Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/2640 K.2023/9972

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Hazine adına tescili istemine ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Bursa ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 106 ada 80 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Hazine adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 24.09.2013 tarihli ve 2011/696 Esas, 2013/410 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile Hazine adına tesciline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 24.09.2013 tarihli ve 2011/696 Esas, 2013/410 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde bir kısım davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesince yapılan temyiz incelemesinde; aynı kamulaştırma nedeniyle aynı mahalledeki 106 ada 79 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti için açılan Dairemizce temyiz incelemesi yapılan Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/58 Esas, 2014/305 Karar (Dairenin 2015/3446 Esas, 2015/14239 Karar) sayılı dosyasında 22.11.2011 değerlendirme tarihi itibarıyla ...

Şehiryolu Mevkii 6285 parsel somut emsal incelenerek 245,00 TL/m² değer tespit edilmiş olup, dosyada bulunan kamulaştırma evrakının incelenmesinde dava konusu taşınmazın söz konusu parselin yan parseli konumunda bulunduğu, coğrafi konumunun benzer olduğu anlaşıldığından dava konusu taşınmazın farklılıkları yeterince açıklanıp değere etki eden yönleri açıklanmadan 22.11.2011 değerlendirme tarihi itibarıyla aynı emsal ile düşük değerli kabul edilerek m²sinin 200,00 TL/m² olarak belirlenmiş olması doğru olmadığı gibi emsal olarak incelenen taşınmaz imar parseli olup da dava konusu taşınmazın bu nitelikte olmaması durumunda,

dava konusu taşınmazın yapılacak karşılaştırmadan sonra bulunacak değerinden, 3194 sayılı Kanun'un (3194 sayılı Kanun) 18 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca düzenleme ortaklık payını karşılayacak oranda indirim yapılması gerekir. Geri çevirme kararı üzerine dosyaya gönderilen ... Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 01.06.1999 tarihli ve 228 sayılı ...

Belediye Encümen kararına istinaden 3194 sayılı Kanun'un 15 ve 16 ncı maddelerine istinaden yola terk ve ifraz işlemi sonucu terk ile oluşmuş imar parseli, dava konusu taşınmazın ise kadastro parseli olduğu anlaşılmış olup, dava konusu taşınmazın yapılacak karşılaştırmadan sonra bulunacak değerinden düzenleme ortaklık payını karşılayacak oranda indirim yapılması gerektiğinin düşünülmemesi, davalı ...'ın tapu malikleri ile irtibatını gösteren bilgi ve belgeler getirtilmeden bu kişi hakkında da davanın kabulüne karar verilmiş olması,

dava konusu taşınmazın tapu kaydında yer alan hacizlerin tespit edilen kamulaştırma bedeline yansıtılması gerektiğinin düşünülmemesi doğru olmadığı gibi 30.04.2013 tarihinden önce açılmış ve henüz kesinleşmemiş kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davalarında öngörülen dört aylık yargılama süresinin makul süre kabul edilerek, hakkaniyet gereğince taşınmaz malikinin zararının giderilmesi amacıyla dava tarihinden itibaren dört aylık sürenin bittiği tarihten, karar tarihine kadar tespit edilen kamulaştırma bedeline faiz uygulanması gerektiğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 07.06.2018 tarihli ve 2017/98 Esas, 2018/616 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 07.06.2018 tarihli ve 2017/98 Esas, 2018/616 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda; ilk karar davalılardan ... vd. vekili tarafından temyiz edilmiş olup, ilk kararda tespit edilen kamulaştrma bedeli, kararı temyiz etmeyen davalılar yönünden kesinleşmiş olduğundan ilk kararı temyiz etmeyen davalılar yönünden kesinleşen bedel davacı idare lehine usuli kazanılmış hak oluşturduğundan bozmadan sonra sadece ilk kararı temyiz eden davalıların payı hesaplanarak bu miktarın bloke ettirilip adı geçenlere ödenmesine yönelik hüküm kurulması gerektiği düşünülmeden,

bozmadan sonra tespit edilen bedel üzerinden tüm davalıların payını kapsar şekilde bedel depo ettirilerek hüküm kurulması ve bozma kararı sonrası ilk kararı temyiz eden davalıların payına düşen fark bedele dava tarihinden itibaren dört aylık sürenin bittiği tarihten karar tarihine kadar faiz işletilmesi gerekirken tespit edilen bedelin tamamına faiz işletilmesi doğru görülmeyerek kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 02.12.2021 tarihli ve 2021/371 Esas, 2021/192 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın bedelinin yüksek belirlendiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesi gereği yürürlükte bulunan 1086 sayılı Kanun’un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre; davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. Bozma kararı sonrası ilk kararı temyiz eden davalıların payına düşen fark bedele dava tarihinden itibaren dört aylık sürenin bittiği tarihten ikinci karar tarihine kadar faiz işletilmesi gerekirken tespit edilen fark bedele son karar tarihine kadar faiz işletilmesi hatalıdır.

4. Davacı idare tarafından fazla bloke edilen ve iadesine karar verilen fark bedelin hüküm fıkrasında açıkça gösterilmemesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Mahkeme kararının hüküm fıkrasının (3) numaralı bendinde bulunan "karar tarihi olan 02.12.2021" ibaresinin çıkartılmasına yerine " ikinci karar tarihi 07.06.2018 " ibaresinin yazılması, (6) numaralı bendinin hükümden çıkartılmasına "Davacı kurum tarafından fazla yatırılan 48.783,28 TL bedelin, ilk kararı temyiz eden davalılar haricinde kalan davalılar tarafından bankadan çekilmişse varsa ödenen nemaları ile birlikte tekerrür olmamak kaydıyla davalılardan hissesi oranında alınarak davacı idareye verilmesine, bedel alınmamışsa fazla yatan bedelin işlemiş nemaları ile birlikte davacı idareye iadesine, " ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,