Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2025/8791 K.2025/16393

İtiraz Hakem Heyeti kararı davacı vekili ve davalı ...Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının eşi ...’ın uçak kabin memuru olduğunu, 08.08.2019 tarihinde ...’in sabah saatlerinde uçuş görevini tamamlayarak ...Havalimanına ulaşım hizmeti veren dava dışı ...

A.Ş.’nin işlettiği otobüsle evine dönüşü sırasında otobüsün tek taraflı trafik kazasına karıştığını, ...’in otobüste yolcu konumunda olduğunu ve meydana gelen kazada vefat ettiğini, davaya konu otobüsün davalılardan ... nezdinde Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) poliçesi, davalı ...Ş. nezdinde İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası (İMSS) poliçesi, davalı ...Ş. nezdinde ise Kasko ... Sigorta Poliçesi kapsamında İMSS teminatı bulunduğunu, davalılardan ...

Sigorta A.Ş.’nin eldeki davadan önce 28.11.2019 tarihinde davacıya 10.000,00 TL manevi tazminat ödediğini, davacının söz konusu ödemeyi fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak kabul ettiğini, davacının eşinin ölümü nedeniyle destekten yoksun kaldığını ve manevi zarara uğradığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla belirsiz alacak olarak şimdilik 100.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ve 140.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 240.000,00 TL tazminatın işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan (poliçe limit ve kapsamları dahilinde sorumlu olmaları kaydıyla) müştereken ve müteselsilen tahsilini talep

etmiş, talep artırım dilekçesi ile destekten yoksun kalma tazminatına ilişkin talebini 1.108.935,05 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, aksi kanaatte olunması halinde ise hükmedilecek tazminattan müterafik kusur indirimi ve hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin tahkim başvurusundan önce davacıya 28.11.2019 tarihinde 10.000,00 TL manevi tazminat ödemesi yaptığını, manevi tazminatın bölünemezliği ilkesi gereği davacının manevi tazminata ilişkin talebinin reddi gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin destekten yoksun kalma tazminatı kapsamında zararın ZMSS teminat limitini aşan kısmından sorumlu olduğunu, davaya konu poliçede belirtilen ihtiyari mali sorumluluk teminat limitinin azami % 25’i kadarının manevi tazminata ilişkin olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu otobüsün sürücüsünün kazanın meydana gelmesinde tam kusurlu olduğu, davaya konu otobüsün davalılardan ... nezdinde ZMSS poliçesi bulunduğu, kaza tarihinde ZMSS kapsamında ölüm nedeniyle kişi başı maddi tazminat teminat limitinin 780.000,00 TL olduğu, davalı ...Ş. tarafından düzenlenen İMSS poliçesinde belirlenen teminat limitinin maddi ve manevi zararlar kapsamında 1.000.000,00 TL olduğu, davalı ...Ş. nezdinde ise Kasko ...

Sigorta Poliçesi kapsamında İMSS teminatı bulunduğu, söz konusu poliçenin maddi ve manevi zarara ilişkin toplam teminat limitinin 1.000.000,00 TL olarak belirlendiği, 1.000.000,00 TL’nin en fazla % 25’inin manevi tazminata ilişkin olduğu, davacının eşinin gelirinin kaza tarihinde asgari ücretin 6,88 katı kadar olduğu, davalılardan ...

Sigorta A.Ş.’nin eldeki davadan önce 28.11.2019 tarihinde davacıya 10.000,00 TL manevi tazminat ödediği, davacının söz konusu ödemeyi fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak kabul ettiği, dosya kapsamında alınan 23.05.2020 tarihli aktüer bilirkişi raporunda davacının desteği(eşi) yaşasaydı 33... yaşında iki çocuğu olacağının kabul edildiği, davacıya 2 pay, destek eşe 2 pay, desteğin anne ve babasına 1'er pay, doğacak çocuklara 1'er pay olmak üzere destek paylarının belirlendiği, davalı ... tarafından desteğin anne ve babasına ödenen destekten yoksun kalma tazminatının hesap tarihindeki güncelleştirilmiş halinin tazminattan mahsup edildiği,

