Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/12717 K.2024/5260

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve bir kısım davalı vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve bir kısım davalı vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu... Mahallesi 203 ada 8 parsel sayılı taşınmazın ifrazından oluşan 203 ada 84 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; acele kamulaştırma dosyasında değer tespiti yapıldığını ve belirlenen bedelin taşınmaz malikleri adına bankaya yatırıldığını, değer tespiti yapılan dosyadaki bu bedelin, rayiç piyasa değerinin çok altında olduğunu, dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede oluşan piyasa rayici, taşınmazın durumu, taşınmazın çevresinde kıymetine tesir eden alt yapı ve üst yapı yatırımları ve diğer unsurlar dikkate alınmaksızın tespit yapıldığını, dava konusu taşınmazın yola cepheli değerli bir taşınmaz olduğunu, taşınmaza ulaşımın çok kolay olduğunu, nakliye ve pazarlama yönünden sorunu bulunmadığını,

sanayileşmenin yoğun olduğu bölgede olan taşınmazın çok yakınında kurulmuş ve çalışır durumda olan fabrikaların bulunması ileride sanayi arsası olarak da değerlendirilebileceğine güçlü bir işaret olduğunu, taşınmazın çevresinde sanayi yatırımlarının varlığı ve hızlı bir gelişmenin olması değerini ve rantını bir hayli yükselttiğini, davacı tarafından dava konusu taşınmaza el atılan kısım dışında kalan kısmında önemli bir değer azalması meydana geldiği gibi arazi vasfındaki taşınmazın kalan kısmının kullanımı, ulaşılması müşkül ve zahmetli olacağını,

taşınmazın konumu ve özelliklerine göre objektif değer artırıcı unsur oranının %100 olacağı gözetilmeden eksik bedel tespitinin hatalı olduğunu, yapılacak keşif ve alınacak bilirkişi raporu ile sübuta ereceği şekilde taşınmazın bulunduğu yer, konumu gözetildiğinde tespit edilecek değerin çok daha yüksek olacağının aşikar olduğunu, bilirkişi raporu tebliğ edildiğinde;

her türlü itiraz hakları ve emsal sunma hakkı saklı kalmak kaydıyla ayrıca beyanda bulunacağını, kamulaştırma bedelinin tespiti için açılan davanın dört ay içinde sonuçlandırılamaması hâlinde, tespit edilen bedele bu sürenin bitiminden itibaren kanuni faiz işletilmesini, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı uyarınca; davanın açılmasında kusuru bulunmayan ve masraf yapılmasına sebebiyet vermeyen davalılar aleyhine yargılama giderlerine hükmedilmemesine, aynı mihvalde davacı vekili lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesine, yargılama gideri ile ücreti vekâletin davacıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ve davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve bir kısım davalı vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; bedelin yüksek belirlendiğini, ürün verilerinin yüksek alındığını, münavebeye karpuz ürününün alınmaması gerektiğini, kapitalizasyon faiz oranının % 5 olması gerektiğini, objektif değer artış oranı uygulanmasının hatalı olduğunu ve irtifak nedeniyle değer düşüklüğü oranının yüksek hesaplandığını ileri sürmüştür.

2. Bir kısım davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın sanayi yatırımlarına müsait olduğunu, bedelin düşük belirlendiğini, objektif değer artış oranının düşük uygulandığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, değerlendirmeye esas alınan verilerle resmî verilerin uyumlu ve bölgenin münavebe sistemine uygun olduğu, bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre belirlenen kapitalizasyon faizi ile objektif değer artırıcı unsur oranlarının yerinde olduğu, Mahkemece iade kararı gereğince işlem yapıldığı,

böylece taşınmazın bilirkişi raporunda belirlenen niteliğine göre kamulaştırma bedelinin adil ve hakkaniyete uygun olduğu anlaşıldığından davacı iade ve bir kısım davalı vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu ve 11 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki... Mahallesi 203 ada 8 parsel sayılı taşınmazın ifrazından oluşan 203 ada 84 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,