Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2022/16186 K.2023/4156

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve davalı ... vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve davalı ... vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 65 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmazın köy yerleşim yerine ve ilçe merkezine yakın, her türlü tarımsal faaliyete uygun, sebze, meyve, hububat ve endüstri bitkilerinin yetiştirilmesine müsait olduğunu, taşınmaza kapama bahçe niteliği vermeyen ağaçlara yaş ve cinslerine göre değer biçilmesinin gerektiğini, bu nedenle ağaçların değerlendirme tarihi olan 2016 yılındaki yaş ve cinslerine göre birim fiyatlarının İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden getirtilip denetlenmesi gerektiğini, kapitalizasyon faiz oranının %4,5 aldığını,

dava konusu taşınmazın niteliği ve aynı yörede daha önce yapılan kamulaştırma dosyaları dikkate alındığında kapitalizasyon faiz oranının %3,5 alınması gerektiğini, taşınmazın sebze bahçesi olduğunu ve sulu tarım yapıldığını, Engiz Deresinden elde edilen su ile sulanmakta olduğunu, taşınmazda ekilebilir ürün gelirine göre değer biçilmesi gerektiğini, Türk çiftçisi ve köylüsünün kendi toprağını kendisinin işlediğini, belleme ve çapalamayı, ot alma ve seyreltmeyi, zirai mücadele ve gübreleme işçiliğini, toplamayı ve taşımayı kendisinin yaptığını, yine arazisini kendisinin koruyup beklediğini,

bu kalemlerin masraf hanesinde gösterilmemesi gerektiğini, havzanın kendine has bir iklime sahip olduğunu, iklim koşulları yanında arazilerin dik dağlarla çevrili olmasının soğuk rüzgarların etkisini yok ettiğini ve her türlü ürünün yetiştirilmesine olanak sağladığını, iklimi sayesinde sene içerisinde 4-5 aylık sürede hasat edilebilen ürünler yetiştirildiğini beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalıya ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; uygulanan kapitalizasyon faiz oranı, yıllık net gelir, objektif değer artış oranının hatalı olduğunu, idare lehine vekâlet ücreti verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmazın bedelinin düşük belirlendiğini, hükme esas rapordaki verilerin hatalı olduğunu, denetime elverişli olmadığını, masrafların 1/2 oranında alındığını, 1/3 oranında alınmadığını ileri sürerek istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza gelir metoduna göre değer biçilmesinde yöntem itibarıyla bir isabetsizlik olmadığı, bilirkişi raporuna göre sulanabilir nitelikte arazi olduğu anlaşılan dava konusu taşınmaz için kapitalizasyon faizinin % 4 olarak belirlenmiş olmasında ve İlçe Tarım Müdürlüğünden gelen münavebe ürünleri ile hükme esas bilirkişi kurulu raporundaki veriler denetlendiğinde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı,

yine mahkememizin iade kararı doğrultusunda iade kararında belirtilen hususlar dikkate alınarak tanzim ettirilen ek raporu ile Dairenin kaldırma kararında belirtilen gerekçelere uygun şekilde yapılan yargılama neticesinde hükmedilen kamulaştırma bedelinde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla tarafların istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle istinaf dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci ve 12 inci maddeleri

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, 65 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesine ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 12055/17 numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak, davanın niteliği gereği davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde hukuka aykırı bir yön bulunmamaktadır.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı idare ve davalı ... vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, Davalı ...'tan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,