Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2020/1393 K.2021/6828

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasının reddine dair verilen yukarıda tarih ve numaraları yazılı hükmün Yargıtayca incelenmesi davacılar ve davalı B.. B.. vekillerince verilen dilekçelerle istenilmiş; davalı B.. B.. vekili de temyiz dilekçesinde duruşma isteminde bulunmuş olmakla, duruşma için belirlenen 04/05/2021 günü usulüne göre çağrı kağıdı gönderilmesine rağmen gelmediklerinden taraf vekillerinin yokluklarında incelemenin evrak üzerinden yapılmasına karar verilerek, dosyadaki kağıtlar okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü.

- KARAR -

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, uyulan bozma kararı gereğince inceleme ve işlem yapılarak hüküm kurulmuş; karar, davacılar vekili ve davalı B.. B.. vekilince temyiz edilmiştir.

Yapılan incelemede; mahkemece verilen ilk kararda,davalılardan O.. B..ı hakkında açılan davanın husumet yokluğu nedeni ile reddine, dava konusu taşınmazda fiilen yol ve kaldırım olarak el atılan kısmın bedelinin davalı B.. B..ndan tahsiline, hukuki etmayı konu bölüm bakımından ise davanın çözüm yerinin idari yargı yeri olması nedeniyle görev yönünden davanın reddine karar verildiği ve hükmün davacılar vekili ve davalı B.. B.. vekilinin temyiz talebi üzerine (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesinin 2015/22541 Esas 2016/11206 Karar sayılı ilamı ile 04.11.1983 tarihinden sonra el atılan taşınmaz yönünden, harç ve vekalet ücretinin nispi olarak uygulanması gerektiğinden bahisle bozulduğu anlaşılmıştır.

Mahkemece bozma ilamı sonrası yapılan yargılama sonrasında her nekadar mahkemece verilen ilk karar yalnızca harç ve vekalet ücretine ilişkin bölümler yönünden bozulmuş ise de, davacı vekilinin proje bütünlüğü bulunduğu iddiasına yönelik ek bilirkişi raporu aldırılmış, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında kamu alanı olan yeşil alan kapsamında kalan bölümün de proje bütünlüğü göz önüne alınarak bedeline hükmedildiği anlaşılmıştır.

Dava konusu ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi ... ada ... parsel sayılı taşınmaz 1/1000 ölçekli imar planında kısmen yol, kısmen özel proje alanında yeşil alan ve 1.derece arkeolojik sit alanında kalmaktadır.

Anayasa Mahkemesinin 05/04/2019 tarihinde Resmi Gazete'de yayınlanan 20/12/2018 gün 2016/181 Esas, 2018/111 Karar sayılı ilamı ile ''Kamulaştırma Kanununun Ek 1. maddesinin'' Bu süre içerisinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafından, bu Kanunun geçici 6'ncı maddesindeki uzlaşma sürecini ve 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemleri tamamlandıktan sonra taşınmazın kamulaştırmasından sorumlu idare aleyhine idari yargıda dava açılabilir.'' kısmı iptal edilmiştir.

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 16.05.1956 gün ve 1/6 sayılı kararı ile HGK'nun 15.12.2010 gün ve 2010/5-662/651 sayılı kararı da gözetildiğinde, uzun yıllar programa alınmayan imar planının hayata geçirilmemesi nedeniyle kamulaştırma ya da takas cihetine gitmeyen davalı idarece, pasif ve suskun kalınmak ve işlem tesis edilmemek suretiyle taşınmaza müdahale edildiği; bu haliyle İdarenin eyleminin, mülkiyet hakkının özüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bir niteliğe sahip olduğu bu şekilde kamulaştırmasız el koyma olgusunun gerçekleştiğinin kabulü gerekir.

Kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığının doğal sonucu, idarenin hukuka aykırı eylemiyle mülkiyet hakkı engellenen taşınmaz mal sahibi davacının, dava yoluyla kamulaştırmasız el koyma hükümleri doğrultusunda mülkiyetin bedele çevrilmesini, eş söyleyişle idareden değer karşılığının verilmesini isteyebileceği açıktır.

Bu itibarla; davalı idarelerden ... Büyükşehir Belediye Bakanlığı tarafından makul süre içinde imar planına uygun herhangi bir işlem tesis edilmediğinden kamulaştırmasız el atma olgusunun gerçekleştiği gözetildiğinde ve emsal niteliğindeki Uyuşmazlık Mahkemesinin 11.04.2016 tarih ve 2016/180 E. - 224 K. sayılı kararında ''...tek bir imar planı kapsamında yol ve park olarak ayrıldığı ve bu itibarla tek bir taşınmaza tek bir imar planı kapsamında yapılan el atmanın, taşınmazın tamamı için bir bütün olarak ele alınması ve değerlendirilmesi gerektiğinin'' belirtildiği gözetildiğinde, proje bütünlüğü gereği de adli yargı görevlidir.

Bu nedenle makemece bu bölüm bakımından da, adli yargı görevli olduğundan işin esasına girilerek karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.