Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/10828 K.2024/3842

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili ile davalı ... ve ... tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Antalya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi ... parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar süresi içerisinde cevap dilekçesi ibraz etmemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili davalılardan ... ve ... istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle.

İlk Derece Mahkemesince 570,00 TL gider avansının verilen sürede yatırılmadığından bahisle davanın usulden reddine karar verilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu, muhtıra ile kendilerine iki haftalık süre verildiğini, 23.02.2021 tarihinde kesin sürenin sona erdiğini, taraflara tebligatlar iade edilmeksizin tebliğ edilmiş olsa dahi tarafların bilirkişi raporuna itiraz sürelerinin duruşmanın atılı olduğu 03.03.2021 tarihinden sonraki bir tarih olan 09.03.2021 tarihinde sona erecek olduğunu, 03.03.2021 tarihli duruşmada da tarafların rapora karşı itiraz sürelerinin dolmasının bekleneceğini, ek raporda,

kök rapora uyularak herhangi bir değişiklik yapılmadan rapor hazırlandığını, tarafların bilirkişi raporuna yapacağı itirazların Mahkemece belirlenecek kamulaştırma bedeline etki etmeyeceğinin açık olduğunu, bu hususlar gözetildiğinde Mahkemece gider avansını yatırmak üzere taraflara ek süre verilmesinin usul ekonomisi açısından daha iyi olacağını, gider avansının süresi içerisinde yatırılmamasının sebebinin belirlenen tarihlerde rahatsızlık geçirmesi nedeniyle bir süreliğine işlerden uzak kalması olduğunu,

dosya incelendiğinde dosyanın tarafınca takip edildiği ve işlemlerin eksiksiz ve süresinde yerine getirildiğini beyan ederek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... istinaf dilekçesinde özetle: annesinden miras kalan tapudaki anne baba isminin yanlış yazılmasının düzeltilmesi için davayı açtıklarını, avukat tutmaya gerek olmadığını, davalı olarak ...'ın tapulu arazilerinin sahibi olmadığı halde kendisininmiş gibi elinden almaya niyetlendiğini ve dava açtığını, yargılama sonucunda avukatlık ücretinin tarafına ödettirilmek istenmesinin adil olmadığını, 4.080,00 TL olan avukatlık ücretinin davalı ...'dan alınmasını talep ederek beyan ederek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

3. Davalı ... istinaf dilekçesinde özetle:annesinden miras kalan tapudaki anne baba isminin yanlış yazılmasının düzeltilmesi için davayı açtıklarını, avukat tutmaya gerek olmadığını, davalı olarak ...'ın tapulu arazilerinin sahibi olmadığı halde kendisininmiş gibi elinden almaya niyetlendiğini ve dava açtığını, yargılama sonucunda avukatlık ücretinin tarafına ödettirilmek istenmesinin adil olmadığını, 4.080,00 TL olan avukatlık ücretinin davalı ...'dan alınmasını talep ederek beyan ederek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 20.09.2016 tarihli ve 2015/26988 Esas, 2016/12990 Karar sayılı kararında ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 12.12.2012 tarihli ve 2012/9-1170 Esas, 1172 Karar sayılı kararında belirtildiği üzere dava şartları, mahkemenin davanın esası hakkında yargılamanın devamı için gerekli dava şartları, dava açılabilmesi için değil mahkemenin davanın esasına girebilmesi için aranan kamu düzeni ile ilgili zorunlu koşullar olduğu,

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 115 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre ise “Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir.

Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder”. düzenlemesi gereğince, eksik olan bir dava şartı belirli bir süre verilerek giderilebilecek ise hâkim tarafından eksikliğin giderilmesi için kesin süre verilmesi gerektiği bu süre içinde dava şartı eksikliği tamamlanmaz ise davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilmesi gerektiği 6100 sayılı Kanun’un 120 nci maddesinde gider avansının düzenlendiği, “Davacı, yargılama harçları ile her yıl Adalet Bakanlığınca çıkarılacak gider avansı tarifesinde belirlenecek olan tutarı, dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır.

Avansın yeterli olmadığının dava sırasında anlaşılması hâlinde, mahkemece, bu eksikliğin tamamlanması için davacıya iki haftalık kesin süre verilir”. düzenlemesi ve 30.09.2011 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesi'nin 1 inci maddesinde tarifenin amacının dava açılırken mahkeme veznesine yatırılacak olan gider avansının miktarı ile avansın ödenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek olduğu açıklandığı,

Tarifenin 6 ıncı maddesinde “Bu Tarifenin yürürlüğe girmesinden önce açılmış olan davalarda, tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 120 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre gider avansı ikmal ettirilir.” düzenlemesi getirildiği, anılan düzenlemelerden ve dava şartı müessesesinden gider avansının davanın açılması sırasında alınmasının şart olmadığı,

Mahkemenin sonradan bu eksikliği kesin süre vererek ikmal ettirebileceği anlaşıldığı buradan hareketle 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu döneminde açılmış olsa da, istisnai hüküm bulunmaması nedeniyle davanın her aşamasında aranan gider avansı dava şartının 6100 sayılı Kanun’un 114, 115 ve 120 nci maddeleri gereği gözetilmesi gerektiğinin ortaya çıktığı, davanın açıldığı tarihte eksik veya hiç gider alınmamış olsa bile gider avansı dava şartı olmakla hüküm verilinceye kadar ikmal ettirilebileceği,

ister gider avansı isterse tamamlama avansı olarak tanımlansın ikmal edilmesi gereken paranın hukuk yargılamasındaki nitelemesinin dava şartı olarak gösterilen gider avansı olduğu, gider avansının yatırılmaması veya ikmal edilmemesi halinde davanın usulden reddedileceği, Mahkeme dava şartı olarak belirlediği gider avansına yönelik ara kararında gider avansını oluşturan harç, tebligat gibi gider gerektiren işlemleri kalem kalem açıklamalı, her kalemin miktarını ayrı ayrı göstermeli,

dava şartına yönelik gider avansı ile ilgili olarak verilen kesin sürede yatırılmamasının sonuçlarını da duruşma zaptına açıkça yazması gerektiği gözetilerek İlk Derece Mahkemesince 29.01.2021 tarihli 6 nolu celsedeki 2 nolu bendinde davacı vekiline ve diğer davalılara bilirkişi ek raporunun tebliğine, masrafın gider avansından karşılanmasına karar verildiği, celse arasında gider avansında yeterli paranın bulunmadığının anlaşılması üzerine davacı vekiline 04.02.2021 tarihli eksik gider avansının tamamlatılmasına ilişkin muhtıra yazıldığı, muhtırada gider avansının tebligat masrafı olduğu,

30 adet tebligatın, tebligat başına 19 TL den 570,00 TL olduğunun belirtildiği, sürenin kesin olduğunun ve 2 haftalık kesin süre içerisinde gider avansının yatırılmadığı takdirde davanın usulden reddolunacağı hususunun ihtar edildiği, kesin sürenin usul ve kanuna uygun bulunduğu, buna rağmen verilen kesin süre içerisinde dava şartı olan gider avansının yatırılmadığı, İlk Derece Mahkemesince bu nedenle davanın usulden reddine karar verilmesinde usul ve kanuna aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu ve 11 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,