Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/12693 K.2024/5590

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedeli ve ecrimisilin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idareler vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda,

Karar tarihinde yürürlükte bulunan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 362 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gereğince, miktar veya değeri her paydaş için 238.730,00 TL'yi geçmeyen davalara ilişkin olarak Bölge Adliye Mahkemesi kararları kesin olup bu kararlar aleyhine temyiz yoluna başvurulamaz.

Mahkemece davacı lehine hükmedilen ecrimisil bedelleri ile davalı ... yönünden tespit edilen kamulaştırmasız el atma tazminat bedeli Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibarıyla kesinlik sınırı olan 238.730,00 TL’nin altında kalmaktadır.

Bu nedenle; davacı lehine hükmedilen ecrimisil bedeli ile davalı ... yönünden tespit edilen kamulaştırmasız el atma tazminat bedeli yönünden davalı idareler vekillerinin temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Dahili davalı DSİ Genel Müdürlüğü vekilinin kamulaştırmasız el atmaya dayanan tazminat talebi yönünden gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;... Mahallesi 141 ada 21 ve 22 parsel sayılı taşınmazların maliki olduğunu, Abdal Çayının ıslah edilmemesi nedeniyle taşınmazların dere yatağı ve yol haline geldiğini, tümünün kullanılamaz olduğunu, taşınmazların ortasından yol geçirildiğini belirterek şimdilik 6.500,00 TL kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat ve değer kaybı bedeli ile şimdilik 500 TL ecrimisil alacağının kamu alacakların uygulanan orandaki faizi ile birlikte davalıdan tahsil ile davacıya verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; husumetin DSİ Genel Müdürlüğüne yöneltilmesi gerektiğini belirterek haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Dahili davalı DSİ Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın haksız ve kötü niyetli olarak dava açtığını, davaya konu edilen taşınmazların bulunduğu sahada DSİ Genel Müdürlüğünün herhangi bir projesinin olmadığı gibi bu sahada idare tarafından herhangi bir çalışma yapılmadığını, taşınmazlara herhangi bir müdahalede bulunulmadığını, hak düşürücü süre ve zamanaşımı itirazlarının olduğunu, taraflarına husumetin yöneltilemeyeceğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve el atma tazminatı ve ecrimisilin davalı idarelerden tahsil edilerek davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın değeri ile ecrimisil değerinin düşük belirlendiği, maktu vekâlet ücreti yerine nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiği belirtilerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması talep edilmiştir.

2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; sorumluluğun DSİ Genel Müdürlüğünde olduğundan davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmesi gerektiğini, bilirkişi raporunun hatalı ve eksik değerlendirmeler içerdiği, kapitalizasyon faiz oranının % 5 olarak alınması gerektiği, kabul edilen kısma ilişkin davanın da reddine karar verilmesi gerektiği belirtilerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması talep edilmiştir.

3. Dahili davalı DSİ Genel Müdürlüğü vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın dere yatağı altında kalması ile kendilerinin bir ilgisi olmadığı, bilirkişi raporunun hatalı ve eksik değerlendirmeler içerdiği, dere yatağı altında kalan kısmın tapudan terkini yerine davalı idare adına tescili gerektiği belirtilerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması talep edilmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamından dere yataklarının ıslahından davalı idarenin sorumlu olması sebebi ile husumetin dahili davalı DSİ Genel Müdürlüğüne yöneltilmesinde, tarım arazisi vasfındaki taşınmazlara gelir metodu doğrultusunda değer belirlenmesinde, taşınmazlar üzerinde sulu tarım yapılması sebebi ile kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak takdirinde, belirlenen münavebe ürün çeşidinde, münavebe ürünlerinin verim, fiyat ve üretim maliyetleri hesaplanırken 2020 yılı verilerinin kullanılmasında, dere yatağı altında kalmayan kısmın yüzölçümü,

geometrik durumu ve niteliği itibarı ile kullanılamaz hale gelmesi sebebi ile bu kısmın da hesaplamaya dahil edilmesinde ve dere yatağı altında kalan kısmın tapudan terkinine karar verilmesinde, davalı ...

Belediyesi tarafından yol haline getirilen kısımlar yönünden davalı belediyenin sorumluluğuna gidilmesinde, taşınmazların dere yatağında kalan kısımlarına ilişkin davalı belediyenin sorumluluğu bulunmadığından pasif husumet yönünden davanın reddine karar verilmiş olmasında herhangi bir isabetsizlik olmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idareler vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı DSİ Genel Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ile bedelinin tahsili hususundadır.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki... Mahallesi 141 ada 21 ve 22 parsel sayılı taşınmazlara net geliri esas alınarak değer biçilmesi ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi yerindedir.

3. Buna karşın el atma tarihinin 1983 öncesi olduğu nazara alındığında, davalı ... aleyhine 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun Geçici 6 ncı maddesi gereğince maktu harca hükmedilmesi gerekirken Ek Madde 4 gereği maktu harca hükmedilmesi yerinde değil ise de sonucu itibarıyla doğru olduğundan isabetsizlik görülmemiştir.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; A. Davalı İdare Vekillerinin Ecrimisil Talebine İlişkin Temyizi Yönünden; Davalı idareler vekillerinin temyiz dilekçesinin miktar yönünden REDDİNE,

B. Davalı ... Vekilinin Tazminat Talebine İlişkin Temyizi Yönünden; Davalı ... vekilinin temyiz dilekçesinin miktar yönünden REDDİNE,

C. Dahili davalı DSİ Genel Müdürlüğü Vekilinin Tazminat Talebine İlişkin Temyizi Yönünden; Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dahili davalı DSİ Genel Müdürlüğü harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalı ... Başkanlığından peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,