Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2022/12969 K.2023/3786

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedeli ile ecrimisilin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 3477 parsel sayılı taşınmaza davalı idare tarafından fiilen yol yapılarak el atıldığını belirterek, fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak şimdilik 591.409,83 TL tazminat ve 10.000,00 TL ecrimisil bedelinin 26.07.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmazın mülga 6830 sayılı İstimlak Kanunu (6830 sayılı Kanun) hükümleri uyarınca usulüne uygun olarak 1976 yılında kamulaştırıldığını, dava konusu taşınmazın geldisi 1554, 1555, 1556, 1557, 1558 ve 1559 parseller olup bu parsellerin tevhidi sonucu oluştuğunu, ...

Devlet yolu güzergahında kalmaları nedeniyle 18.08.1976 tarihli ve 1976/183 kamu yararı kararına dayanarak o tarihte mülkiyetleri itirazlı iken kamulaştırma işlemlerinin başladığını, tapu maliki şirketin dava konusu taşınmazı satın aldığı ... ’nın murisi ... ’nın da aralarında bulunduğu hak sahiplerine usulüne uygun kamulaştırma evraklarının tebliğ edildiğini,

tebligat işlemlerinin akabinde Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından tescil işlemleri için Elmalı Asliye Hukuk Mahkemesinde davanın açıldığı ve kesinleşen kararlara rağmen tapuda tescillerinin yapılmadığını bu nedenle usulüne uygun kamulaştırma işlemleri nedeniyle davanın reddine karar verilmesini talep etmektedir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, taşınmazın bedelinin ve ecrimisilin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bedeline hükmedilen taşınmazın tapusunun iptali ile davacı idare adına tesciline, yol olarak terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde; teknik bilirkişi raporunun kendilerine tebliğ edilmediğini, bu hususa ilişkin itirazlarının usulüne uygun alınmadan ve taraflarına itiraza ilişkin süre verilmeden hüküm kurulduğunu, kamulaştırma işlemine konu taşınmazlar için usulüne uygun tebligatların yapıldığını, davacı hissesinin geldisi ...’nın da aralarında olduğu murislerin avukat ...’yı vekil tayin ederek Elmalı Asliye Hukuk Mahkemesinde 27.01.1977 tarihli ve 1977/62 Esas, 1981/269 Karar sayılı dosyasıyla ‘İstimlak Bedelinin Artırılması’ davası açıldığı ve muris ...’nın kamulaştırma işlemlerinden haberdar olduğunu,

ayrıca hükme esas raporda bölgede ekimi yapılan ürünlerin net gelirinin esas alınması gerektiği halde sadece elma münavebesi alınmasının doğru olmadığını, sulu kabul edilen taşınmaz için sulama giderlerinin masraflara dahil edilmediğini, üretim giderlerinin brüt gelirin 1/3’ü oranında alınmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu Antalya ili, Elmalı ilçesi, Bayralar Mahallesi 3477 parsel sayılı taşınmazın bir kısmına yol yapılmak suretiyle davalı idare tarafından kamulaştırılma olmaksızın fiilen el atıldığı, her ne kadar davalı tarafça dava konusu taşınmazın daha önceden usulüne uygun kamulaştırıldığı iddia edilmiş ise de dava konusu 3477 parsel sayılı taşınmazın 1554, 1555, 1556, 1557, 1558 ve 1559 nolu parsellerin tevhidi ile oluşturulduğu,

bu parseller için Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından Elmalı Asliye Hukuk Mahkemesinin 25.02.2005 tarihli ve 2003/42 Esas, 2005/72 Karar sayılı dosyası ile kamulaştırma nedeniyle müdahalenin meni, tapu iptali ve terkin davası açıldığı, yapılan yargılama sonucunda davacı idare lehine kamulaştırma nedeniyle veya kamu hizmetine tahsis amacıyla fiili kullanım nedeniyle mülkiyet kazanma koşulları oluşmadığı gerekçesiyle açılan davanın reddine karar verildiği,

kararın davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 18. Hukuk Dairesinin 22.11.2005 tarihli ve 2005/10082 Esas, 2005/10250 Karar sayılı kararı ile onanmasına karar verilerek kesinleştiği, bu nedenle dava konusu taşınmazın usulüne uygun şekilde kamulaştırıldığının kabulünün mümkün bulunmadığı, sulu arazi niteliğindeki dava konusu taşınmazın kapama elma bahçesi niteliğinde kabul edilerek,

ekonomik tarıma uygun şekilde üretim giderlerinin brüt gelirin 1/3’ ünden fazla olmayacağı kabul edilerek net gelir yöntemi ve bulunduğu konum veya merkezi yerlere olan uzaklığı dikkate alındığında %15 oranında objektif değer artışı uygulanarak değer tespiti yapılmasında isabetsizlik bulunmadığı, tespit edilen bedelin davalı idareden tahsiline karar verilmesinin doğru olduğunu, mahkeme kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davalı ...

Genel Müdürlüğü vekili istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve ecrimisil bedelinin tahsili hususundadır.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Antalya 3. Noterliği kanalı ile 1976 tarihli kamulaştırma işleminin tebliği için ... murisi ... adına çıkartılan tebligatın ‘... imzasına 19.01.1977 tarihinde tebliğ edildiği, davacı ...

Genel Müdürlüğü talebi üzerine kamulaştırmaya konu 1554, 1555, 1556, 1557, 1558 ve 1559 parseller için Elmalı Asliye Hukuk Mahkemesinde sırasıyla 1978/464-465-466-467-468-469-Esas, 1978/408-409-410-411-412-413 Karar sayılı ilamları ile her bir parsel yönünden ayrı ayrı yaptığı yargılama sonucunda, Mülga 6830 sayılı Kanun’un 16 ncı maddesi gereğince taşınmazların kamulaştırılan kısımlarının Karayolları Genel Müdürlüğü adına (mülkiyeti itirazlı olduğu belirtilmek suretiyle) 10.08.1978 tarihinde tesciline karar verildiği, bilahare tapulama mahkemesindeki mülkiyet uyuşmazlığına ilişkin davanın sonuçlanması üzerine ... ili, ... ilçesi, ...

Mahallesi 3477 parsel sayılı taşınmazın geldisi olan 1554, 1555, 1556, 1557, 1558 ve 1559 parsel sayılı taşınmazların 1995 tarihinde iştirak halinde mülkiyet esaslarına göre ... oğlu ... adına hükmen tescil edildiği, davacı şirketin ise 01.12.2009 tarihinde ...’ndan satış yoluyla edindiği anlaşılmıştır.

Muris ...’na yapılan tebligat, ... nın kim olduğu belirtilmediğinden usulsüz ise de ... vd. vekili ... tarafından “116.456,00 TL olan kamulaştırma bedelinin tezyidi ile 283.439,50 TL’nin faizi ile birlikte tahsili” istemli tezyidi bedel davası açıldığı bu nedenle muris ... payı yönünden kamulaştırma işleminin kesinleştiği ve el atma koşullarının oluşmadığı hususu gözetilmeden hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Davalı idare vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyayı İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,