Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/12355 K.2024/5262

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve davalı ... vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve davalı ... vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare ve davalı ... vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu Kırklareli ili, Lüleburgaz ilçesi, Büyükkarıştıran Yeni Mahallesi 409 ada 90 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; acele el koyma neticesinde hesaplanan taşınmazın değeri ile ilgili kısmını kabul etmediklerini, öncelikle dava konusu edilen taşınmazın özelliklerinin tespiti ihtilafın çözümü anlamında büyük önem arz ettiğini, dava konusu taşınmazın Trakya'nın tam ortasında, yoğun bir yerleşim ve sanayi bölgesinde kalmakta olduğunu, bu özelliklerinin de taşınmaza ayrı bir değer ve önem katmakta olduğunu, davacı kurum tarafından daha önce açılmış olan acele el koyma davasında müvekkile ait olan taşınmaz tarla vasfında değerlendirildiğini;

ancak taşınmazın vasfı bilirkişi heyeti tarafından hatalı olarak değerlendirildiğini, zira müvekkile ait olup acele el koyma işlemine tabi tutulan gayrimenkul; tapu kütüğünde her ne kadar tarla vasfında olarak gösterilse de bulunduğu bölge olarak belediye imar alanına komşu konumda kalmakta olup yol, su, elektrik ve çöp toplama gibi hizmetlerden faydalanmakta olduğunu, yine telekominikasyon hizmetlerinin de mevcut olduğunu, yoğun bir yerleşim ve sanayi bölgesinde kalmakta ve bu özellikleri itibarı ile değerli bir imarlı arsa vasfında olduğunu,

taşınmaz başında yapılacak olan keşif esnasında dava konusu taşınmazın bilirkişi heyeti tarafından arazi olarak değerlendirilmesi halinde yukarıda belirtilen veriler birlikte değerlendirildiğinde dava konusu edilen taşınmaz ile ilgili şu ana kadar uygulanan %4 oranındaki kapitalizasyon faiz oranının %3 olarak uygulanması hakkaniyete daha uygun olacağını, yine acele el koyma davası aşamasında dava konusu edilen taşınmaza objektif değer artışı olarak son derece düşük bir oran uygulandığını,

Yargıtay'ın aynı bölgede kabul ettiği objektif değer arttırıcı unsurlar dikkate alındığında dava konusu edilen taşınmaz ile ilgili objektif değer artışının en az %500 olarak uygulanması gerekmekte olduğunu, zira yukarıda ayrıntılı olarak izah edildiği üzere dava konusu edilen taşınmazın bulunduğu bölge çok özel bir bölge olup müvekkilimin kamulaştırma ile elinden çıkan bu taşınmazın yerine yenisini alması mümkün olmadığını, bu sebepten dolayı dava konusu taşınmazın arazi olarak değerlendirilmesi halinde objektif değer artışının en az %500 olarak değerlendirilmesi zorunluluğu bulunmakta olduğunu,

müvekkilin taşınmazında yapılmış olan kamulaştırma işlemi ile taşınmaz iki parçaya ayrıldığını, bu durum ekonomik olarak müvekkilimin büyük bir zarara uğramasına sebebiyet verdiğini, yapılmış olan işlem neticesinde taşınmazın geri kalan kısmında çok büyük oranda değer azalışı meydana geldiğini, geri kalan kısmın tasarrufu ve kullanımı engellenmiş ve değeri son derece azaldığını, yargılama esnasında bu hususun da değerlendirilmesini talep ettiklerini, yasal düzenlemeler gereği kamulaştırma davalarında yargılama giderinin davacı kurum tarafından yapılması gerektiğini,

yine Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda davacı lehine vekâlet ücretine hükmedilmesini gerektiren bir kanun maddesi yürürlükte olmadığını, bu sebepten dolayı davacı tarafın bu husustaki taleplerinin yasal dayanağı bulunmamakta olduğunu, müvekkile acele el koyma kararı neticesinde ödenmiş olan bedeli kabul etmediklerini, Mahkemece talep ettikleri hususlar da dikkate alınarak yapılacak olan değerlendirme ile belirlenecek olan kamulaştırma bedeline hükmedilmesine, yargılama gideri ile ücreti vekâletin davacıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ve davalı taraf ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; bedelin fahiş olduğunu, yerel Mahkemece karara esas alınan bilirkişi raporunda net gelir analizinin hatalı yapılmasının yanı sıra net gelir hesabında dikkate alınan verim miktarlarının dava konusu taşınmaz için yüksek miktarlar olduğunu, net gelir hesabında dikkate alınan üretim giderlerinin ortalamadan daha düşük miktarda hesaplandığını, kamulaştırma bedelinin tespiti için uygulanan objektif değer artışı ve kapitalizasyon faiz oranının hatalı bulunduğunu, dava konusu taşınmazdan arta kalan alanlarda değer azalışının yüksek hesaplandığını ileri sürmüştür.

2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; acele el koyma kararında yerleşik uygulama gereği dörtlü münavebe planının uygulandığını ve ürün deseni olarak nohut bitkisinin de değerlendirmeye alındığını, Yargıtay kararlarına göre münavebeye alınan ürünler yönünden üretim masraflarının Türkiye ortalamasına göre brüt gelirin 1/3'ü oranında olması gerekirken masrafların daha fazla hesaplandığını, emsal Mahkeme kararından olduğu gibi en az %400 oranında objektif değer artışı uygulanması gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, değerlendirmeye esas alınan verilerle resmî verilerin uyumlu ve bölgenin münavebe sistemine uygun olduğu, bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre belirlenen kapitalizasyon faizi ile objektif değer artırıcı unsur oranlarının yerinde olduğu, taşınmazın bilirkişi raporunda belirlenen niteliğine göre kamulaştırma bedelinin adil ve hakkaniyete uygun olduğu anlaşıldığından davacı idare ve davalı ... vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararı temyiz etmiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu ve 11 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki Kırklareli ili, Lüleburgaz ilçesi, Büyükkarıştıran Yeni Mahallesi 409 ada 90 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı idare ve davalı ... vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,