buna göre ZMSS kapsamında davacı için 401.022,89 TL destekten yoksun kalma tazminatının hesaplandığı, ZMSS teminat limitini aşan kısım bakımından İMSS teminat limiti dahilinde davacı için 458.081,87 TL destekten yoksun kalma tazminatının hesaplandığı, davaya konu kazanın iş kazası niteliğinde olmadığı, davalı ...Ş.'nin İMSS poliçesi kapsamında manevi tazminattan sorumlu olduğu, davalı ...Ş.’nin İMSS poliçe limiti 1.000.000,00 TL olmasına rağmen davacıya 10.000,00 TL manevi tazminat ödediği, söz konusu ödemenin iyi niyet ilkesine aykırı olduğu,

bu nedenle davacının manevi tazminata ilişkin talebinin tamamının kabulü gerektiği gerekçesiyle, davacının maddi tazminat isteminin kabulü ile 401.022,89 TL’nin (destekten yoksun kalma tazminatı) 31.01.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ...

Şirketinden tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacının bakiye maddi ve manevi zarar isteminin kabulü ile 140.000,00 TL manevi tazminat ve ZMSS limitinin üzerinde kalan 458.081,87 TL maddi tazminatın (destekten yoksun kalma tazminatı) 28.11.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ...Ş’den tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine, davalı ...Ş. yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ve davalı ...Ş. vekilince itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetinin 30.08.2020 tarihli ve 2020/İHK-15137 sayılı kararı ile davaya konu kazanın iş kazası niteliğinde olmadığı, hükme esas alınan 23.05.2020 tarihli aktüer bilirkişi raporunda davacının desteği(eşi) yaşasaydı 33... yaşında iki çocuğunun olacağının kabulü ile davacıya 2 pay, destek eşe 2 pay, desteğin anne ve babasına 1'er pay, doğacak çocuklara 1'er pay olmak üzere destek paylarının usulüne uygun şekilde belirlendiği,

söz konusu aktüer bilirkişi raporunda ZMSS kapsamında davacı için 401.022,89 TL destekten yoksun kalma tazminatının hesaplandığı, ZMSS teminat limitini aşan kısım bakımından İMSS teminat limiti dahilinde davacı için 458.081,87 TL destekten yoksun kalma tazminatının hesaplandığı, davalı ...Ş. nezdindeki poliçenin ... adı altında tanzim edilmiş olduğu, bu nedenle bu davalı yönünden davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik olmadığı, davalı ...Ş.'nin davacıya dava açılmadan önce 10.000,00 TL manevi tazminat ödediği, davacının bu ödeme nedeniyle davalıya ibraname verdiğine ilişkin bir belgenin bulunmadığı,

bu nedenle davalı ...Ş.'nin manevi tazminata ilişkin itirazının reddi gerektiği, kaza tespit tutanağına göre meydana gelen tek taraflı trafik kazasında sigortalı aracın sürücüsünün tam kusurlu olduğunun tespit edildiği, desteğin yolcu konumunda olduğu, kaza tespit tutanağında desteğin kaza esnasında emniyet kemeri takıp takmadığının belirlenmediği, bu nedenle müterafik kusur indirimi yapılamayacağı, davacı lehine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) kapsamında tam ve nispi vekalet ücretine hükmedilmesinin usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davalı ... vekili ve davalı ...Ş. vekilinin itirazlarının ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyetinin 12.05.2022 tarihli ek kararı ile; 28.05.2020 tarihli ve K-2020/42453 sayılı Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararı ve bu karara yönelik davalıların itirazlarının reddine ilişkin 30.08.2020 tarihli ve 2020/İHK-15137 sayılı İtiraz Hakem Heyeti kararının vaki feragat nedeniyle ... yönünden kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmasına, başvurunun vaki feragat nedeniyle ... yönünden reddine, diğer davalılar yönünden hükmün aynen icrasına karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İtiraz Hakem Heyetinin 30.08.2020 tarihli ve 2020/İHK-15137 sayılı kararının süresi içinde davalı ...Ş. vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 24.06.2024 tarihli ve 2024/4904 E., 2024/6393 K. sayılı ilamıyla; davacının 02.09.2023 tarihinde, desteğin ölümünden sonra evlendiği,

