Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/10796 K.2024/4450

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizce Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; İzmir ili, Bornova ilçesi, Işıklar Mahallesi 8855 ada 12 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırılan kısmının bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; kamulaştırma işleminin bağımsız bölüme zarar verdiğini, değerini düşürdüğünü, kamulaştırmadan arta kalan bölümdeki değer düşüklüğünün bedele eklenmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 22.02.2021 tarihli ve 2021/171 Esas, 2022/78 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 01.11.2022 tarihli ve 2022/1595 Esas, 2022/3148 Karar sayılı kararı ile dosyada bulunan 05.01.2022 tarihli bilirkişi raporunun, 2942 sayılı Kanun'un değer belirlemeye esas düzenlemelerine teknik olarak uygun olduğu, dosya kapsamında dava konusu taşınmaz ve emsale ilişkin kayıtların toplandığı, bilirkişi raporunun, dava konusu taşınmazın niteliğine uygun olarak düzenlendiğinin görüldüğü, alınan emsalin uygun olduğu,

gelen müzekkere cevaplarına göre, dava konusu taşınmazın değerlendirme tarihi itibarıyla imar parseli, emsalin ise satış tarihi itibarıyla kadastral parsel olduğundan, değer tespiti sırasında, dava konusu taşınmaz imar parseline dönüştürülürken %35 oranında kesinti yapıldığından, dava konusu taşınmazdan yapılan kesinti (%35) oranının, tam bir sayıdan çıkartılmak suretiyle bulunan (1-0,35)= 0,65 oranın dava konusu taşınmazın emsal karşılaştırması sonucu bulunan metrekare birim bedeline bölünerek yapılmak suretiyle birim bedelin 3.364,00 TL olarak tespit edildiği,

tapu kaydı üzerinde bulunan TEK lehine tesis edilmiş 530,00 m²lik irtifak hakkının yarattığı değer düşüklüğü de nazara alınarak, birim bedelin 2.254,00 TL olarak belirlenerek, taşınmazın kamulaştırılan 76,38 m²lik kısmının, zemin kamulaştırma bedelinin 172.160,00 TL olarak; taşınmazın kamulaştırmadan arta kalan (1.583,00 m² - 76,38 m²)= 1.506,62 m²lik kısmında, elektrik direğinin bulunduğu konum itibarıyla, 8855 ada 12 parselin cephesini kapatması, parsele giriş-çıkışı engellemesi ve taşınmaz üzerindeki işyerinin görüntüsünü kapatması sebebiyle, %5 oranında değer düşüklüğü belirlenerek,

169.769,00 TL değer düşüklüğü bedelinin de taşınmazın kamulaştırılan kısmının zemin bedeline eklenmek suretiyle, kamulaştırma bedelinin belirlenmiş olmasının doğru olduğu kabul edilerek, İlk Derece Mahkemesinin ilk kararı ile birlikte davalıya ödenmesine karar verilen 183.312,00 TL bedelin, davalıya ödenmiş olduğundan bahisle, bu bedelin ödenmesi yönünden yeniden hüküm kurulmasına yer olmadığına karar verilmiş olması,

işbu bedele ilk karar tarihine kadar yasal faiz uygulanması gerektiği ve ilk kararda üçer aylık vadeli hesaba yatırılmış olan bedelin nemasıyla birlikte ödenmesine karar verilmemiş olması ile fazla bloke edilmiş olan bedelin iadesine karar verilmemiş olması nedenleriyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı düzeltilmek suretiyle yeniden hüküm kurularak davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz itirazında bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; davacı idare vekilinin temyiz isteminin kısmen kabulü ile davaya konu elektrik direğinin taşınmaz üzerindeki yapılaşmadan önce inşa edildiği beyan edildiğinden, elektrik direğinin fiilen inşa edildiği tarihin davacı idareden, taşınmaz üzerindeki yapının inşa tarihinin ise ilgili Belediye Başkanlığından sorularak, elektrik direğinin yapının inşa tarihinden önce yapılmış olması hâlinde, şartları oluşmadığından taşınmazın kamulaştırmadan arta kalan bölümünde değer düşüklüğü bedeline hükmedilemeyeceğinden, belirtilen hususta gerekli araştırma yapılmadan eksik inceleme ile yazılı şekilde değer düşüklüğü bedelinin hüküm altına alınmış olması gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; direğin yapıdan sonra inşa edilmiş olduğunun anlaşılması nedeniyle, bozma öncesi aynı hüküm tesis edilerek davanın kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; elektrik direğinin, yapıdan daha önce inşa edilmiş olduğunu, bu nedenle kamulaştırmadan arta kalan alanda değer düşüklüğü bedeline hükmedilemeyeceğini, fahiş kamulaştırma bedeli hesaplandığını, emsal taşınmazın uygun seçilmediğini, emsal karşılaştırmasının doğru yapılmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; uygun emsal alınarak yeniden değerlendirme yapılması suretiyle kamulaştırılan yer ile kamulaştırmadan arta kalan kısmın değer kaybının yeniden ve müvekkil lehine artırılarak tespiti gerektiğini, değer düşüklüğünün daha yüksek olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci ve 12 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,