Yargıtay 5. Ceza Dairesi E.2024/7624 K.2024/9471

Değişik iş sayılı Kararı ile Samsun Cumhuriyet Başsavcılığının, 05.12.2023 tarihli ve 2023/2699 İhbar, 2023/1021 numaralı yetkisizlik Kararının kaldırılmasına dair kesin nitelikte karar verilmiştir. ...

Bakanlığının, 5271 sayılı Kanun'un 309. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 06.06.2024 tarihli evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 16.07.2024 tarihli ve KYB-2024/71731 sayılı yazısı ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 16.07.2024 tarihli ve KYB-2024/71731 sayılı kanun yararına bozma isteminin. “5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 161/9. maddesinde yer alan, "(Ek: 15/8/2017-KHK-694/146 md.. Aynen kabul: 1/2/2018-7078/141 md.) Seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen milletvekili hakkında soruşturma ve kovuşturma yapma yetkisi, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı ve bu yer ağır ceza mahkemesine aittir.

Soruşturmayı Cumhuriyet Başsavcısı veya görevlendireceği vekili bizzat yapar. Başsavcı veya vekili, suçun işlendiği yer Cumhuriyet savcısından soruşturmanın kısmen veya tamamen yapılmasını isteyebilir.

Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde suçun işlendiği yer Cumhuriyet savcısı zorunlu olan delilleri toplar ve gerekmesi hâlinde alınacak kararlar bakımından bulunduğu yer sulh ceza hâkimliğinden talepte bulunur" şeklindeki düzenleme uyarınca, seçim öncesi veya sonrası anılan değişikliğin yürürlüğe girdiği 01.02.2018 tarihinden sonra işlendiği iddia olunan suçlara ilişkin milletvekilleri hakkında soruşturma yapma yetkisinin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına ait olduğu,

incelenen dosya kapsamındaki suçun söz konusu değişiklik sonrasında işlendiği iddia edilmekle birlikte, ihbar edilen ... 'un 14.05.2023 tarihinde yapılan 28. dönem milletvekili seçimlerinde Balıkesir İlinden milletvekili seçildiği ve halen Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde milletvekili olarak görev yaptığı gözetilmeksizin, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının yetkili kılınması yerine, yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmemiştir.” Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

1.Bafra Cumhuriyet Başsavcılığının, 23.11.2023 tarihli ve 2023/1256 İhbar, 2023/13 sayılı yetkisizlik Kararı ile dosyanın Samsun Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine karar verilmiş, Samsun Cumhuriyet Başsavcılığının, 05.12.2023 tarihli ve 2023/2699 İhbar, 2023/1021 sayılı Kararı ile soruşturmayı yürütmekle Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının yetkili olduğu belirtilerek yetkisizlik kararı verilmiştir.

2.5271 sayılı Kanun'un 161. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca uyuşmazlığın çözümü için dosyanın gönderildiği Çarşamba Ağır Ceza Mahkemesinin, 27.12.2023 tarihli ve 2023/1658 Değişik iş sayılı Kararı ile Samsun Cumhuriyet Başsavcılığının yetkisizlik kararı kaldırılmıştır.

3.Soruşturmanın İl Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülmesi gerektiğinden bahisle evrakın Samsun Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine ilişkin Bafra Cumhuriyet Başsavcılığının, 23.11.2023 tarihli ve 2023/1256 İhbar, 2023/13 sayılı Kararının 5235 sayılı Kanun'un 21. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca gönderme işlemi olup, yetkisizlik kararı mahiyetinde bulunmadığı anlaşılmıştır.

4.Samsun Cumhuriyet Başsavcılığının yetkisizlik kararında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının yetkili olduğunun belirtilmesine rağmen, merci Çarşamba Ağır Ceza Mahkemesince bu husus nazara alınmadan Bafra ile Samsun Cumhuriyet Başsavcılıkları arasında değerlendirme yapıldığı anlaşılmıştır.

5.Bafra Cumhuriyet Başsavcılığının, 23.11.2023 tarihli ve 2023/1256 İhbar, 2023/13 sayılı Kararının 5235 sayılı Kanun'un 21. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca gönderme işlemi olduğu nazara alındığında ilk yetkisizlik kararının Samsun Cumhuriyet Başsavcılığınca verildiği, ortada verilmiş ikinci bir yetkisizlik kararı bulunmadığından henüz yetki uyuşmazlığı oluşmadığı anlaşılmıştır.