Hakem Heyetince davacı eşin evlendiği hususunun göz önünde bulundurularak desteğin ölüm tarihi ile davacının yeniden evlendiği tarihe kadarki gerçek zararının hesaplanması için bilirkişiden ek rapor alınıp sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken desteğin eşi davacının yeniden evlendiği tarihten sonraki dönem için de destek hesabı yapılmış olmasının doğru olmadığı, manevi tazminatın bölünmesi ve bir kısmının ibra konusu yapılması, kalanın saklı tutulması olanağı bulunmadığı, niteliği itibariyle manevi tazminatın bölünemez olduğu,

bir defada istenilmesi gerektiği, davalı ...Ş.'nin tahkim başvurusundan önce 28.11.2019 tarihinde davacıya 10.000,00 TL manevi tazminat ödemesi yaptığı, bu ödemenin davacının da kabulünde olduğu, manevi tazminatın bölünemezliği kuralı doğrultusunda davanın manevi tazminat yönünden reddine karar verilmesi gerektiği, ilgili mevzuat uyarınca trafik sigortacısı ve ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı bakımından müştereken ve müteselsilen bir sorumluluk öngörülmediği, sıralı bir sorumluluğun düzenlendiği, davalı ...Ş.'nin kazaya neden olan aracın Kasko Sigorta Poliçesi ile verilen İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortacısı olduğu,

davalı ...Ş.'nin ise kazaya neden olan aracın ...

İhtiyari Mali Sorumluluk sigortacısı olup, olay tarihi itibariyle bu davalıların, ZMSS limitini aşan kısımdan (ve temin ettiği İMSS poliçe limiti dahilinde sınırlı olarak) birlikte sorumlu olacaklarının açık olduğu, sıralı sorumluluk ilkesinin zorunlu mali sorumluluk sigortası ve ihtiyari mali sorumluluk sigortaları arasında olup, ihtiyari mali sorumluluk sigortalarının kendi aralarında sıralı sorumluluklarının olmadığı, buna göre, davalı ...

Şirketinin (ZMSS) limitini aşan kısımdan, kazaya karışan aracın ihtiyari mali sorumluluk sigortacıları olan davalı ...Ş ile davalı ...Ş’nin birlikte sorumlu tutulması gerekirken, davalı ...Ş. yönünden davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle kararın bozulmasına, davalı ...Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

B. İtiraz Hakem Heyetince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının 02.09.2023 tarihinde yeniden evlendiği, bozma ilamı uyarınca alınan 25.01.2025 tarihli aktüer bilirkişi ek raporunda, bozma ilamından önceki kök rapor olan 04.04.2020 tarihi itibariyle geçerli asgari ücret verilerine göre davacı için kaza tarihinden yeniden evlenme tarihine kadar destekten yoksun kalma tazminatının usulüne uygun şekilde yeniden hesaplandığı,

raporun hüküm kurmaya elverişli olduğu gerekçesiyle Uyuşmazlık Hakem Heyetinin kararına karşı davalıların yapmış olduğu itirazların kısmen kabulüne, Uyuşmazlık Hakem Heyetinin kararının, İtiraz Hakem Heyetinin 30.08.2020 tarihli ve 2020/İHK-15137 sayılı ilk kararının ve İtiraz Hakem Heyetinin 12.05.2022 tarihli ek kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmasına, davacının manevi tazminat talebinin reddine, davacının talebinin feragat nedeniyle davalı ... yönünden reddine, ZMSS(Trafik Poliçesi) limitinin üzerinde kalan 149.785,33 TL maddi tazminatın (destekten yoksun kalma tazminatı) davalılar ...

Sigorta A.Ş. ve...Sigorta A.Ş.’den müteselsilen tahsil edilerek davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, tazminata 28.11.2019 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde.

