Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/12622 K.2024/1380

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın davalı ... yönünden reddine, davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı yönünden kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacıların ... ili, Konyaaltı ilçesi, Arapsuyu Mahallesi, 4029 ada 1 parselde paydaş olduklarını, anılan taşınmaza davalılar tarafından olimpik yüzme havuzu inşa edilmek suretiyle el atıldığını, dava konusu taşınmaza fiilen kapalı yüzme havuzu yapılmak suretiyle davalılar tarafından fiilen el atıldığından şimdilik 100.000 TL'nin yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; tapu kayıtlarının getirtilerek hak sahipliğinin denetlenmesini, davanın husumetten reddi gerektiğini, semt spor sahasına ilişkin taşınmazların kamulaştırma görevinin ilçe belediyelere ait olduğunu, davanın Konyaaltı Belediye Başkanlığına yöneltilmesi gerektiğini, davaya konu taşınmaza müvekkil tarafından fiilen el atılmadığını, ayrıca uzlaşma talebi bulunulmadığından dava şartı yokluğundan davanın reddine, yoksun bulunan davanın reddini, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ...

Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza kalıcı ve sürekli bir şekilde fiili olarak el atıldığına yönelik herhangi bir kanıya ulaşılması imkanı bulunmadığını, fiili el atma durumu olmaması nedeniyle dava şartı yokluğu nedeniyle reddini, taşınmaz ile ilgili olarak müvekkilin herhangi bir sorumluluğu olmamakla birlikte aksi durum düşünülse bile söz konusu davanın görevsiz yargı yerinde açıldığını, bu nedenle görev yönüyle reddini, dava konusu yerin Konyaaltı Belediye Başkanlığı sınırları içerisinde kalan bir yer olduğunu, dava konusu parselde müvekkil tarafından herhangi bir çalışma yapılmadığını,

kamulaştırmasız el konulan yerin değeri tespit edilirken bu taşınmaza hiç el konulmamışcasına imar planı ile getirilen yollar ve sosyal ve teknik donatı alanları uygulanmamışcasına değer tespit edileceğini, davacı tarafça istenilen bedelin taşınmazın el atıldığı iddia edilen tarihteki değerinden çok yüksek olduğunu, yargı kararları gereğince kamulaştırmasız el konulan yerin değeri tespit edilirken bu taşınmaza hiç el konulmamış gibi düşünülmesi gerektiğini, yukarıda açıklanan nedenlerle müvekkil yönünden davanın reddini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... Büyükşehir Belediyesi ile Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü arasında 01.06.2015 tarihinde protokol düzenlendiği ve bu protokol ile dava konusu taşınmaz üzerinde ...

Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından 2000 seyircili spor salonunun inşaası yapılmasının kararlaştırıldığı ve bu şekilde Kapalı Spor Salonu Yapımı işinin ihale edildiği, 24.10.2017 tarihinde de işe başlandığının bildirildiği, icra edilen keşifte taşınmazın bir kısmının beton duvarla çevrili ve içerisinde kazı yapılan alanın bir kısmına taban beton döküldüğünün tespit edildiği, bu nedenle taşınmaza fiilen el atıldığının anlaşıldığı gerekçesiyle davalılardan ... yönünden davanın reddine, ...

Büyükşehir Belediye Başkanlığı yönünden kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın Konyaaltı Belediye Başkanlığı sınırları içerisinde kaldığını, bu nedenle davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, müvekkili idarece taşınmaza fiilen el atılmadığını, emsal alınan taşınmazın hatalı olduğunu, taşınmazın m² birim bedelinin yüksek hesaplandığını, bilirkişi raporunun soyut ifadelerden ibaret olduğunu, değer takdir edilirken dava konusu taşınmazın el koyma günündeki durumu nazara alınarak hiç el koymamışçasına ve bundan dolayı değer artışları da nazara alınmadan dava günündeki değerin tespiti gerektiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kamulaştırmasız el atılan arsa niteliğindeki İmar planında "Açık Spor Tesis Alanı, Kültürel Tesis Alanı ve Trafo Alanı" olarak ayrılmış olan dava konusu ... ili, Konyaaltı ilçesi, Arapsuyu Mahallesi 4029 ada 1 parsel sayılı taşınmaza, 2000 seyirci kapasiteli kapalı spor salonu yapım işine ait sözleşmenin imzalanması neticesinde, 24.10.2017 tarihinde işe başlanarak, taşınmazın yarısından daha fazla alanın etrafının betonarme çevre duvarı ile çevrilerek,

çevrilen bölümde temel kazısı ve temel tabanına grobeton dökülmek suretiyle kamulaştırma olmaksızın fiilen el atıldığı hususunun bilirkişi raporuyla tespit edildiği anlaşılmış olup, hükme esas teşkil eden 12.10.2020 tarihli bilirkişi kurulu raporunda, taşınmazın vasfının arsa olarak değerlendirilip 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal kıyaslaması suretiyle değer biçilmesinde yöntem olarak isabetsizlik bulunmadığı, Spor Genel Müdürlüğü ile ...

Büyükşehir Belediye Başkanlığı arasında imzalanan protokol doğrultusunda, ... Büyükşehir Belediyesince taşınmaza fiilen el atıldığının sabit olduğu anlaşıldığından istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Büyükşehir Belediye Bsaşkanlığı temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı tapu malikleri ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin belirlenmesine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

4. 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Davacıların maliki olduğu arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde ve bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığının yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığından aşağıda yazılı kalan harcın alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,