Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/12700 K.2024/3936

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Urla Asliye Hukuk Mahkemesinin 31.03.2022 Tarihli ve 2020/447 Esas, 2022/227 Karar Sayılı Kararı Solakizade Hacı Mustafa Ağa İbni Elhac İbrahim Ağa Vakfının mazbut statüsünde vakıf olduğunun tespit edildiği bu türden vakıfların, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yönetildiği ve Vakıflar Genel Müdürlüğünün yerleşim yerinin de Ankara olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Ankara 39. Asliye Hukuk Mahkemesinin 13.01.2023 Tarihli ve 2023/17 Esas, 2023/27 Karar Sayılı Kararı Bir kişinin galle alacağına hak kazanabilmesi için öncelikle galleye müstahak vakıf evladı olduğunun tespitini yaptırması gerektiği, bunun tespitinin vakfın bulunduğu yer Asliye Hukuk Mahkemesinde açılacak vakıf evladı tespiti davası ile yapılacağı, bu hususlarda yetkili mahkemenin vakfın bulunduğu yerdeki asliye mahkemesi olduğu ve yetkinin kesin yetki olmadığı gibi davalının da İzmir Mahkemelerinin yetkili olduğuna ilişkin cevap dilekçesinde usulüne uygun yetki itirazında bulunduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

C. İzmir 16. Asliye Hukuk Mahkemesinin 01.03.2023 Tarihli ve 2023/91 Esas, 2023/77 Karar Sayılı Kararı Dava konusu Solakizade Hacı Mustafa Ağa İbni Elhac İbrahim Ağa Vakfı mazbut statüde vakıf olup Vakıflar Genel Müdürlüğünce yönetilmesi gerektiği ve Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün yerleşim yerinin de Ankara ili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, Vakfın gelir fazlasını hakeden evladı olunduğunun tespiti istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 sayılı Kanun’un “Şubeler ve tüzel kişilerle ilgili davalarda yetki” başlıklı 14 üncü maddesinin ikinci fıkrası şöyledir: " Özel hukuk tüzel kişilerinin, ortaklık veya üyelik ilişkileriyle sınırlı olmak kaydıyla, bir ortağına veya üyesine karşı veya bir ortağın yahut üyenin bu sıfatla diğerlerine karşı açacakları davalar için, ilgili tüzel kişinin merkezinin bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir."

3. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) "Tüzel kişinin yerleşim yeri, kuruluş belgesinde başka bir hüküm bulunmadıkça işlerinin yönetildiği yerdir" başlıklı 51 inci maddesi şöyledir: "Tüzel kişinin yerleşim yeri, kuruluş belgesinde başka bir hüküm bulunmadıkça işlerinin yönetildiği yerdir."

4. 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun (5737 sayılı Kanun) "Tanımlar "başlıklı 3 üncü maddesi şöyledir: "Bu Kanunun uygulanmasında; Mazbut vakıf: Bu Kanun uyarınca Genel Müdürlükçe yönetilecek ve temsil edilecek vakıflar ile mülga 743 sayılı Türk Kanunu Medenisinin yürürlük tarihinden önce kurulmuş ve 2762 sayılı Vakıflar Kanunu gereğince Vakıflar Genel Müdürlüğünce yönetilen vakıfları,ifade eder."

5. 5737 sayılı Kanun'un "Yönetim ve temsil şekli "başlıklı 6 ıncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir: "Mazbut vakıflar, Genel Müdürlük tarafından yönetilir ve temsil edilir. "

6. 5737 sayılı Kanun'un " Genel Müdürlükçe yönetilecek ve temsil edilecek vakıflar

" başlıklı 7 inci maddesi şöyledir:

" On yıl süreyle yönetici atanamayan veya yönetim organı oluşturulamayan mülhak vakıflar, mahkeme kararıyla Genel Müdürlükçe yönetilir ve temsil edilir.

Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce mazbut vakıflar arasına alınan vakıflarla, bu Kanuna göre mazbut vakıflar arasına alınan vakıflara bir daha yönetici seçimi ve ataması yapılamaz.

İlgililerin vakfiye şartlarına göre intifa hakları saklıdır.

İntifa haklarına ilişkin talepler galle fazlası almaya hak kazanıldığını gösteren mahkeme kararının kesinleştiği tarihten itibaren beş yıl geçmekle düşer.

Mazbut vakıflarda intifa hakları, galle fazlası almaya hak kazanıldığını gösteren mahkeme kararının kesinleştiği tarihten itibaren, vakfın son beş yıl içindeki malvarlığı, gelirleri ve giderleri ile sınırlı olmak ve galle fazlasının mevcudiyeti şartıyla Genel Müdürlükçe belirlenir."

C. Değerlendirme

Dosya kapsamında Vakıflar Genel Müdürlüğü'nden gelen 20.12.2023 tarihli yazısında dava konusu vakıfın “mazbut vakıf” olduğu belirtilmiştir. 2762 sayılı Vakıflar Kanunu gereğince Vakıflar Genel Müdürlüğünce yönetilen vakıflar olarak tanımlandıktan sonra, aynı Kanunun 6 ncı ve 7 nci maddelerinde ise mazbut vakıfların Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yönetilip temsil edileceği hükme bağlanmıştır. Bu durumda Vakıflar Genel Müdürlüğünün yerleşim yeri de Ankara da bulunduğundan Ankara Mahkemelerinin yetkili olması sebebi ile uyuşmazlığın Ankara 39. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Ankara 39. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,