Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2022/7085 K.2022/10542

Taraflar arasındaki davada Kocaeli 2. Sulh Hukuk ve Bodrum 3. Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile dosyada son karar bölge adliye mahkemelerinin faaliyete geçmesinden sonra verilmiş ise de iki farklı bölge adliye mahkemesinin yargı çevresinde kalan mahkemelerce karşılıklı olarak yetkisizlik kararı verilmiş olması ve 5235 sayılı Kanun’un 36/3. maddesi gereğince bölge adliye mahkemeleri hukuk dairelerinin görevinin yargı çevresi içerisinde bulunan adlî yargı ilk derece hukuk mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarını çözmek olduğundan yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

- KARAR -

Dava, kira alacağı nedeniyle başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali ve tahliye istemine ilişkindir.

Kocaeli 2. Sulh Hukuk Mahkemesi'nce, kira ilişkisinden kaynaklı tahliye davalarına dair kesin yetki halinin düzenlenmediği ancak davalının süresinde sunduğu cevap dilekçesinde, ikametgah adresinin Muğla İli, Bodrum İlçesi olmasından dolayı yetki itirazında bulunduğu ve Bodrum Adliyesi'nin yetkili olduğunun açıkça bildirildiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Bodrum 3. Sulh Hukuk Mahkemesi'nce ise, davalının adresinin Bodrum ilçesi olduğu, dava konusu olan taşınmazın Bodrum ilçesi sınırları içinde olduğu ancak davaya konu tahsili talep edilen bedelin kira borcu yani götürülecek borçlardan olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

İtirazın iptali davasında usulüne uygun olarak başlatılmış ve itirazla durmuş bir takibin varlığı dava şartı olup, 6100 sayılı HMK'nın 115. maddesi uyarınca dava şartının varlığı yargılamanın her aşamasında mahkemece re'sen gözetilmelidir.

İlamsız bir takipte yetkili İcra Dairesi İİK'nın 50. maddesinin yollaması ile HMK genel hükümlerine göre belirlenecektir. HMK'nın 6. maddesine göre genel yetkili icra dairesi, davalı gerçek veya tüzel kişinin takibin yapıldığı tarihteki yerleşim yeri icra

dairesidir. Aynı yasanın "sözleşmelerden doğan davalarda yetki" başlıklı 10. maddesinde; sözleşmeden doğan davaların sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabileceği hüküm altına alınmış olup, bu sebeple sözleşmeden doğan para borcunun tahsili için başlatılan takipte, sözleşmenin ifa edileceği yer icra dairesi de yetkili kılınmıştır. Takibin konusu sözleşmeden kaynaklı para borcu olduğunda, davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK'nın 89. maddesine göre, aksi kararlaştırılmadıkça para borçları alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ifa edilecektir.

İtirazın iptali davasını gören mahkemenin, icra takibinin yapıldığı icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı öncelikle incelemesi gerekir. Mahkemenin yetkisine yönelik bir itirazın var olup olmaması, bu sonuca etkili değildir. Eş söyleyişle, itirazın iptali davasında, mahkemenin yetkisine itiraz edilmiş olsun veya olmasın, mahkeme öncelikle, icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı inceleyerek kesin olarak sonuçlandırmalıdır. Bu yetki itirazının incelenmesi sonucunda, mahkeme, kendisinin yetkili olup olmadığını da belirlemiş olacaktır.

Yetki itirazının incelemesi neticesi mahkeme yetkili olduğuna karar verirse borçlunun icra dairesine yapmış olduğu yetki itirazının reddine karar verilerek uyuşmazlığın esastan incelenmesine geçilecektir. Mahkeme yapmış olduğu inceleme neticesi takip yapılan icra dairesinin yetkili olmadığına kanaat getirir ise “Yetkili icra dairesinde yapılmış geçerli bir takip olmadığından davanın reddine” karar verecektir.

Somut olayda, Kocaeli 8. İcra Müdürlüğü'nde davalı borçlu hakkında yapılan icra takibinde davalı borçlu tarafından icra dairesinin yetkisine itiraz edilmeksizin sadece borca itiraz edilmesi üzerine Kocaeli 8. İcra Müdürlüğü'nün yetkisi kesinleşmiştir. Ancak icra dairesinin yetkisine itiraz edilmemesi o yerdeki mahkemeyi itirazın iptali davası yönünden yetkili hale getirmez.

Kira alacağı davalarında hangi mahkemenin yetkili olduğu ise genel yetki kurallarına göre belirlenir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 6. maddesi (HUMK'un 9. maddesi) hükmü gereğince davalı kiracının ikamet mahkemesi yetkili olduğu gibi aynı Kanun’un 10. maddesi ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 89. maddesi (BK'nın 73. maddesi) gereğince kira borcu alacaklıya götürülerek ödenmesi gereken borçlardan olması nedeniyle, davacının ikametgah mahkemesi de yetkilidir.

Kural olarak davanın konusu sözleşmeden doğan para borcu olup da olayımızda olduğu gibi sözleşmede aksi kararlaştırılmamış ise, bu para borcu alacaklının (davacının) ödeme zamanındaki ikametgahında ödenir. Bir başka anlatımla kira parası kiraya verenin ayağına götürülüp ödenecek borçlardandır. Bu nedenle davacı alacaklılnın ikametgah mahkemesi de yetkilidir. Anılan yasal düzenlemelerden kesin yetki düzenlemesinin sözkonusu olmadığı anlaşılmaktadır.

Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.

Somut olayda, davacının yerleşim yerinin Başiskele/Kocaeli olduğu, davacının birden çok mahkemenin yetkili olduğu ve kesin yetki kuralının bulunmadığı bu davada, davayı kendi yerleşim yerinin bulunduğu Kocaeli ilinde açarak yetkili mahkemeyi seçmiş olduğu anlaşıldığına göre, uyuşmazlığın Kocaeli 2. Sulh Hukuk Mahkemesi'nde görülerek sonuçlandırılması gerekmektedir.