Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2025/6689 K.2025/10167

Mahkeme kararı davacı vekili ve davalılar ... vekili ile ... Otobüs İşletmeleri A.Ş vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ...'ın, davalı ...

Otobüs İşletmeleri A.Ş.'ye ait olup davalı .... tarafından zorunlu mali sorumluluk sigortası (ZMSS) ile teminat altına alınan 16 ... plakalı araç ile 34 EL ... plakalı kamyona çarptığını, sonrasında müvekkilinin yolcu olduğu 34 DT ... plakalı aracın ise kaza nedeniyle yolda duran 16 ... plakalı araca çarptığını, meydana gelen kazada müvekkilinin yaralandığını, Sakarya 3. Asliye Ceza Mahkemesinin 1995/326 Esas sayılı dosyası ile davalı ...'ın %100 kusurlu olduğunun tespit edildiğini, olayda mağdur olmasına rağmen müvekkiline hiç tebligat yapılmadığını, müvekkilinin yaralanmasına kimin,

hangi araçla sebebiyet verdiğini öğrenemediğini belirterek fazlaya ilişkin talep hakkı saklı kalmak üzere 1.000,00 TL protez gideri, 2.500,00 TL iş kaybı nedeniyle tazminat ve 2.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 5.500,00 TL maddi ve manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini (sigorta şirketinin poliçe limiti ile sınırlı sorumlu olması kaydıyla) talep etmiştir.

Davacı vekili ıslah dilekçesi ile iş gücü kaybından kaynaklanan tazminat istemini 452.999,25 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, Sakarya 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 1995/326 Esas sayılı dosyasında alınan kusur raporuna göre davacının yaralanması yönünden müvekkilinin kusuru olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

2. Davalı .... vekili cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, dava dilekçesinde talep edilen tazminatın ne kadarının maddi, ne kadarının manevi tazminata ilişkin olduğunun açıklattırılması gerektiğini, davacının dava konusu trafik kazası nedeniyle zarara uğradığını ispat etmesi gerektiğini, kaza sebebiyle davacıya işvereni ya da Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılması gerektiğini, kazaya karışan 16 ... plakalı aracın müvekkiline ait olmadığını, otobüsün maliki ile müvekkili arasında yapılan sözleşme gereğince yolcu taşımacılığında kullanıldığını,

müvekkilinin teşebbüs sahibi firma durumunda olduğunu, kazanın oluşumunda otobüs şoförünün kusursuz olduğunu, dava konusu kaza ile müvekkilinin yolcu taşımacılığında kullandığı otobüsün karıştığı kazaların farklı olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

3. Davalı .... davaya cevap vermemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 11.11.2009 tarihli, 2005/64 Esas ve 2009/412 Karar sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin 11.11.2009 tarihli, 2005/64 Esas ve 2009/412 Karar sayılı kararının süresi içinde davacı vekili temyiz edilmesi üzerine Dairece, 31.05.2011 tarihli, 2010/4267 Esas ve 2011/6238 Karar sayılı ilamı ile; dosya içerisinde bulunan ve davalı otobüs sürücüsüne de kusur izafe edilen 15.07.2009 tarihli raporun olayın oluş biçimine daha uygun düştüğü, bu rapordaki kusur oranları gözetilerek karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davalıların kusuru bulunmadığı gerekçesiyle istemin tümden reddine karar verilmesinin isabetli olmadığı gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

2. Mahkemenin 19.11.2020 tarihli, 2012/92 Esas ve 2020/273 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne, 1.000,00 TL protez kaynaklı tazminat ve 452.999,25 TL iş göremezlik tazminatının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davalılar ... Otobüs İşletmeleri A.Ş. ve ... yönünden kaza tarihi 03.07.1995 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, davalı ... yönünden kaza tarihi itibariyle güncellenmiş poliçe limiti 39.815,45 TL ile sınırlı sorumluluk olduğuna ve dava tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, 2.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... ve ... A.Ş'den alınarak davacıya verilmesine, kaza tarihi 03.07.1995 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına karar verilmiştir.

3. Mahkemenin 19.11.2020 tarihli, 2012/92 Esas ve 2020/273 Karar sayılı kararının süresi içinde davalılar vekilleri ve katılma yoluyla davacı vekili temyiz edilmesi üzerine Dairece, 19.02.2024 tarihli, 2021/987 Esas ve 2024/1745 Karar sayılı ilamı ile; davalılardan ... Sigorta AŞ'nin poliçe limiti ile sınırlı sorumlu olduğu, denkleştirilmiş adalet ilkesi gereğince poliçe limitinin güncellenmesinin ve güncellenmiş bu değer ile sınırlı sorumlu tutulmasının yerinde olmadığı, davalı ... AŞ'nin harç ve yargılama giderinden poliçe limitinin, toplam hükmedilen maddi tazminata oranı dahilinde sorumlu olduğu gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiş; davalılar ... vekili, ... Otobüs İşletmeleri AŞ vekili ve davacı vekilinin tüm, davalı ... AŞ'nin ise diğer temyiz itirazları reddedilmiştir.

4. Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı yazılı kararı ile maddi tazminat talebi yönünden davanın kabulü ile; 1.000,00 TL protez kaynaklı tazminat ve 452.999,25 TL iş göremezlik tazminatının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davalılar ... Otobüs İşletmeleri AŞ ve ... yönünden kaza tarihi olan 03.07.1995 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, davalı ... yönünden kaza tarihi itibariyle poliçe limiti olan 200,00 TL ile sınırlı sorumlu olduğuna ve dava tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, manevi tazminat talebinin kabulü ile; 2.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... ve ... Otobüs İşletmeleri AŞ'den alınarak davacıya verilmesine, kaza tarihi olan 03.07.1995 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; müvekkili lehine hükmolunan tazminatın 03.07.1995 tarihi nazara alınarak ödenmesine karar verildiğini, ilam konusu alacağın yüksek enflasyon karşısında korunmadığını, müvekkilinin zararının doğduğunu, dava konusu alacak ve ferilerinin ödendiği tarihte Türkiye İstatistik Kurumu Toptan Eşya Fiyat Endeksi baz alınarak ödenmesine karar verilmesi gerektiğini, Anayasa Mahkemesi tarafından bireysel başvuruya ilişkin kararlarının da bu yönde olduğunu ileri sürerek mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; müvekkilinin kusuru oranında tazminata hükmedilmesi gerektiğini, olayın oluş şekline göre müvekkilinin kusuru olmadığını, hükmedilen tazminatın hakkaniyete aykırı olduğunu, hakimin gerçek zararın miktarının tayininde ve tazminatın hesaplanmasında hakkaniyete göre karar vermesi gerektiğini, tazminata hükmedilirken davacının sosyal ve ekonomik durumunun göz önüne alınmadığını, ıslah edilen kısmın zamanaşımına uğradığını ileri sürerek mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

3. Davalı ...

Otobüs İşletmeleri AŞ vekili temyiz dilekçesinde; mahkemenin bozma ilamına aykırı davrandığını, müvekkili yönünden yeniden hüküm tesis edilmesinin yerinde olmadığını, bozma ilamı doğrultusunda mahkemece yapılması gerekenin müvekkili yönünden yeniden hüküm tesisine yer olmadığına karar vermek olduğunu, davacının yaralandığını iddia ettiği kaza ile ilgili sorumluyu genel zamanaşımı süresinin dolmasına 7 gün kala öğrendiğini iddia etmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, yemin delilinin dikkate alınmadığını, ıslah tarihi itibarıyla zamanaşımının dolduğunu, müvekkilinin sürücüsü olan diğer davalı ...'ın kusuru oranında sorumlu olduğunu,

kaza tarihinden 10 yıl sonra ikame edilen davada talep edilen manevi tazminatın tamamına hükmedilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu ileri sürerek mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının yolcu olduğu araç ile davalıların sürücüsü, işleteni ve zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olduğu aracın karıştığı trafik kazası sonucunda davacının yaralanmasından kaynaklanan maddi ve manevi istemine ilişkindir.

1. Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı vekilinin tüm, davalılardan ... Otobüs İşletmeleri AŞ ve ... vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davalılardan ... Otobüs İşletmeleri AŞ ve ... vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince;

Dosya kapsamından, mahkemece verilen 19.11.2020 tarihli kararda davanın kabulüne, 1.000,00 TL protez kaynaklı tazminat ve 452.999,25 TL iş göremezlik tazminatının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davalılar ...

Otobüs İşletmeleri A.Ş. ve ... yönünden kaza tarihi 03.07.1995 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, davalı ... yönünden kaza tarihi itibariyle güncellenmiş poliçe limiti 39.815,45 TL ile sınırlı sorumluluk olduğuna ve dava tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, 2.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... ve ...

A.Ş'den alınarak davacıya verilmesine, kaza tarihi 03.07.1995 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına karar verildiği, kararın davalılar vekilleri ve katılma yoluyla davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, 19.02.2024 tarihli, 2021/987 Esas ve 2024/1745 Karar sayılı ilamı ile davalılar ... vekili, ... Otobüs İşletmeleri AŞ vekili ve davacı vekilinin tüm, davalı ... AŞ'nin ise diğer temyiz itirazları reddedilerek mahkeme kararının davalılardan ...

Sigorta AŞ lehine bozulmasına karar verildiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla davalılar ... Otobüs İşletmeleri AŞ ve ... yönünden hükmedilen tazminat miktarlarının bozma kapsamı dışında kalarak kesinleştiği ve bu hükme bağlı olarak anılan davalılar lehine usuli kazanılmış hak oluştuğu izahtan varestedir.

Şu durumda mahkemece, bozma sonrasında yapılan yargılama sonunda davalılar ... Otobüs İşletmeleri AŞ ve ... yönünden mahkemenin 19.11.2020 tarihli kararında hükmedilen tazminat miktarları bozma kapsamı dışında kalarak kesinleştiğinden anılan davalılar yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken kesinleşen hükümler bakımından yeniden hüküm tesis edilerek karar verilmesi usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekirmiştir.

VI. KARAR