Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2020/4110 K.2021/11995

Taraflar arasındaki taşınmazın tapu kaydındaki irtifak şerhinin terkini,terkinin mümkün olmaması durumunda bedelsiz olarak devri, irtifakın bedel karşılığı tesis edildiğinin anlaşılması halinde ise ödenen bedelin güncel değeri karşılığında devri, birleştirilen dava ise dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile davalı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda.

İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karara karşı, taraf vekilleri tarafından yapılan istinaf başvurusunun İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinin 5. Hukuk Dairesince HMK’nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca esastan reddine dair hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı ve davalı ... ile ... vekillerince verilen dilekçelerle istenilmiş; davalı ... vekili de temyiz dilekçesinde duruşma isteminde bulunmuş olmakla, duruşma için belirlenen 19/10/2021 günü temyiz eden davacı ve davalı ... vekillerinin yüzlerine karşı;

usulüne göre çağrı kağıdı gönderilmesine rağmen gelmediklerinden diğer davalı idareler vekillerinin yokluklarında duruşmaya başlanarak sözlü açıklamalar da dinlendikten ve dosyadaki kağıtlar okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü.

- KARAR -

Dava, taşınmazın tapu kaydındaki irtifak şerhinin terkini,terkinin mümkün olmaması durumunda bedelsiz olarak devri, irtifakın bedel karşılığı tesis edildiğinin anlaşılması halinde ise ödenen bedelin güncel değeri karşılığında devri, birleştirilen dava ise dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile davalı idare adına tescili istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince asıl davanın kabulü ile taşınmazda bulunan irtifak hakkı şerhinin bedelsiz olarak terkinine, birleştirilen tapu iptal tescil davasının ise reddine ilişkin olarak verilen kararına karşı, taraf vekilleri tarafından yapılan istinaf başvurusunun, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesince esastan reddine karar verilmiş olup; hüküm davacı vekili ile davalılar ... ve davalı ... vekillerince temyiz edilmiştir.

Dosyada bulunan kanıt ve belgelere, kararın dayandığı gerekçelere göre; davaya konu İstanbul ili, Beşiktaş İlçesi Bebek Mahallesi 1655 (eski 632) ada 385 parsel sayılı taşınmaz Mahdut Mesuliyetli İstanbul Üniversitesi Yapı Koperatifi adına kayıtılı iken, Kooperatif Genel Kurulunca alınan 30/03/1969 tarihli kararı ile Mahdut Mesuliyetli İstanbul Üniversitesi Yapı Koperatifinin davacı ...- Yapı A.Ş'ye dönüştüğü,

ilgili Yapı Kooperatifi ile ... arasında Beşiktaş Tapu Sicil Müdürlüğünde okul sahası olarak gösterilen taşınmazda okuldan başka inşaat yapılmaması hususunda İstanbul Belediyesi lehine 1000 lira üzerinden irtifak hakkı tesisini ve bu irtifak hakkının Belediyece ilgili amme müessesine devrini kabul ettiklerine ilişkin 20.11.1969 tarihinde 12156 yevmiye nosu ile resmi senet düzenlendiği,

4.09.1969 tarihli İstanbul Belediye Encümeni kararı ile kök 632 ada 3 parsel sayılı taşınmazın özel parselasyona tabi tutulduğu ve kamu hizmetleri için terkler yapıldıktan sonra dokuz ayrı parsel oluşturulduğu ve eldeki davaya konu 385 parselin de özel parselasyon ile oluşan taşınmazlardan olup, okul sahası olarak ayrılarak ,taşınmazın tapu kaydına okuldan başka inşaat yapılmaması hususunda İstanbul Belediyesi lehine süresiz irtifak hakkı tesisi ile bu irtifak hakkının Belediyece ilgili amme müessesine devrine dair karar verildiği ve bu irtifak hakkının 20.11.1969 gün ve 12156 yevmiye nosu ile ilgili tapuya tescil edildiği,

09.05.2006 tarihli İstanbul Büyükşehir Belediyesi Encümen kararı ile ilgili irtifak hakkının İl Özel İdaresine devredildiği, dava konusu taşınmazın 22.07.1983 tarihli 1/1000 ölçekli Boğaziçi Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar planında Okul alanında kaldığı, taşınmazın bir kısmına yol olarak el atıldığı ve yargılama sırasında yolun bir kısmının söküldüğü, taşınmazın çevresinin tel örgü ile kapatıldığı anlaşılmıştır.

Türk Medeni Kanununun 785. maddesinde belirtilen (lehine irtifak hakkı kurulan taşınmaz için bu hakkın sağladığı hiç bir yarar kalmamışsa, yüklü taşınmazın maliki bu hakkın terkinini isteyebileceği gibi yüküne oranla çok az yarar sağlayan bir irtifak hakkının bedel karşılığında kısmen veya tamamen terkini istenebilir.)hükmü gözetildiğinde irtifak hakkının tescili 20.11.1969 tarihli 121157 yevmiye nolu işlemle yapılmış olup, “ilgili amme müessesesine devri şartıyla okuldan başka bir inşaat yapılmamak üzere İstanbul Belediyesi lehine irtifak hakkı” olarak kurulduğu,

Belediyeye ilk öğretim tesisleri inşaatı yapmak şartıyla üst hakkı tanınmasına rağmen, 1969 yılından beri irtifak hakkının tesis edildiği amacın gereği olarak çalışma yapılmış olmaması nedeniyle irtifaktan beklenen yararın kalmadığı, mülkiyet hakkını kısıtlandığı ve irtifakın tesisi anında malike bedel ödenmiş olduğu da kanıtlanmamış olduğundan terkin nedeniyle ödenmesi gereken bir bedel de bulunmadığından TMK 785 maddesi gereğince irtifak hakkının bedelsiz terkinine, birleşen davada;

davalı ... tarafından imar planında ilköğretim alanı olarak ayrılan taşınmazın tapu kaydının iptali ile adına tescile ilişkin talep bakımından ise, davaya konu taşınmaz üzerinde idare lehine kurulmuş bir irtifak hakkı mevcut ise de bu hakkın varlığı mülkiyetin devrini isteme hakkı vermediği gibi, talebin dayanağı olan 222 sayılı Kanunda ve İmar Kanunu’nda özel mülkiyete konu olup okul yeri olarak tahsis edilen taşınmazların mülkiyetinin ilgili idarelere devredileceğine ilişkin herhangi bir hüküm de bulunmadığından birleştirilen davanın reddine, davacı taraf lehine birleştirilen davada redde konu talep bakımından,

taşınmazın dava tarihi itibariyle hesaplanan zemin bedeli üzerinden vekalet ücreti takdirine ilişkin ilk derece mahkemesinece verilen karara karşı davacı vekili ile davalılar ... ve davalı ... vekillerince yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK’nın 353/1-b-1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.