Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/12553 K.2024/4932

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazların yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle;... mahallesi 277, 281 (yeni 1457 ve 1458) ve 282 (yeni 1463) parsel sayılı taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazların yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmazların etrafının son derece gelişmiş olduğunu, ulaşım imkanlarının iyi olduğunu, etrafında organize sanayi bölgelerinin bulunduğunu, arsa vasfında olduğunu ve emsal karşılaştırması yapılarak taşınmazın gerçek değerinin belirlenmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazların davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece dava konusu taşınmazlar için belirlenen kamulaştırma bedeline dava tarihinden 4 ay sonrası olan tarihten karar tarihine kadar geçen süre için yasal faiz işletilmesi yönünde hüküm kurulduğunu, yargılamanın uzamasının müvekkili kuruma atfedilecek bir kusur olmadığından kararın kaldırılması gerektiğini, müvekkili kurum lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporu teknik ve hukuk yönden eksik olduğunu, dava konusu taşınmazların tapu kayıtlarında tarla vasfında yer aldığını, arsa olarak değerlendirilmesinin hatalı olduğunu,

emsal alınan taşınmazın satışının kimler arasında yapıldığının belli olmadığını, bilirkişiler tarafından dava konusu taşınmazların değeri belirlenirken değeri yüksek taşınmazların emsal olarak alınmasının bedel artırma amacına yönelik olduğunu, taşınmazların değerinin TEFE-TÜFE oranlarına göre belirlemenin doğru sonuca ulaştırmayacağını, ÜFE katsayısına göre taşınmazların değerinin belirlenmesi gerekirken TEFE katsayısına göre belirlenmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunda kamulaştırmaya konu taşınmazların özelliklerinin yeterli incelemeye tabi tutulmadığını, neticede taşınmazların bedelinin olması gerekenden oldukça düşük tutarda hesaplandığını, somut emsalin dava konusu taşınmaza 7,5 km uzaklıkta olmasının inandırıcı bir tespit yapılmasını olanaksız kıldığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda belirlenen rayiç bedellerin bölge verileri ve dosyasına sunulan istinaf mahkemesinin bölgeye dair vermiş olduğu kararlar nazara alındığında çok düşük kaldığını ve itiraza konu raporun hükme dayanak alınmasının mümkün olmayacağını,

bilirkişi heyeti tarafından, dürüstlük kuralına aykırı kötüniyetli ifraz işleminin gözardı edilerek kamulaştırma kararının müvekkilinin malvarlığına etkisinin dikkate alınmadığını, kamulaştırmadan arta kalan alanın miktarı ve geometrik durumu dikkate alındığında arta kalan kısımlarda değer düşüklüğü meydana geleceğini, bilirkişi raporunda bu hususlarla ilgili hesaplama yapılmamasının hatalı olduğunu, 02.06.2021 tarihinden karar tarihine kadar geçen süre için işletilecek yasal faizin tahsilinin kararın kesinleşmesine bağlanmasının hukuka aykırı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki taşınmazlara emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, bilirkişi raporunun karar vermeye yeterli ve elverişli olduğu, mahkemenin bu raporu esas alarak hüküm kurmasında isabetsizlik bulunmadığı, dava konusu taşınmazların bulunduğu bölgeden Dairemize yansıyan benzer dosyalarda belirlenen bedellerin uyumlu olduğu belirtilerek istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları, 12 nci maddesinin birinci ve üçüncü fıkraları.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki... Mahallesi 277, 281 (yeni 1457 ve 1458) ve 282 (yeni 1463) parsel sayılı taşınmazlara 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yerindedir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre; davacı idare vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Dava konusu 282 sayılı parsel sayılı taşınmazın İzmit Kandıra Devlet Yolu kapsamında 2.906,41 m²lik kısmının kamulaştırıldığı, hükme esas alınan fen bilirkişisi raporunda A1 ile gösterilen arta kalan 586,24 m²lik kısmın yol kenarında olmakla birlikte otoyol kamulaştırması nedeniyle kullanımının kısıtlandığı, arta kalan kısmın konumu, yüzölçümü, geometrik durumu ve Dairemizin geri çevirme kararına istinaden ilgili yazılı cevabında yapılaşma izninin verilmediği nazara alınarak değer düşüklüğü belirlenmesi için bilirkişi kurulundan rapor alınması gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ile hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.

5. Tespit edilen kamulaştırma bedelinin faizi ile birlikte derhal ödenmesine karar verilmesi gerekirken faizin kararın kesinleştikten sonra ödenmesine karar verilmesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı idare vekilinin tüm, davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,