Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2017/13378 K.2018/15175

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- KARAR –

Dava; kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı idare vekilince temyiz edilmiştir. Mahkemece bilirkişi incelemeleri yaptırılmıştır. Alınan raporlar hüküm kurmaya yeterli değildir. Şöyle ki;

1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere göre dava konusu taşınmaz hakkında davalı idarece 1987 yılında kamulaştırma işlemlerine başlandığı, kamulaştırma işlemleri aşamasında dava konusu taşınmazın "itirazlı" olarak kayıtlı bulunduğu, ...

Kadastro Mahkemesinin 1980/3 Esas 1995/286 Karar 08.02.2001 kesinleşme tarihli kararı ile davacıların ve bir kısım davacıların murislerinin de aralarında yer aldığı şahıslar adına dava konusu taşınmazın tesciline karar verildiği, taşınmaz maliklerine usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş kamulaştırma işlemi bulunmadığı ve dava konusu taşınmaza 04.11.1983 tarihinden sonra el atıldığı anlaşıldığından dava konusu taşınmazın ilgili belediye başkanlığına müzekkere yazılarak dava tarihindeki niteliğinin belirlenip, elatılan kısmının zemin bedeline de hükmedilmesi gerekir.

Hükme esas alınan bilirkişi raporunda davalı idarece kamulaştırma işlemlerinin yapıldığı tarihte kıymet takdirinde belirlenen ve bloke edilen bedelin dava tarihi itibari ile döviz kuruna, TEFE oranlarına, bileşik faize ve en yüksek devlet memuru maaşına göre alım gücü belirlenerek, bu bedellerin ortalaması alınmak suretiyle değer tespit eden ve denetime elverişli olmayan rapora göre hüküm kurulması mümkün değildir.

Dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama ve 1/5000 ölçekli Nazım İmar planı kapsamında olup olmadığı, etrafının meskun olup olmadığı, belediye ve mücavir alan sınırları içinde bulunup bulunmadığı ve belediye hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı araştırılıp, değerlendirme tarihinde arsa mı arazi mi olduğu belirlenip sonucuna göre;

Arazi niteliğinde olduğu tespit edilirse Kamulaştırma Yasasının 11/1-f maddesi uyarınca; o yörede mutad olarak ekilen münavebeli ürünleri ve münavebeye alınan ürünlerin dekar başına verim miktarları Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı İlçe Tarım Müdürlüğünden, değerlendirme tarihi olan 2012 yılı dekar başına üretim masrafları ile hasat dönemindeki ortalama toptan kg. satış fiyatlarının da ilgili resmi kuruluşlardan sorulmasından sonra taşınmazın olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelirine göre bedel belirlenerek, dava konusu taşınmazı etkileyen objektif değer unsurlarının gözetilmesi,

Arsa niteliğinde olduğu tespit edilirse taşınmazın niteliğine göre oluşturulacak bilirkişi eşliğinde mahallinde keşif yapılarak;

Kamulaştırma Kanununun 11/1-g maddesi uyarınca yakın tarihte satışı yapılan emsallerle dava konusu taşınmazın üstün ve eksik yönleri belirtilmek suretiyle mukayese yapılarak değer biçilmelidir.

Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmazlara yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde re'sen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazların, değerlendirme tarihi itibariyle, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibariyle imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazların;

imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin tespiti değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi doğru olmadığı gibi,