Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2017/17468 K.2018/18959

Taraflar arasındaki 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 22. maddesi uyarınca geri alma hakkının kullandırılmaması nedeniyle uğranılan zararın tazmini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- KARAR –

Dava, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 22. maddesi uyarınca geri alma hakkının kullandırılmaması nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyada bulunan kanıt ve belgelerden; davacıların murisi ... adına kayıtlı 8.621 m2 yüzölçümlü 322 ada 4 parsel sayılı taşınmazın sanayi sitesi yapılmak amacıyla 1975 senesinde davalı idarece kamulaştırılmasına karar verildiği, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 1975/399E.-1976/5K.

Sayılı kararı ile taşınmazın kamulaştırma sebebiyle hükmen davalı idare adına tesciline karar verildiği, taşınmazın 1977 yılında davalı belediyece Küçük Sanayi Kooperatifine satıldığı, 1984 yılında tekrar trampa yolu ile davalı belediyeye devredildiği, 1996 yılında 8.621 m2 yüzölçümlü 322 ada 4 parsel sayılı taşınmazın ada-parsel numarasının 468 ada 3 parsel, yüzölçümün ise 8.778 m2 olarak değiştiği, 04.06.2015 tarihli fen bilirkişi rapor ve krokisine göre;

dava konusu 322 ada 4 parselin imar uygulaması sebebiyle yapılan tevhit ve ifraz işlemleri sonucunda 1048 ada 3 parsel (3.820,09 m2) 1048 ada 5 parsel (1.928,02 m2), 1048 ada 16 parsel, (2.289,06 m2), 1096 ada 1 parsel (1.810,27 m2) ve 1096 ada 2 parselin (5.248,27 m2) olduğu yerde kaldığının tespit edildiği, bunlardan 1048 ada 3 parselin davalı ... adına kayıtlı olup imar planında semt spor alanında kaldığı ve bu taşınmazın üzerinde kapalı spor salonunun bulunduğu,

imar planında konut alanında kalan 1048 ada 5, 16 parseller ile imar planında merkezi iş alanında kalan 1096 ada 1 ve 2 parsellerin geldisi olan 1048 ada 1 parselden 5 nolu parselin 30.01.2013 tarihinde 325.000,00-TL bedelle, 16 parselin 14.02.2013 tarihinde 661.000,00-TL bedelle, 1096 ada 1 ve 2 parsellerin geldisi olan 1048 ada 1 parselin ise 23.02.2011 tarihinde 1.655.000,00-TL bedelle dava dışı 3. şahıslara satıldıkları anlaşılmıştır.

4650 sayılı Yasa ile Değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunun “Vazgeçme, İade ve Devir” kenar başlığını taşıyan ve 13.09. 2014 tarihinde yürürlüğe giren 6552 sayılı Yasa ile değiştirilen 22. maddesinde “Kamulaştırmanın kesinleşmesinden sonra, taşınmaz malların kamulaştırma amacına veya kamu yararına yönelik herhangi bir ihtiyaca tahsisi lüzumu kalmaması halinde, keyfiyet idarece mal sahibi veya mirasçılarına 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre duyurulur.

Bu duyurma üzerine mal sahibi veya mirasçıları kamulaştırma bedelini aldıkları günden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte üç ay içinde ödeyerek taşınmaz malı geri alabilir.İade işleminin kamulaştırmanın ve bedelinin kesinleşmesinden sonra bir yıl içinde gerçekleşmesi halinde kamulaştırma bedelinin faizi alınmaz. Bu madde hükümlerine göre taşınmaz malı geri almayı kabul etmeyen mal sahibi veya mirasçılarının 23. maddeye göre geri alma hakları da düşer.

Somut olaydaki uyuşmazlık, kamulaştırılan taşınmazın, kamu hizmetlerine tahsis edilme lüzumunun ortadan kalkması üzerine üçüncü şahıslara satılması nedeniyle davacının uğradığı zararın tazminine karar verilip verilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.

Davalı idare, dava konusu 322 ada 4 parsel sayılı taşınmazdan imar uygulaması sebebiyle ifrazen oluşan 1048 ada 5, 16 parseller ile 1096 ada 1 ve 2 parsellerin geldisi olan 1048 ada 1 parsel yönünden kamu yararı kararında belirtilen amacı gerçekleştirmediği gibi bu taşınmazları kamu yararı amacı doğrultusunda kullanmayarak imar durumlarını "konut alanı" olarak değiştirmiş,

2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 22. maddesi uyarınca taşınmazın kamulaştırma amacına veya kamu yararına yönelik herhangi bir ihtiyaca tahsisi lüzumu kalmaması halinde keyfiyetin idarece mal sahibine veya mirasçılarına 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre duyurulmasına ilişkin yükümlülüğü yerine getirmeden bu taşınmazları özel kişilere devrederek davacıların mülkiyet hakkına kamulaştırmanın dayandığı kamu yararı amacı bulunmadan müdahale edilerek Anayasanın 35. maddesindeki güvencelere aykırı olarak mülkiyet hakkını ihlal etmiştir.

Bu itibarla.

8.621 m2 yüzölçümlü 322 ada 4 parselden imar uygulaması sonucu ifrazen oluşan ve davalı ... adına kayıtlı bulunan 3.820,09 m2 yüzölçümlü 1048 ada 3 parselin imar planında semt spor alanında kaldığı ve fiilen de bu amaç için kullanıldığı gözetilerek kamulaştırma konusu olan 8.621 m2'lik yerden kamu amacına özgülenen 3.820,09 m2'lik kısım düşüldükten sonra geriye kalan 4.800,91 m2 yer bakımından kamulaştırma nedeniyle davacılara ödenen bedelin tespit edilecek ödeme tarihinden itibaren, ifrazen oluşan 1048 ada 5,

16 parseller ile 1096 ada 1 ve 2 parsellerin geldisi olan 1048 ada 1 parselin 3. kişilere devri sonucu alınan bedelinin ise satış tarihlerinden başlamak üzere Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi tablosu ile dava tarihi esas alınmak suretiyle güncellenmesi için uzman bilirkişi kurulundan denetime elverişli rapor alınarak bu iki bedel arasında davacı taraf aleyhine bir durum meydana gelmiş ise davalı idarenin usuli kazanılmış hakkı da gözetilerek bu bedele hükmetmek,

mal sahibi aleyhine bir fark oluşmadığı takdirde de davanın reddine karar vermek gerektiği gözetilmeden bu yönteme uyulmadan ve kamuya özgülenen 3.820,09 m2'lik kısım düşülmeden hesap yapan rapor doğrultusunda yazılı şekilde hüküm kurulması,