Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/10883 K.2024/2044

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesine başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Edirne ili, Merkez ilçesi, ... Mahallesi (yenileme ile Kocasinan Mahallesi) 2295 ada 5 parsel ve 2293 ada ve 20 parsel sayılı taşınmazların Halkalı-Kapıkule Demiryolu Projesi kapsamında kaldığını, taşınmazlar hakkında kamulaştırma kararı verildiğini, taşınmazların acele kamulaştırma bedelinin tespiti ve acele el koyma kararı verilmesi talebiyle dava açıldığını, Edirne 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 09.03.2020 tarihli ve 2019/209 D.

İş Esas, 2019/223 Karar sayılı kararı ve Edirne 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 03.03.2020 tarihli ve 2019/201 D. İş Esas, 2019/195 Karar sayılı kararı ile karar verildiğini, bilirkişilerce belirlenen bedelin bankaya bloke edildiğini, ancak bu bedelin rayicin çok altında olduğunu ve taşınmazın gerçek bedelini yansıtmadığını belirterek, kamulaştırmasız el koyma nedeniyle belirlenen kamulaştırmasız el atılan taşınmazın bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili idare tarafından dava konusu taşınmazlara fiilen el atılmadığından kamulaştırmasız el atma davasının hukuki şartlarının oluşmadığını, İdarenin, mahkemece verilen bir tescil kararına (acele el koyma kararına vs.) istinaden el atmasının hukuka uygun bir el atma olduğunu, ancak idare tarafından kamulaştırma işlemleri tamamlanmadan veya işlemlere hiç başlanmadan taşınmazlara el atılmasının, kamulaştırmasız el atma olarak nitelendirildiğini, kamulaştırmasız el atma davasında hukuken geçerli şartlar oluşmadığından haksız davanın reddinin gerektiğini,

acele kamulaştırma nedeniyle el koyma davalarında taşınmaz değer tespitine yapılacak itirazların değerlendirilmesi ve taşınmazların bedellerinin yeniden hesaplanmasının mümkün olmadığını, bu hususun müvekkili idare tarafından açılacak bedel tespit ve tescil davasının konusunu oluşturduğunu, acele elkoyma davasından sonra tazminat davası açılabilmesi için aranan makul sürenin dolmadığını, dava konusu taşınmazlar hakkında açılan acele kamulaştırma dosyalarında tespit edilen bedellerin pay sahipleri adına banka hesaplarına yatırıldığını, dava konusu taşınmazlar hakkında kesinleşen ve ödenmeyen başka kamulaştırma,

tescil veya tazminat kararı bulunmadığını, davacının kamu alacaklarına uygulanacak en yüksek faiz oranının uygulanması talebinin reddine sonuç olarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne ve el atma tazminatının davalı taraftan tahsil edilerek davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmaza acele el koyma kararına göre el atıldığını, davacıların dava açmalarında hukuki yararı olmadığını, dava hakkının idarede olduğunu, taşınmazların arsa olarak değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, emsal seçimi ve değerlendirmesinin hatalı olduğunu ve takdir edilen bedelin fahiş olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazlara davalı idarece 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 27 nci maddesi gereğince acele el konulduğu, acele el koyma kararlarından sonra, 6 aylık makul süre içerisinde bedel tespit ve tescil davası açılmaz ise taşınmaz malikinin kamulaştırmasız el atma davası açma hakkının doğacağı acele el koyma kararlarının 03.03.2020 ve 09.03.2020 tarihlerinde verildiği, buna göre davacının bu davayı 6 aylık süre geçtikten sonra açtığı ve dava açmakta hukuki yararının olduğu,

arsa niteliğindeki taşınmazlara mahallinde yapılan keşif sonucu emsal karşılaştırması yapılarak değer biçen, usul ve kanuna uygun olarak düzenlenen bilirkişi raporuna göre el atma bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi doğru olduğu gibi dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazın emlak m² rayiç değerlerinin doğru orantılı olduğu, taşınmazların bilirkişi raporunda belirlenen niteliğine göre bedelinin uygun olduğu, böylece mahkeme kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş ayrıca davaya konu taşınmazların yenileme ile mahalle adı ve ada, parsel numaraları ile 2295 parsel sayılı taşınmazın yüzölçümünün 2264,82 m² olarak değiştirğini, bu hususun dikkate alınarak tescil kararı verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ile bedelinin tahsili hususundadır.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Dava konusu arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde taşınmazdaki davacılar payının iptali ile idare adına tesciline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

4. Dava konusu 2295 ada 5 parsel sayılı taşınmazın kadastro yenilemesi çalışmaları sonucu yüzölçümü değiştiğinden alınan fen raporuna göre hüküm kurulmaması ve kadastro yenileme çalışmaları sonucu yeni Mahalle, ada-parsel numarası üzerinden karar verilmemesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2.Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, davalı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının;

a) 1 numaralı bendinde yeri olan "... " kelimelerinin tamamının çıkarılarak yerlerine ayrı ayrı "Kocasinan "kelimesinin yazılması, aynı bentte bulunan "25.10.2021 tarihli fen bilirkişisi raporunda (B) harfi ile gösterilen mavi renk ile taralı 2.264,87 m²lik alanın " ibarelerinin hükümden çıkarılması,

B) 2 numaralı bendinde bulunan "... Mahallesi 2293 ada 20 parsel " ibaresinin çıkarılarak yerine "Kocasinan Mahallesi 2293 ada 45 parsel " ibaresinin yazılması, aynı bentte bulunan " 25.10.2021 tarihli fen bilirkişisi raporunda (B) harfi ile gösterilen mavi renk ile taralı 407,72 m² lik kısmın " ibarelerinin hükümden çıkarılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalı idareden peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,