Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/12635 K.2024/5380

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın tapudan yol olarak terkini davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı idare ve davalı ... tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle;... köyü 41 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın tapudan yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı idare tarafından müvekkiline teklif edilen bedelin müvekkillerinin maliki olduğu taşınmazın gerçek değerinden çok düşük olduğunu, Kıymet Takdiri Komisyonu tarafından tespit edilen bedelin gerçek değerini yansıtmadığını, davaya konu taşınmazın şehrin hızla gelişmekte olan bir yerinde olup belediyenin tüm hizmetlerinden yararlandığını, taşınmazın Organize Sanayi Bölgesi ilan edilen alanın içerisinde olduğunu, taşınmazın m²sinin en az 250,00 TL olarak kabulü ile taşınmaza el koyma tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacı idareden tahsiline, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı idareye yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalılar ... vd. vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmazın Kemalpaşa Belediyesi sınırları içinde ve tüm belediye hizmetlerinden yararlanan konumu itibarıyla arsa vasfında bir taşınmaz olduğunu, davacı kurumun bütün bunları göz ardı ederek pazarlık komisyonu kurduğunu, buna göre belirlenen kamulaştırma bedelini kabul etmediklerini, taşınmazın en son çıkarılan Büyükşehir Kanunu gereği İzmir Büyükşehir sınırları içinde yer alması nedeniyle arsa vasfı kazandığını, ayrıca taşınmaz içinde yer alan ağaçların ise zemin üstü değeri olarak bedellerinin hesaplanması gerektiğini,

bu nedenlerle davacı kurum tarafından açılan davayı kabul etmediklerini, tazminat miktarının belirlenmesi bakımından keşif kararı verilmesini, davanın 4 ay içerisinde sonuçlanmaması halinde 6459 sayılı Kanun gereği işleyecek yasal faizin davalılara ödenmesine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı idareye yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 04.06.2014 tarihli ve 2013/600 Esas, 2014/281 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare, davalı ... vekili ve davalılar ... vd. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; mahkemece 2013 yılında Kemalpaşa ilçesinde olağandışı durumlar nedeniyle verim düşüklüğü olduğundan bahisle indirim yapılmadan taşınmazın normal veriminin alındığı yıllar ortalamasına göre bedelinin tespit edilmesi gerektiği gözetilmeden dekara verim miktarlarında indirim yapılarak değer biçen rapora göre bedel tespiti,

kuru tarım arazisi niteliğindeki taşınmazın özellikleri dikkate alınarak %5 oranında kapitalizasyon faizi uygulanması gerektiğinin düşünülmemesi ve dava konusu taşınmazın konumu ve bilirkişi raporunda belirtilen değer artışına etki eden hususlar dikkate alındığında % 300 oranında objektif değer artışı olacağı gözetilmeden, daha düşük objektif değer artış oranı kabul eden bilirkişi raporuna göre eksik bedel tespiti doğru görülmediğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.

3.Dairemizin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı idare ile davalılar ... vd. vekilleri karar düzeltme isteminde bulunulmuştur.

4. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dava konusu taşınmazın dava tarihi olan 2013 yılı itibariyle yaş üzüme ait resmi verilerine göre bedelinin tespit edilmesi gerektiği gözetilmeden işleme tabi tutulduktan sonra elde edilen kuru üzüme göre değer biçen rapora göre bedel tespiti, taşınmazın kuru tarım arazisi niteliği, konumu ve yüzölçümü dikkate alındığında değeri belirlenirken kapitalizasyon faiz oranının % 5 uygulanması gerekirken, bu oranın % 6 kabulü ile az bedel tespiti, dava konusu taşınmazın konumu ve bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özellikleri dikkate alınarak,

tespit edilen metrekare birim fiyatına ilave edilecek objektif değer artırıcı unsurun %300 oranında olacağı gözetilmeden, daha düşük objektif değer artış oranı kabul eden bilirkişi raporuna göre eksik bedel tespiti doğru görülmediğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

Mahkemenin 17.03.2023 tarihli ve 2023/19 Esas, 2023/193 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, kamulaştırma bedelinin yüksek belirlendiğini ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın vasfının hatalı belirlendiğini, dava konusu taşınmazın arsa vasfında olduğunu, soğuk havaların etkisiyle 2013 yılında olağan dışı verim düşüklüğü yaşandığını, kapitalizasyon faiz oranının hatalı belirlendiğini, objektif değer artış oranının düşük olduğunu, masrafın brüt gelirin 1/3'ünden fazla olamayacağını, bilirkişi raporunun hatalı olduğunu ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakameleri Kanun’unun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci ve 12 nci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Kanun'un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki... köyü 41 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı ... vekilinin tüm, davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

4. Mahkemece verilen ilk kararı ... ve ...’ın temyiz etmediği, adı geçenlerin dava konusu taşınmadaki payının toplam 6/20 olduğu gözetilerek kamulaştırma bedeline, ödemeye ve faize ilişkin hüküm kurulması gerekirken infazda tereddüt oluşturacak şekilde ikinci bozma ilamı öncesinde belirlenen bedel kamulaştırma bedeli olarak belirtilerek davacıların payları ile uyumlu ve denetimi mümkün olmayacak şekilde yazılı şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı ... vekilinin tüm, davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Mahkeme kararının hüküm fıkrasının,

a) (2) numaralı bendinde geçen "407.176,000" sayısının hükümden çıkartılarak yerine "328.926,40 TL" sayısının yazılması,

b) (3) numaralı bendi ile (4) numaralı bendinin (b) ile gösterilen alt bendi ve (5) numaralı bendinin (b) ile gösterilen alt bendinde geçen "264.664,40" sayısının hükümden çıkartılarak yerine "285.023,20 TL" sayısının yazılması,

c) (4) numaralı bendinin (b) ile gösterilen alt bendinde geçen "95.123,60" ve "169.540,80" sayılarının hükümden çıkartılması, yerlerine sırası ile "102.440,8" sayısı ile "182.574,40" sayısının yazılması,

d) (5) numaralı bendinin (b) ile gösterilen alt bendinde geçen "95.123,60" ve "169.540,80" sayılarının hükümden çıkartılması yerlerine sırası ile "102.440,8" ve "182.574,4" sayılarının yazılması,

e) (6) ncı bendinde geçen "91.291,20" sayısının hükümden çıkartılması, yerine "78.249,60" sayısının yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalı ...'den peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,