6.5271 sayılı Kanun'un 158. maddesinin altıncı fıkrası "İhbar ve şikâyet konusu fiilin suç oluşturmadığının herhangi bir araştırma yapılmasını gerektirmeksizin açıkça anlaşılması veya ihbar ve şikâyetin soyut ve genel nitelikte olması durumunda soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir. Bu durumda şikâyet edilen kişiye şüpheli sıfatı verilemez" hükmünü içermektedir.

Anılan hükmün gerekçesinde düzenleme ile suç oluşturmayan veya soyut ve genel nitelikteki ihbar ve şikayetler için soruşturma öncesi bir değerlendirme mekanizmasının oluşturulmasının ve ihbar ve şikayetlerin soruşturma evresi başlatılmadan hukuki sonuca bağlanmasının hedeflendiği belirtilmektedir.

Aynı Kanun'un 160. maddesinde "Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar", 161. maddesinin yedinci fıkrasında ise "Yetkisizlik kararı ile gelen bir soruşturmada Cumhuriyet savcısı, kendisinin de yetkisiz olduğu kanaatine varırsa yetkisizlik kararı verir ve yetkili savcılığın belirlenmesi için soruşturma dosyasını, yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesine en yakın ağır ceza mahkemesine gönderir" düzenlemeleri yer almaktadır.

7.Çarşamba Ağır Ceza Mahkemesinin, 27.12.2023 tarihli ve 2023/1658 Değişik iş sayılı Kararı ile karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi yerine işin esasına yönelik değerlendirme yapılması hukuka uygun görülmemiş olsa da; kanun yararına bozma kanun yolunun amacının, ülke sathında uygulama birliğine ulaşılması, hâkim ve mahkemelerce verilen cezaya ilişkin karar veya hükümlerdeki ciddi boyutlara ulaşan hukuka aykırılıkların toplum ve birey açısından hukuk yararına giderilmesi olduğu, söz konusu yetkisizlik kararlarının kimin hakkında verildiğinin belli olmaması,

dosyaya konu ihbarda ... haricinde isim belirtilmeksizin başka kişilerden de bahsedilmesi, ... 'un 14.05.2023 tarihinde yapılan 28. dönem milletvekili seçimlerinde Balıkesir İlinden milletvekili seçildiği ve halen Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde milletvekili olarak görev yaptığının anlaşılması karşısında, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 161/9. maddesinde yer alan, "(Ek: 15/8/2017-KHK-694/146 md..

Aynen kabul: 1/2/2018-7078/141 md.) Seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen milletvekili hakkında soruşturma ve kovuşturma yapma yetkisi, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı ve bu yer ağır ceza mahkemesine aittir. Soruşturmayı Cumhuriyet Başsavcısı veya görevlendireceği vekili bizzat yapar. Başsavcı veya vekili, suçun işlendiği yer Cumhuriyet savcısından soruşturmanın kısmen veya tamamen yapılmasını isteyebilir.

Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde suçun işlendiği yer Cumhuriyet savcısı zorunlu olan delilleri toplar ve gerekmesi hâlinde alınacak kararlar bakımından bulunduğu yer sulh ceza hâkimliğinden talepte bulunur" şeklindeki düzenleme de nazara alınarak hakkında yetkisizlik kararı verilmek üzere dosyanın soruşturma kaydına alınıp tefrik edilebileceği, diğer kişilerle ilgili olarak da mahallince soruşturma yapılabileceği anlaşılmıştır.

8.Yukarıda yer alan düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, Cumhuriyet savcısının evrakın soruşturmaya kaydedilmesinden önceki ihbar aşamasında yetkisizlik kararı veremeyecek olmasına, yetkisizlik kararının soruşturma aşamasında verilebilecek kararlardan bulunmasına nazaran, merci Çarşamba Ağır Ceza Mahkemesince,

Cumhuriyet başsavcılıklarının ihbar dosyaları üzerinden yetkisizlik kararı veremeyeceği ve bu aşamada yetki uyuşmazlığı oluşmadığından karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesi yerine yanılgılı değerlendirme ile işin esasına girilerek karar verildiği anlaşılmakla kanun yararına bozma talebi farklı gerekçeyle yerinde görülmüştür.

III. KARAR

1.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,