Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2022/14964 K.2023/5020

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili, ... ilçesi, ... köyü 456 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın arsa vasfında değerlendirilmesini, değerlendirmenin dava tarihi itibarıyla yapılmasını, taşınmaz için kıymet takdir komisyonu raporunda belirlenen bedelin düşük olduğunu, arta kalan kısım için değer azalışı bedelinin hesaplanmasını, tespit edilen bedele dava tarihinden itibaren kamu alacakları için öngörülen en yüksek oranda faize hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. MAHKEME KARARI

... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 14.09.2015 tarihli ve 2015/116 Esas, 2015/412 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 14.09.2015 tarihli ve 2015/116 Esas, 2015/412 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesince yapılan temyiz incelemesi sonucunda; dava konusu taşınmazın dava tarihi itibarıyla 1/1000 ölçekli uygulama imar planı içinde olup olmadığı, içinde olmadığının anlaşılması halinde belediye ve mücavir alan sınırları içinde, belediye hizmetlerinden yararlanır ve meskun mahalde bulunup bulunmadığı hususları belediye başkanlığından araştırılarak;

arsa vasfında ise emsal taşınmazlara göre, arazi vasfında ise gelir metoduna göre değerinin tespiti gerekirken, yeterli olmayan belediye yazısı esas alınarak değer biçen rapora göre eksik inceleme sonucu karar verilmesi ve kabule göre değerlendirme tarihinin 2014 yılı ve bu yılın da ekstrem bir yıl olduğuna ilişkin herhangi bir tespit bulunmadığına göre, dava konusu taşınmazın değerlendirilmesinde 2014 yılı ...

İlçe Tarım Müdürlüğü verilerinin esas alınması gerekirken, ..., ..., ..., ... İl ve İlçe Tarım Müdürlükleri verilerinin ortalaması alınmak suretiyle bedel tespit eden rapora göre hüküm kurulmasının doğru görülmediği gerekçeleri ile kararın bozulmasına karar verilmiştir.

3.Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesinin bozma kararına karşı süresi içinde davalı vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

4. Dairemizce davalı vekilinin talebi üzerine yapılan karar düzeltme incelemesi sonucunda.

Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesinin bozma kararında belirtilen ikinci gerekçe değiştirilerek değerlendirme tarihi 2015 yılı olduğu halde münavebe ürünlerine ait 2014 yılı verileri esas alınarak taşınmaza bedel tespit edildiği; ilgili Belediye Başkanlığından edinilecek bilgi doğrultusunda dava konusu taşınmazın arazi vasfında olduğunun anlaşılması halinde ..., ... ve ... il ve ilçelerine ait 2015 yılı resmi verileri Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı İl ve İlçe Tarım Müdürlüklerinden getirtilerek, dava konusu taşınmaza ..., ..., ..., ...

İl ve İlçe Tarım Müdürlüğü resmi verilerinin ortalamasına göre değer biçilmesi ve ortalama verilere göre belirlenen bu bedel ile sadece 2015 yılı ... İlçe Tarım Müdürlüğü resmi verileri esas alınarak hesaplanan bedel karşılaştırılarak 2015 yılı ... İlçe Tarım Müdürlüğü verilerinin gerçeği yansıtıp yansıtmadığı denetlenmek suretiyle sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmemesi gerekçesiyle karar düzeltme isteminin kabulü ile kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 11.02.2020 tarihli ve 2018/9 Esas, 2020/80 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 11.02.2020 tarihli ve 2018/9 Esas, 2020/80 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda. Dairemiz denetiminden geçen aynı kamulaştırma kapsamındaki dava konusu taşınmaza bitişik konumda bulunan 459 parsel sayılı taşınmaza ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/113 Esas ve 2015/413 Karar sayılı dosyasında, yine dava konusu taşınmaza bitişik konumdaki 461 parsel sayılı taşınmaza ...

1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/235 Esas ve 2018/157 Karar sayılı dosyasında arazi vasfında kabul edilerek değer biçildiğinin anlaşıldığı, bu durumda arazi vasfında olduğu anlaşılan dava konusu taşınmazın bu niteliğine göre gelir metodu esas alınarak, komşu parsellerin sulu tarım arazisi olduğu dikkate alındığında kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak uygulanması ve ..., ... ve ... il ve ilçelerine ait 2015 yılı resmi verileri Tarım ve Orman Bakanlığı İl ve İlçe Tarım Müdürlüklerinden getirtilerek, dava konusu taşınmaza ..., ..., ..., ...

İl ve İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü resmi verilerinin ortalamasına göre değer biçilmesi ve ortalama verilere göre belirlenen bu bedel ile sadece 2015 yılı ... İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü resmi verileri esas alınarak hesaplanan bedel karşılaştırılarak 2015 yılı ... İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinin gerçeği yansıtıp yansıtmadığı da denetlenmek suretiyle sonucuna göre hüküm kurulması gerektiği gerekçesi ile kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Üçüncü Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin yüksek olduğunu ileri sürerek kararın bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkile ait dava konusu taşınmaza bitişik konumdaki 84 parsel sayılı taşınmaza ilişkin ...

1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/4 Esas, 2020/217 Karar sayılı dosyasının güçlü delil niteliğinde olduğunu, söz konusu dosyada aynı veriler kullanılarak, objektif değer artış oranı %90 olarak uygulanmak suretiyle 83,22 TL/m² zemin bedeli tespit edildiğini, bu değerin Yargıtay tarafından da uygun bulunduğunu, eldeki dosyada verilen ilk karara esas bilirkişi raporunda da objektif değer artış oranının %90 olarak uygulandığı,

arta kalan kısımda meydana gelen değer düşüklüğünün dikkate alınmadığını, yasal faiz işletilmesi nedeniyle enflasyon karşısında değer kaybı oluştuğunu tespit edilen bedele dava tarihinden itibaren kamu alacakları için öngörülen en yüksek oranda faize hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesi gereği yürürlükte bulunan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun (1086 sayılı Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesi.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Dairemiz denetiminden geçen aynı kamulaştırma kapsamındaki dava konusu taşınmaza bitişik konumda bulunan 459 parsel sayılı taşınmaza ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/4 Esas ve 2020/217 Karar sayılı dosyasında ..., ..., ..., ... İl ve İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü resmi verilerinin ortalamasına göre değer biçildiği ve objektif değer artışının %90 oranında uygulanmak suretiyle tespit edilen 83,22 TL/m² zemin değerinin Dairemizce uygun bulunduğu anlaşıldığından, bitişik parsele göre dava konusu taşınmaz için belirlenen bedel nedeniyle oluşan çelişkinin giderilmesi için bilirkişi heyetinden ayrılma nedenlerine ilişkin ek rapor alınmadan eksik inceleme ile hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının reddine, davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına, peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,