Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/2838 K.2023/7210

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Yalova İmes Makina İhtisas Organize Sanayi Bölgesi Tüzel Kişiliği adına tescili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya direnme kararı verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin direnme kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Yalova İmes Makine İhtisas Organize Sanayi Bölgesi yapımı kapsamında dava konusu Yalova ili, Çiftlikköy ilçesi, ... Köyü, 166 ada 1 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Yalova İmes Makine İhtisas Organize Sanayi Bölgesi adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; idarece takdir edilen bedelin çok düşük olduğunu, taşınmazın oldukça değerli sulu tarım arazisi ve oldukça iyi konumda olduğunu ileri sürerek dava konusu taşınmazın gerçek kamulaştırma bedelinin tespitini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 10.05.2019 tarihli ve 2018/583 Esas, 2019/202 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalılara ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile Yalova İmes Makine İhtisas Organize Sanayi Bölgesi adına adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 14.09.2021 tarihli ve 2019/2264 Esas, 2021/1825 Karar sayılı kararıyla; taşınmazın kuru arazi olarak kabulünün yerinde bulunduğu, dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre uygulanan kapitalizasyon faizi ile objektif değer artırıcı unsur oranlarının uygun olduğu, bilirkişi heyeti raporunda belirtilen münavebe ürünleri ve verilerinin bölgenin münavebe yapısı ve resmi tarım verileri ile uyumlu olduğu, tespit edilen kamulaştırma bedelinin ... ve hakkaniyete uygun olduğu,

ancak Anayasa Mahkemesinin 16.07.2020 tarihli ve 2018/104 Esas, 2020/39 Karar sayılı iptal kararı uyarınca hükmedilen kamulaştırma bedelinin tamamının mülkiyet ... kaybına sebebiyet vermemesi için bugüne kadar işlemiş yasal faizi ve nemalarıyla birlikte ödenmesi gerektiği belirtilerek tarafların istinaf başvurusunun esastan reddine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 355 ... maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, aynı Kanun'un 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin iki numaralı alt bendi uyarınca düzelterek yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 23.06.2022 tarihli ve 2021/14244 Esas, 2022/11578 Karar sayılı ilâmı ile Dairemize aynı bölgeden intikal eden dosyalarda kuru arazide münavebeye 2 nci yıl ürünü olarak karpuz ürününün alındığı ve bu hususun Dairemizce de uygun görüldüğü anlaşıldığından, 2 nci yıl ürünü olarak münavebeye buğday ürünü alınan bilirkişi kurulu raporu hükme esas alınmak suretiyle eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru görülmediği gerekçesiyle bozma kararı verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yargıtay ilamında atıfta bulunulan dosya içerisinde mevcut 133651 sayılı yazı ve tablonun incelenmesinde; karpuz ürününün kuru arazilerde değil sulu ve taban arazide yer aldığı, ayrıca 2017 yılı için de aynı şekilde olduğu,bilirkişi raporunda taşınmazın kuru marjinal tarım arazisi olduğunun belirtildiği, münavebeye alınan ürünlerin tamamının kuru arazide yetişen ürünler olup, ürün maliyet cetveline göre de sulama masrafı gerektirmeyen ürünler olduğu, karpuz ürününün incelenmesinde sulama masrafının bulunduğu,

kamulaştırma bedel tespiti davalarında amaç taşınmazın dava tarihi itibarıyla gerçek değerini bulmak olduğundan karpuz ürününün münavebeye esas alınıp % 20 oranında objektif değer artış oranı uygulanması halinde taşınmazın m² değeri 120,00 TL'ye çıkacağını, bölge koşullarına göre yüksek olduğu,

yörede kurulacak olan Organize Sanayi Bölgesinden dolayı taşınmazın değerinin arttığı öne sürülebilirse de 2942 sayılı Kanun'un 11 ... maddesinin 3 üncü fıkrası gereğince hizmet teşebbüsünün sebep olacağı değer artışı ile ilerisi için düşünülen kullanma şekillerine göre getireceği kâr dikkate alınmayacağından değerlendirmenin bu doğrultuda yapılması gerekçesiyle münavebeye karpuz ürününün alınması Dairemizce uygun görülmediğinden bozma ilamına direnilmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle.

Bölge Adliye Mahkemesinin direnme kararının usul ve Kanuna uygun olduğunu, İlçe Tarım Müdürlüğü verilerine göre karpuz ürününün sulu tarım arazisinde ekilebilir olduğunun anlaşıldığını, taşınmazın m² birim değerinin yüksek belirlendiğini, münavebe ürünlerinin kuru tarım arazisi baz alınarak tespit edilmesi gerektiğini, Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dekanlığı ve Ankara Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dekanlığı tarafından hazırlanan raporlarda münavebe ürünü olarak buğday, bamya, bakla ve mısır ürünlerinin alındığını, üç ürün münavebesi alınmasının hatalı olduğunu, verim miktarlarının yüksek alındığını,

%10’dan fazla objektif değer artış oranının uygulanmasının yerleşik kararlar ve bölge gerçekleri ile çeliştiğini, taşınmazın eğimi, ulaşım zorluğu ve makineli tarım yapılmamasının verime etkisinin değerlendirilmediğini, kapitalizasyon faiz oranının %5 alınması gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın m² birim değerinin düşük belirlendiğini, yörede buğday ekilmediğini, yakın taşınmazlara daha fazla bedel takdir edildiğini, taşınmazın özellikleri itibarıyla objektif değer artış oranının düşük takdir edildiğini belirttiği, bu nedenle Bölge Adliye Mahkemesinin direnme kararı usul ve kanuna aykırı olup direnme kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 11 ... maddesi.

3. Değerlendirme 1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 ... maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. 6100 sayılı Kanun’un 373 üncü maddesinin beşinci fıkrası gereğince Dairemizce yeniden yapılan incelemede; dava konusu taşınmazın olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden bilimsel yolla değer tespit edilmesinde isabetsizlik bulunmadığından, Bölge Adliye Mahkemesince verilen direnme kararı yerindedir.

3.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 ... maddesinin birinci fıkrası ve 373 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,