Yargıtay bozma kararı sonrasında dosyaya sunulan bilirkişi raporuna karşı itirazlarının dikkate alınmadığını, ek rapor alınması hakkındaki taleplerinin kabul edilmeksizin karar verildiğini, güncel asgari ücret verilerine göre hesaplama yapılması gerektiğini, asgari ücretin kamu düzeniyle ilgili olduğundan, bu hususta usuli kazanılmış haktan söz edilemeyeceğini, TRH 2010 Yaşam Tablosu gereği işleyecek (bilinmeyen) dönemde her yıl için gelirin %10 artırılıp %10 iskonto edilmesi esasına göre bir hesaplama yapılması gerektiğini, %1,8 teknik faize göre hesaplama yapılmasının hatalı olduğunu, 2019,

20 20... yılları için yapılacak tazminat hesabında AGİ(asgari geçim indirimi) tutarlarının eklenmediğini, desteğin gelirinin 2/6’sı davacı eşe, 1/6’sı desteğin babasına, 1/6’sının ise desteğin annesine paylaştırılacak şekilde bir hesap yapıldığını, ancak desteğin babasının 03.08.2022 tarihinde vefat ettiğini, nüfus kayıtlarından bu tespitin yapılması mümkün iken bu yönde herhangi bir araştırma yapılmadığını, vefat eden babanın, bu tarihten sonrasına ilişkin maddi tazminat payının dul eş davacının payına eklenmesi gerekliyken, aksine verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan etmektedir.

Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde; davalı ...Ş.'nin davaya konu kaza nedeniyle meydana gelen zararın ZMSS teminat limitini aşan kısmından sorumlu olduğunu, davalı ...Ş.'nin, ZMSS teminat limitini aşan zarardan davalı ...Ş. ile müştereken ve müteselsilen sorumlu olmadığını, davalı ...Ş.'nin, davalı ...Ş.'nin teminatını aşan kısımdan sorumlu olduğunu, aktüer bilirkişi raporunda işleyecek dönem tazminatı hesap tablosunun açık ve detaylı şekilde raporda belirtilmesi gerektiğini, raporun bu haliyle kabul edilemeyeceğini,

tazminat hesabında hesap dönemlerinin yıl-yıl açıklayıcı ve tereddütte mahal vermeyecek bir şekilde hazırlanması gerektiğini, raporun işleyecek dönem tazminatı hesaplamasında sadece ilgili dönemler belirtilerek, yıl bazında hesaplama yapılmaksızın tanzim edildiğini, tazminat hesabının progresif rant yöntemine göre yapılması gerektiğini, bilinmeyen pasif dönem hesaplamasının kadın erkek ayrımı olmaksızın 60 yaşından sonra başlayacağını, bu dönem için bilinen en son yasal asgari ücretin net tutarları üzerinden yine %10 arttırım ve %10 eksiltme işleminin yıllık kazanç hesabı üzerinden uygulanarak toplam kazanç kaybına ulaşılacağını,

müterafik kusur indirimi yapılması, davacı lehine 1/5 oranında nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; davalı ... şirketleri tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ve Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası (İMSS) ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu davacının desteğinin vefat etmesi nedeniyle davacının destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat talebine ilişkindir.

Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı, bozma üzerine alınan aktüer bilirkişi raporundaki hesaplamaların doğru ve raporun hüküm kurmaya elverişli olduğu, ilk kararın davacı tarafça temyiz edilmemesi sebebiyle davalı taraf lehine usuli kazanılmış hakkın doğduğu, bu nedenle kök aktüer bilirkişi raporundaki gelire, verilere ve hesaplama yöntemine göre hesaplama yapılmasının isabetli olduğu,

aktüer bilirkişi raporundaki pay dağlımında hata olmadığı, ZMSS teminat limitini aşan zarardan davalı ...Ş.'nin davalı ...Ş. ile birlikte müteselsilen sorumlu olduğu, desteğin müterafik kusurlu olduğuna ilişkin bir delilin bulunmadığı, davacı lehine hükmedilen vekalet ücretinin doğru olduğu anlaşılmakla; davacı vekili ve davalı ...Ş. vekilinin temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekili ve davalı ...Ş. vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacı ve davalı ...'ya yükletilmesine,