Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2022/11099 K.2022/14447

Taraflar arasındaki davada Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi gereği düşünüldü:

- KARAR -

Davacı vekili tarafından Kocaeli 1. İcra Hukuk Mahkemesinde, Kocaeli 1. İcra Müdürlüğünün 2016/206 Talimat sayılı dosyasından yapılan ihalenin feshine karar verilmesi istemli olarak 26.07.2016 tarihinde dava açılmış, mahkemece 08.03.2018 tarihli ve 2017/545 Esas, 2018/190 Karar sayılı kararıyla “davacı şirketin 18.02.2015 tarihinde resen terkin edildiği ve sicil kaydının silindiğinin tespit edildiği, tüzel kişiliği sona eren şirketin davada taraf olma ehliyetinin bulunmadığı,

ayrıca takip alacaklısının da takipten feragat etmesi nedeniyle davacı şirketin takip borçlusu olmadığı anlaşılmakla davanın usulden reddine” karar verilmiş, kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinin 19.12.2018 tarihli ve 2018/1592 Esas, 2018/2836 Karar sayılı kararı ile “mahkemenin vakıa ve hukukî değerlendirmesi bakımından usul ve esas yönünden yasaya aykırı bir durum bulunmamasına göre, istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine” karar verilmiş,

kararın davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 08.04.2019 tarihli ve 2019/2708 Esas, 2019/5707 Karar sayılı ilamı ile onanmasına karar verilmiş olup, verilen karar 08.04.2019 tarihinde kesinleşmiştir.

Davacı vekili tarafından 28.04.2021 tarihli dilekçe ile; Kocaeli 1. İcra Hukuk Mahkemesinin 2017/545 Esas sayılı davayı vekil veya temsilci olmayan kimselerin huzuruyla gördüğünü ve karara bağladığı dikkate alınarak ihya edilen davacı şirketin yeniden ihalenin feshi talepli dava açamayacağından HMK yargılamanın iadesi sebepleri başlıklı HMK'nın 375. maddesinde 1-c bendine dayanarak huzurdaki dava için yargılamanın iadesi şartı gerçekleştiğinden yargılamanın yenilenmemesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dosya Kocaeli 1. İcra Hukuk Mahkemesinde 2021/203 Esas numarası almış, yapılan yargılama neticesinde, davacının yargılamanın yenilenmesi talebinin reddine karar verilmiş, kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile oluşan olumsuz yetki uyuşmazlığının çözümü için dosya Dairemize gönderilmiştir.

Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesince, Hakimler ve Savcılar Kurulunun bölge adliye mahkemelerinin yargı çevrelerinin belirlenmesine ilişkin 06.06.2018 tarih ve 217 sayılı kararı uyarınca Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 03.09.2018 tarihinde faaliyete geçirilmiş olup, somut olayda mahkemenin ek karar tarihi Sakarya Bölge Adliye Mahkemesinin göreve başlamasından sonraki bir tarih olan 30.09.2021 ise de, bu ek karar müstakil bir dava ve yargılama sonucunda değil kesinleşen mahkeme dosyası içerisinde bir ek karar ile verilmiş olduğundan ve asıl kararın Kocaeli 1. İcra Hukuk Mahkemesinin 08.03.2018 tarihli ve 2017/545 Esas,

2018/190 Karar sayılı kararı olup 08/03/2018 tarih itibariyle Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi faaliyette olmayıp İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi faaliyette olup, asıl karara yönelik istinaf incelemesi İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesince görülmekle bu ek karara yönelik istinaf başvurusunun da İstanbul Bölge Adliye Mahkemesince yapılması gerektiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesince ise, yargılamanın yenilenmesi taleplerinin yeni bir dava olup, yeni esas alarak sonuca bağlandığı, yargılamanın yenilenmesi talebi ile açılan davanın tarihinin 30.09.2021 olduğu, bu tarih itibariyle de Kocaeli ilinin Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi yargı teşkilatı içerisinde bulunduğu, dolayısıyla yargılamanın yenilenmesi talebini inceleme görevinin Sakarya Bölge Adliye Mahkemesine ait olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

6100 sayılı HMK'nın 22. maddesi uyarınca "Yetkili mahkemenin bir davaya bakmasına herhangi bir engel bulunduğu yahut iki mahkeme arasında yargı çevrelerinin sınırlarının belirlenmesinde tereddüt ortaya çıktığı takdirde, yetkili mahkemenin tayininde, ilk derece mahkemeleri için bölge adliye mahkemelerine, bölge adliye mahkemeleri için Yargıtaya başvurulur." hükmünü içermektedir.

HMK'nın "Kanun Yolları" başlıklı sekizinci kısmının birinci bölümünde "istinaf” kanun yolu düzenlenmiş ve 341. maddesinin (1) numaralı fıkrasında "İlk derece mahkemelerinden verilen nihai kararlar ile ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz taleplerinin reddi ve bu taleplerin kabulü hâlinde, itiraz üzerine verilecek kararlara karşı istinaf yoluna başvurulabilir" hükmünü içermektedir.

HMK'nın 391/3. ve 394/5. maddelerinde ihtiyati tedbire dair belirtilen (ilk derece) mahkeme kararlarına karşı kanun yoluna başvurulabileceği öngörülmüş; bu kanun yolunun ne anlama geldiği ise HMK'nın 341/1. maddesinde istinaf olarak açıkça belirtilmiştir.

694 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 136. maddesi ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun'a ek 1. maddenin 1. fıkrasında; "Bölge Adliye Mahkemelerinin yargı çevresinin 25. madde uyarınca değişmesi halinde, bu değişikliğinin uygulanması durumunda Resmî Gazete'de belirlenen tarihten önce ilk derece mahkemelerince verilen kararların istinaf incelenmesinde, karar tarihi itibarıyla yetkili bölge adliye mahkemelerince yargı çevresinin değiştiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilemez. Yargı çevresinin değiştirilmesinden önce istinaf incelemesinden geçen dosyalar, yeniden istinaf incelemesine konu edilmesi halinde de ilk incelemeyi yapan bölge adliye mahkemesince sonuçlandırılır." hükmü düzenlenmiştir.

Dosya kapsamından, dava konusunun yargılamanın yenilenmesi istemine ilişkin olduğu, 03.09.2018 tarihinden itibaren Kocaeli il ve ilçelerinin İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinin yargı çevresinden çıkarılarak Sakarya Bölge Adliye Mahkemesinin yargı çevresine eklendiği ve istinaf incelemesi yapılacak kararın karar tarihi itibari ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesinin yargı çevresinde olduğu anlaşılmakla uyuşmazlığın Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesince görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.