiz dilekçesinin HMK’nın 362/1-(a) maddesi gereğince reddine karar vermek gerekmiştir.

2. Davacı ...'in temyiz nedenleri bakımından;

Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, taleplerin bilirkişi raporu ile belirlenebilir olmaları nedeni ile belirsiz alacak davası açılmasında hukuki yarar bulunmasına, hesaplamada ana ve babaya pay ayrılmış olmasına göre davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. Somut olayda; davalı vekilince başvuruya cevap dilekçesinde hatır için taşıma def’inde bulunulmuştur.

Kaza nedeniyle yürütülen soruşturma aşamasında desteğin yolcu olarak bulunduğu araç sürücüsü ifadesinde, "Taşköprüye yemek yemeye gitmiştim, yanımda arkadaşlarım vardı" şeklinde ifade vermiş, desteğin eşi olan davacı ... ise kolluk beyanında, " ben kaza sonucu vefat eden ...'in eşiyim, olay meydana geldiğinden ben köydeydim, eşim arkadaşları ile gezmeye gitmişti" şeklinde ifade vermiştir.

Desteğin, davalı şirkete sigortalı araçta yolcu olarak bulunduğu ve sürücü ile arkadaş oldukları sabit olup müteveffanın taşıma için arkadaşına ücret ödemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu kabul edilmelidir.

Bu durumun aksi ispat edilemediğinden davalı ... şirketinin süresinde yapılan hatır için taşıma savunmasına itibar edilerek TBK’nın 51 inci maddesi gereğince Dairemizin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılmak suretiyle davalının sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

4. Somut olayda; davalıya sigortalı araçta yolcu konumunda bulunan desteğin, kaza esnasında araçtan fırlayarak aracın dışına düştüğü tutanak ve krokiler ile sabittir. Zira kaza tespit tutanağı krokisinde destek ...'in aracın takla atması sonucu aracın 3 metre gerisine düştüğü, yine tutanakta müteveffanın oturduğu yerin tespitinin yapılamadığı, yine kolluk tarafından olay yerinde yapılan incelemede desteğin aracın sağında ve yol kenarında yatar vaziyette iken bulunduğu belirtilmiştir.

Buna göre; desteğin emniyet kemeri takmaması nedeniyle zararın artmasında katkısının bulunduğu gözetilerek TBK’nın 52 nci maddesi gereğince Dairemizin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılmak suretiyle davalının sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

5. Davacılar vekili 268.000,00 TL teminat miktarı olan Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasından ve 100.000,00 TL teminat miktarlı İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortasınından destek tazminatı talebinde bulunmuş, dava dilekçesinde Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasından 137.685,09 TL, Ferdi Kaza Sigortasından ise 5.000,00 TL ödeme aldıklarını beyan etmiştir. Dosyadaki belgelerin incelenmesinde davacı ...'un 80.362,40 TL ödeme aldığı anlaşılmıştır. İtiraz Hakem Heyeti tarafından resen hesaplama yapılmak suretiyle hüküm kurulmuş, hesaplamada davalı tarafından yapılan ödeme güncellenmeden tenzil edilmiş ve kalan bakiye poliçe limiti üzerinden davacıların alacakları garameten paylaştırılmıştır.

Ancak İtiraz Hakem Heyeti tarafından yapılan hesaplama denetime elverişli değildir. Davalının usulü müktesep hakkı da gözetilerek, davacı ...'in gerçek zararının belirlenmesi, yapılan ödemenin yasal faiziyle güncellenmiş değeri hesaplanarak poliçe limitinden düşülmesi gerekmektedir. Buna göre yukarıda açıklanan hatır taşıması ve müterafık kusur indirimi yapılması gerektiği yönünde bozma nedenleri de değerlendirilerek hesaplanan tazminattan önce hatır taşıması indirimi sonrasında müterafik kusur indirimi yapılıp, daha sonra güncellenen ödemenin düşülmesi, poliçe limiti de gözetilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi hatalıdır." denilerek bozma kararı verilmiştir.

B. İtiraz Hakem Heyetince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacıların destek tazminatı talebinde bulundukları, davalı vekilinin temyizi üzerine 20.06.2022 tarihli kararın bozulduğu, davacı ... için toplam tazminat miktarının 730.143,41 TL hesaplandığı %20 müterafık kusur indirimi ve %20 hatır taşıması indirimi yapılması ile bakiye 468.571,72 TL tazminatın belirlendiği, davacıya yapılan ödemenin güncel hali olan 139.148,97 TL' nin tenzili ile 329.422,81 TL tazminat kaldığı, desteğin anne ve babası için pay ayrıldığı, ZMSS poliçesinden 137.685,09 TL ödeme yapıldığı,

davacı ... tazminat alacağının kalan poliçe limiti dahilinde kaldığı ve diğer davacıların alacak miktarlarının kesinleştiği, ZMSS ve İMSS teminat miktarları ve aleyhe bozma yaşağı gereği davacı ...'in 164.051,98 TL tazminat alması gerektiği gerekçesi ile davacılar ..., ..., ..., ... yönünden kararın kesinleşmesi nedeni ile kararın aynen icrasına, ... bakımından 164.051,98 TL tazminatın 18.12.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; poliçe teminat limitinin tükendiğini, sıralı sorumluluk gereği önce trafik sigortasından sonra İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortası teminatına gidilmesi gerektiğini, belirsiz alacak davası açılamayacağını, başvuru şartının yerine getirilmediğini, ıslah dilekçesinin tebliğ edilmediğini, desteğin anne ve babasına pay ayrılmadığını, ödemelerin yeterli olduğunu, hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz yönteminin kullanılmasını, payların Yargıtay içtihatlarına uygun olmadığını, kusur oranını kabul etmediklerini, müterafık kusur ve hatır taşıması indirimi yapılmasını ve resen nedenler ile kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı 21.09.2014 tarihli trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir.

Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığının anlaşılmasına göre davalı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR