Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2022/10189 K.2023/4946

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların davacı idare yönünden esastan reddine, davalı yönünden kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verilmiştir.

Davalı vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 16.05.2023 günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.

Duruşma günü davacı idare ve davalı vekilleri duruşmaya katılmadıklarından incelemenin evrak üzerinden yapılmasına karar verilmiştir.

Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, 359 ada 1 ve 4 ile 362 ada 4 parsel sayılı taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davcı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalıya ödenmesine, dava konusu taşınmazların davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporunda gerek emsal seçimi, gerekse seçilen emsalin analizi ve emsalin dava konusu taşınmazlarla karşılaştırmasında hatalar bulunduğunu, bilirkişi raporunda yalnız bir adet taşınmaz satışının emsal olarak değerlendirilmesinin yerinde olmadığını, dava konusu taşınmazlar konum olarak karayolu ile Yusufeli ilçe merkezine 8 km uzaklıkta ve ...

Karayoluna yaklaşık 1,3 km uzaklıkta olduğunu, ayrıca dava konusu taşınmazların bulunduğu bölgede bulunan ulaşım yolunun Yusufeli Barajı ve HES Projesi nedeniyle yapılan karayolu relokasyonu inşaatları nedeniyle ilgili firma tarafından iyileştirildiğini ve yapılan değerleme çalışmasında bu durum göz ardı edilerek ulaşım yolunun belediye hizmeti olarak kabul edildiğini, keşif zamanında alınan görüntülerin irdelenmesi hâlinde taşınmazların yakın çevresinde gelişme eğiliminin oldukça zayıf olduğu ve taşınmaz varlığının çoğunluğunun fiilen tarım arazisi olarak kullanıldığının görüleceğini,

ağaç bedeli yönünden ise yaygın münavebenin hatalı uygulandığını, davalı idare lehine vekâlet ücreti takdir edilmemesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişilerce dosyaya sunulan kök raporda 5 adet emsal üzerinden değerlendirme yapılmış olup bu emsaller arasında Bölge Adliye Mahkemesi kararında dikkate alınmaması açıkça belirtilen ...

Mahallesi, 237 ada 23 parsel sayılı emsalinde incelemeye alındığını, emsal taşınmazın satışı özel amaçlı satış olduğundan değerlendirmeye alınmaması gerektiğini, bilirkişi raporunda dava konusu parselin asgari beyan değerinin 2017 yılı için 353,20 TL olduğunun belirttildiğini, raporda tespit edilen m² birim değeri ile asgari beyan değerleri arasında karşılaştırma yapılmadığını, ayrıca bilirkişi ek raporlarında Yusufeli ilçesinde emlak rayiç değerlerindeki 2015 yılından 2019 yılına kadar ki artış oranları kamulaştırma kararının alınmış olmasına bağlamış ise de bu hususun hatalı olduğunu,

kamu yararı kararının Yusufeli Barajı ve HES projesi için ilk olarak 1997 yılında alındığını, daha sonrasında bu kararın 2005 yılında yenilendiğini, 2012 yılında da barajın temelinin atıldığını, bilirkişi raporunda tespit edilen m² birim değerinin emlak rayiç değerinin altında olduğunu, Yusufeli Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/27 Esas sayılı dosyası ile 130 ada 1 ve 2 parsel sayılı taşınmazlar hakkında 2006 yılı değerleri ile arsa m² bedeli 874,00 TL olarak belirlendiğini ve bu bedelin Yargıtay incelemesinden geçerek onandığını,

dava konusu taşınmazlar ile emsal taşınmaz arasında yapılan karşılaştırmada soyut ifadeler ile hiçbir bilimsel veriye dayanmadan dava konusu taşınmazlara değer azalışı verildiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazların arsa olarak kabul edilmesinde, zeminine 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesine uygun, emsal esasına göre değer biçilmesinde, kapama karışık meyve bahçesi olarak bulunan değerinden, zemininin tarım arazisi olarak ekilebilecek münavebe ürün gelirine göre biçilecek değeri düşülmek suretiyle ağaçların bedellerinin tespit edilmesinde bir isabetsizlik görülmediği;

ancak davacı idare tarafından fazla depo edilen ve idareye iadesine karar verilen 1.279,23 TL'nin davalıca bankadan çekilmişse, varsa ödenen nemaları ile birlikte davalıdan alınarak davacı idareye verilmesine, bedel çekilmemişse fazla yatan bedelin birikmiş nemaları ile birlikte davacı idareye iadesine karar verilmesi gerektiğinden bahisle 6100 Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin iki numaralı alt bendi gereğince düzeltilip yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Kanun’un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmazların zeminine 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak; üzerindeki ağaçlara kapama karışık meyve net gelirine göre belirlenen bedelden mutad münavebe ürününe göre belirlenen bedel indirilmek suretiyle değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,