Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2022/13010 K.2023/1275

Taraflar arasındaki 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 22 nci maddesine göre idarenin davacıya geri alım hakkını kullandırması, mümkün olmadığı takdirde geri alım hakkının kullandırılmaması nedeniyle uğranılan zararın tazmini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı kurum tarafından kamulaştırılan İzmir ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 23 ada 281, 282, 283, 284, 285 ve 286 parsel (eski 23 ada 14 ve 15 parsel) ile 33 ada 4 parsel sayılı taşınmazların kamulaştırma amacının ortadan kalktığını bu nedenle söz konusu taşınmazın geri alım hakkının kullandırılmasını, bunun mümkün olmadığı takdirde, geri alım hakkının kullandırılmaması nedeniyle uğranılan zararın tazminini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili idarenin eyleminin bir idari eylem olduğunu, bu eylemden kaynaklanan davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini, davanın görev yönünden reddedilmesini, dava konusu taşınmazın Hazine adına tescil edilmesi sebebiyle husumetin Hazineye yöneltilmesi gerektiğini, bu sebeple müvekkili idare aleyhine açılan davanın husumet yokluğu nedeniyle reddini, 2942 sayılı Kanun'un 22 nci maddesinde düzenlenen süreler içinde açılmayan davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 2942 sayılı Kanun'un 22 nci maddesinde düzenlenen hak düşürücü sürelerin sona erdiği ve ayrıca dava konusu taşınmazların fiilen kamulaştırma amacına uygun olarak kullanıldığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın askeri amaca hizmet vermek ve askeri güvenlik sahası olarak kullanılmak üzere davalı bakanlıkça kamulaştırılmasına rağmen kamulaştırma amacının dışına çıkılarak askeri güvenlik sahası haricinde stratejik bölge olarak kullanılmaya başlandığını, bu sebeple önceki maliklerin geri alma haklarının doğduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazların İzmir Valiliğinin 15.06.1978 tarihli onayı ile alınan kamu yararı kararı uyarınca Ege Ordu Komutanlığının atış, eğitim ve tatbikat hizmetleri için kullanılmak üzere kamulaştırıldığı, taşınmazların kamulaştırmadan sonra yapılan kadastro çalışmaları sonucunda 16.04.1981 tarihli eski tapu uyarınca ... adına tespit edildiği ve kadastro tespitlerinin 30.12.1988 tarihinde kesinleştiği, ...

Lojistik Genel Müdürlüğü İzmir İnşaat Emlak Bölge Başkanlığının 23.08.2021 tarihli yazısı ile Ege Ordusu Komutanlığı tarafından dava konusu taşınmazların Doğanbey Tatbikat ve Atış Alanı içerisinde olduğu ve arazinin çıkarma bölgesi olarak fiilen aktif şekilde kullanıldığının bildirildiği, bu kapsamda 2942 sayılı Kanun'un 22 ve 23 üncü maddelerinin uygulanma imkanının bulunmadığı, nitekim dava konusu taşınmazların halen kamulaştırma amacına uygun şekilde kullanılmaya devam olunduğu,

kullanım amacı dikkate alındığında üzerinde kalıcı tesis olmasının beklenemeyeceği belirtilmekle birlikte, ayrıca dava konusu taşınmazların kadastro tutanaklarının kesinleştiği tarihten itibaren 10 yıl geçmiş olduğundan 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun (3402 sayılı Kanun) 12 nci maddesinin üçüncü fıkrasında belirlenen hak düşürücü süre geçtiğinden, kadastro öncesi hukuki nedenlere dayanılarak dava açılamayacağı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi ile Bölge Adliye Mahkemesi kararlarında gösterilen gerekçelerin birbiriyle çelişmekte olduğunu belirtmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, kamulaştırılan dava konusu taşınmazlara ilişkin olarak davacının geri alım hakkının bulunup bulunmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 22 nci ve 23 üncü maddeleri.

3. 3402 sayılı Kanun'un 12 nci maddesinin üçüncü fıkrası.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. İlk Derece Mahkemesince davanın açıldığı tarih itibarıyla yürürlükte bulunan 2942 sayılı Kanun'un 22 nci maddesinde düzenlenen hak düşürücü sürelerin sona ermesi ve dava konusu taşınmazların fiilen kamulaştırma amacına uygun olarak kullanılması gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmişken, Bölge Adliye Mahkemesince dava konusu taşınmazların halen kamulaştırma amacına uygun şekilde kullanılmaya devam olunması ve 3402 sayılı Kanun'un 12 nci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "bu tutanaklarda belirtilen haklara,

sınırlandırma ve tespitlere ait tutanakların kesinleştiği tarihten itibaren 10 yıl geçtikten sonra kadastrodan önceki hukuki sebeplere dayanarak itiraz olunamaz ve dava açılamaz" hükmü uyarınca 10 yıllık hak düşürücü süre sona erdiği gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.

3. Söz konusu kararlara ilişkin gerekçeler arasında çelişki mevcut olmayıp, gerek 2942 sayılı Kanun'un 22 nci maddesinde düzenlenen, gerekse 3402 sayılı Kanun'un 12 nci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan hak düşürücü sürelerin sona erdiği tespit edilmekle birlikte aynı hukuki sonuca ulaşıldığı anlaşılmaktadır. Öte yandan her iki kararla dava konusu taşınmazların fiilen kamulaştırma amacına uygun olarak kullanılması sebebiyle 2942 sayılı Kanun'un 22 nci maddesi şartlarının gerçekleşmediği yönündeki tespit de yerindedir.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacıdan peşin alınan temyiz karar harcının Hazineye irat kaydedilmesine,